alt

Για την ποιητική συλλογή του Θοδωρή Τσαπακίδη «Ουρανός δωματίου» (εκδ. Σοκόλη).

Της Μάρως Γαλάνη

Τα γραπτά λόγια του Θοδωρή Τσαπακίδη από το πρώτο του έργο, ένα παραμύθι των φοιτητικών του χρόνων για κουκλοθέατρο, Ο πρίγκιπας της Μένουα, το μυθιστόρημα Bella donna, η ποιητική συλλογή Ο τρίτος από αριστερά κωπηλάτης, το θεατρικό του Ρωμαίος και Ιουλιέτα (περιμένοντας) όλα τους αυθεντικά, με τον χαρακτηριστικό σαρκασμό και την ειρωνεία του, και το ξάφνιασμα εκ των συμβάντων που δίνουν θεατρικότητα στον λόγο του, έχουν ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη μου, με βέβηλα σημάδια μολυβιού πάνω τους, θαυμαστικά και λέξεις κλειδιά που με πηγαίνουν γρήγορα σε σκέψεις μιας ανομολόγητης συνενοχής για έναν κόσμο οικείο.

Για να κυριεύσει το νόημα στην ολότητα του μύθου, ο Τσαπακίδης σωματοποιεί τον λόγο. Μεταμορφώνει ένα νόημα σε μορφή που παθαίνει, και αφηγείται με μουσικότητα κόντρα μπάσου και ποιητικό ρυθμό: τον πόνο του, τον φόβο, τη μοναξιά, «σκουριασμένα δάκρυα», συντρίμμια, όνειρα και επιθυμίες του.

Στον Ουρανό δωματίου, τη δεύτερη ποιητική του συλλογή, για να κυριεύσει το νόημα στην ολότητα του μύθου, σωματοποιεί τον λόγο. Μεταμορφώνει ένα νόημα σε μορφή που παθαίνει, και αφηγείται με μουσικότητα κόντρα μπάσου και ποιητικό ρυθμό: τον πόνο του, τον φόβο, τη μοναξιά, «σκουριασμένα δάκρυα», συντρίμμια, όνειρα και επιθυμίες του.

Η ποίηση του Θοδωρή Τσαπακίδη είναι ένας συνδυασμός ποιητικής, αυτοαναφορικής εσωτερικότητας και ποιητικών στιγμιοτύπων σε διαδοχή. Καταβυθίζεται στον συναισθηματικό του κόσμο κι αγρεύει από εκεί αναμνήσεις πικρές, ερωτικές, δραματικές, τρυφερές, τις οποίες διαχέει στην ποίησή του που δομείται σε μια έξοχη προφορικότητα.

Δίνει μια διαλογική κίνηση στη στιχουργική του. Συνομιλεί πάντα με τις σιωπές των σημαντικών άλλων. Σχεδόν πάντα γυναικών. Και σχεδόν πάντα μπορείς να τις δεις με σάρκα και οστά μπροστά σου, ολοζώντανες, χωρίς ποτέ αυτός να τις έχει περιγράψει.

Κι ενώ η ποίηση του είναι αυτοαναφορική και προσωπική, η μετακίνηση της έκφρασης προς την οικουμενικότητα της τέχνης συμβαίνει καθώς από το ποιητικό εγώ μετατοπίζεται στο εμείς: Λέει: «θηρία είμαστε οι άνθρωποι θηρία και πονάμε» και αλλού «τόσοι χορταριασμένοι σταυροί οι αναμνήσεις μας / στο κοιμητήριο των στιγμών» Έτσι μετατρέπει το πρωτοενικό υποκείμενο σε μυθοπλαστικό-υποκριτικό πρωτοπληθυντικό και με αυτόν τον τρόπο αποταυτίζεται από τον ίδιο.

Ο Θοδωρής Τσαπακίδης έχει μελαγχολικό ύφος. Για τις καθημερινές απογοητεύσεις λέει «οι πεζές μέρες ήταν μπροστά» και λέει «τα λαμπερά σου πέλματα / το μάτι σου το τρύπιο / κίβδηλα όλα».

Μετατρέπει μία αίσθηση θλίψης για το φόβο, σε ποιητική μικρή φόρμα «γερνάω… [λέει] σφίγγω τη γροθιά μου / και μέσα τίποτα».

Φέρνει στην επιφάνεια υπαρξιακές αγωνίες από τον βυθό του ψυχισμού του συμπλέκοντας τον έρωτα και τον θάνατο «ίσως γι’ αυτό ήθελα να πεθάνω εκείνη τη στιγμή χωρίς χρόνο, την ελαφριά σαν χάδι, σαν αέρας σαν φου» λέει σ’ έναν απαλό ρυθμό προφορικής συνειρμικότητας.

Θρηνεί, μια οδύνη επαναλαμβανόμενη, και νιώθει τη μοναξιά μιας απώλειας που δεν κατονομάζει θάνατο αλλά «μια θάλασσα λύπες» κι έτσι μιλά για την ερωτική απώλεια αντί του θανάτου.

Η εικονοποιία του υποστηρίζεται από τη γενναιοδωρία του να μας τοποθετεί με σαφήνεια σε χώρους. Τόπους όμως απλωμένους σε μία ανοιχτή διαδικασία αιφνιδιασμών.

Στον Ουρανό δωματίου το ποιητικό υποκείμενο αγωνιά με πάθος να ξεπεράσει τα τραύματα, «μισόλογα και στεντόν» κι αισιοδοξεί πως το μπορεί ένα φιλί και μόνο να μας σώσει. Λέει «φίλα με / να πλάσουμε ο ένας τον άλλον κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν».

Η εικονοποιία του υποστηρίζεται από τη γενναιοδωρία του να μας τοποθετεί με σαφήνεια σε χώρους. Τόπους όμως απλωμένους σε μία ανοιχτή διαδικασία αιφνιδιασμών. Στο ποίημα «Σημαία» (κορυφαίο του βιβλίου) η αισθητική επιλογή της περιγραφής προσκαλεί τον αναγνώστη να δημιουργήσει τον χώρο από τα συμφραζόμενα «βγαίνω από το σπίτι μιας ξένης προθυμίας με τα ναι, ναι, ναι-ακόμη στ’ αυτιά μου…» για να δώσει σαφήνεια στους τόπους των επόμενων στιγμιοτύπων: «ξεβαμμένη η ακρόπολης και… πιάτσα ταξί. Ελεύθερος;».

Και μέσα σ’ αυτούς τους τόπους, ο Θοδωρής Τσαπακίδης εξακολουθεί να ψάχνει να διαμορφώσει κοινωνικά ωφέλιμη και εμπράγματη ποιητική σκέψη.

* Η ΜΑΡΩ ΓΑΛΑΝΗ είναι χορογράφος και μέλος του Eιδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Πατρών.

altΟυρανός δωματίου
Θοδωρής Τσαπακίδης
Εκδ. Σοκόλη 2017
Σελ. 64, τιμή εκδότη €9,54

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΤΣΑΠΑΚΙΔΗ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

Αντιγόνη, της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου: Τα αυλάκια της Ιστορίας

Αντιγόνη, της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου: Τα αυλάκια της Ιστορίας

Για την ποιητική συλλογή της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου «Αντιγόνη – Μια κόρη, μια χώρα» (εκδ. Άγρα).

Του Θάνου Κάππα

Το ποιητικό κείμενο της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου ξεκινά να επιβάλλει τον ρυθμό του ήδη από το εξώφυλλο. Τίτλος κ...

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ιζαμπέλ Ιπέρ ξανά στη Στέγη με «Γυάλινο κόσμο»

Ο «Γυάλινος Κόσμος» του Tennessee Williams, σε σκηνοθεσία του Ivo van Hove, με την Isabelle Huppert, παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης για μόνο 3 παραστάσεις στις 13 & 14 Νοεμβρίου.

Επιμέλεια: Book Press

Δυο σταρ του θεάτρου, ο Ίβο ...

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ