alt

Για την ποιητική συλλογή του Θοδωρή Τσαπακίδη «Ουρανός δωματίου» (εκδ. Σοκόλη).

Της Μάρως Γαλάνη

Τα γραπτά λόγια του Θοδωρή Τσαπακίδη από το πρώτο του έργο, ένα παραμύθι των φοιτητικών του χρόνων για κουκλοθέατρο, Ο πρίγκιπας της Μένουα, το μυθιστόρημα Bella donna, η ποιητική συλλογή Ο τρίτος από αριστερά κωπηλάτης, το θεατρικό του Ρωμαίος και Ιουλιέτα (περιμένοντας) όλα τους αυθεντικά, με τον χαρακτηριστικό σαρκασμό και την ειρωνεία του, και το ξάφνιασμα εκ των συμβάντων που δίνουν θεατρικότητα στον λόγο του, έχουν ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη μου, με βέβηλα σημάδια μολυβιού πάνω τους, θαυμαστικά και λέξεις κλειδιά που με πηγαίνουν γρήγορα σε σκέψεις μιας ανομολόγητης συνενοχής για έναν κόσμο οικείο.

Για να κυριεύσει το νόημα στην ολότητα του μύθου, ο Τσαπακίδης σωματοποιεί τον λόγο. Μεταμορφώνει ένα νόημα σε μορφή που παθαίνει, και αφηγείται με μουσικότητα κόντρα μπάσου και ποιητικό ρυθμό: τον πόνο του, τον φόβο, τη μοναξιά, «σκουριασμένα δάκρυα», συντρίμμια, όνειρα και επιθυμίες του.

Στον Ουρανό δωματίου, τη δεύτερη ποιητική του συλλογή, για να κυριεύσει το νόημα στην ολότητα του μύθου, σωματοποιεί τον λόγο. Μεταμορφώνει ένα νόημα σε μορφή που παθαίνει, και αφηγείται με μουσικότητα κόντρα μπάσου και ποιητικό ρυθμό: τον πόνο του, τον φόβο, τη μοναξιά, «σκουριασμένα δάκρυα», συντρίμμια, όνειρα και επιθυμίες του.

Η ποίηση του Θοδωρή Τσαπακίδη είναι ένας συνδυασμός ποιητικής, αυτοαναφορικής εσωτερικότητας και ποιητικών στιγμιοτύπων σε διαδοχή. Καταβυθίζεται στον συναισθηματικό του κόσμο κι αγρεύει από εκεί αναμνήσεις πικρές, ερωτικές, δραματικές, τρυφερές, τις οποίες διαχέει στην ποίησή του που δομείται σε μια έξοχη προφορικότητα.

Δίνει μια διαλογική κίνηση στη στιχουργική του. Συνομιλεί πάντα με τις σιωπές των σημαντικών άλλων. Σχεδόν πάντα γυναικών. Και σχεδόν πάντα μπορείς να τις δεις με σάρκα και οστά μπροστά σου, ολοζώντανες, χωρίς ποτέ αυτός να τις έχει περιγράψει.

Κι ενώ η ποίηση του είναι αυτοαναφορική και προσωπική, η μετακίνηση της έκφρασης προς την οικουμενικότητα της τέχνης συμβαίνει καθώς από το ποιητικό εγώ μετατοπίζεται στο εμείς: Λέει: «θηρία είμαστε οι άνθρωποι θηρία και πονάμε» και αλλού «τόσοι χορταριασμένοι σταυροί οι αναμνήσεις μας / στο κοιμητήριο των στιγμών» Έτσι μετατρέπει το πρωτοενικό υποκείμενο σε μυθοπλαστικό-υποκριτικό πρωτοπληθυντικό και με αυτόν τον τρόπο αποταυτίζεται από τον ίδιο.

Ο Θοδωρής Τσαπακίδης έχει μελαγχολικό ύφος. Για τις καθημερινές απογοητεύσεις λέει «οι πεζές μέρες ήταν μπροστά» και λέει «τα λαμπερά σου πέλματα / το μάτι σου το τρύπιο / κίβδηλα όλα».

Μετατρέπει μία αίσθηση θλίψης για το φόβο, σε ποιητική μικρή φόρμα «γερνάω… [λέει] σφίγγω τη γροθιά μου / και μέσα τίποτα».

Φέρνει στην επιφάνεια υπαρξιακές αγωνίες από τον βυθό του ψυχισμού του συμπλέκοντας τον έρωτα και τον θάνατο «ίσως γι’ αυτό ήθελα να πεθάνω εκείνη τη στιγμή χωρίς χρόνο, την ελαφριά σαν χάδι, σαν αέρας σαν φου» λέει σ’ έναν απαλό ρυθμό προφορικής συνειρμικότητας.

Θρηνεί, μια οδύνη επαναλαμβανόμενη, και νιώθει τη μοναξιά μιας απώλειας που δεν κατονομάζει θάνατο αλλά «μια θάλασσα λύπες» κι έτσι μιλά για την ερωτική απώλεια αντί του θανάτου.

Η εικονοποιία του υποστηρίζεται από τη γενναιοδωρία του να μας τοποθετεί με σαφήνεια σε χώρους. Τόπους όμως απλωμένους σε μία ανοιχτή διαδικασία αιφνιδιασμών.

Στον Ουρανό δωματίου το ποιητικό υποκείμενο αγωνιά με πάθος να ξεπεράσει τα τραύματα, «μισόλογα και στεντόν» κι αισιοδοξεί πως το μπορεί ένα φιλί και μόνο να μας σώσει. Λέει «φίλα με / να πλάσουμε ο ένας τον άλλον κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν».

Η εικονοποιία του υποστηρίζεται από τη γενναιοδωρία του να μας τοποθετεί με σαφήνεια σε χώρους. Τόπους όμως απλωμένους σε μία ανοιχτή διαδικασία αιφνιδιασμών. Στο ποίημα «Σημαία» (κορυφαίο του βιβλίου) η αισθητική επιλογή της περιγραφής προσκαλεί τον αναγνώστη να δημιουργήσει τον χώρο από τα συμφραζόμενα «βγαίνω από το σπίτι μιας ξένης προθυμίας με τα ναι, ναι, ναι-ακόμη στ’ αυτιά μου…» για να δώσει σαφήνεια στους τόπους των επόμενων στιγμιοτύπων: «ξεβαμμένη η ακρόπολης και… πιάτσα ταξί. Ελεύθερος;».

Και μέσα σ’ αυτούς τους τόπους, ο Θοδωρής Τσαπακίδης εξακολουθεί να ψάχνει να διαμορφώσει κοινωνικά ωφέλιμη και εμπράγματη ποιητική σκέψη.

* Η ΜΑΡΩ ΓΑΛΑΝΗ είναι χορογράφος και μέλος του Eιδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Πατρών.

altΟυρανός δωματίου
Θοδωρής Τσαπακίδης
Εκδ. Σοκόλη 2017
Σελ. 64, τιμή εκδότη €9,54

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΤΣΑΠΑΚΙΔΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

Για την ποιητική συλλογή του Βαλάντη Μάστορα «Η μοναξιά περίστροφα» (εκδ. Ενύπνιο). 

Γράφει η Ευθυμία Γιώσα

Είναι ένας στίχος από τους Αποχρωματισμούς («Ομίχλη του μεσημεριού», 1959) του Λεοντάρη που με καταδιώκει και ...

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

Για την ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη «Δύο απουσίες δρόμος» (εκδ. Μελάνι). Kεντρική εικόνα: © Martin Sanchez/Unsplash.

Γράφει ο Θεόδωρος Εσπίριτου

Η πρόσφατη ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη με τίτλο&n...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Ετυμολογίες» σε κείμενο του Ευθύμη Φιλίππου και σκηνοθεσία του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια, η οποία θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, στο κτήριο της Παλαιάς Βουλής για 4 ακόμη παραστάσεις (20, 21 –δύο παραστάσεις–, 22 Ιουλίου).

Γράφει ο ...

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ