alt

Για την ποιητική συλλογή του Θοδωρή Τσαπακίδη «Ουρανός δωματίου» (εκδ. Σοκόλη).

Της Μάρως Γαλάνη

Τα γραπτά λόγια του Θοδωρή Τσαπακίδη από το πρώτο του έργο, ένα παραμύθι των φοιτητικών του χρόνων για κουκλοθέατρο, Ο πρίγκιπας της Μένουα, το μυθιστόρημα Bella donna, η ποιητική συλλογή Ο τρίτος από αριστερά κωπηλάτης, το θεατρικό του Ρωμαίος και Ιουλιέτα (περιμένοντας) όλα τους αυθεντικά, με τον χαρακτηριστικό σαρκασμό και την ειρωνεία του, και το ξάφνιασμα εκ των συμβάντων που δίνουν θεατρικότητα στον λόγο του, έχουν ξεχωριστή θέση στη βιβλιοθήκη μου, με βέβηλα σημάδια μολυβιού πάνω τους, θαυμαστικά και λέξεις κλειδιά που με πηγαίνουν γρήγορα σε σκέψεις μιας ανομολόγητης συνενοχής για έναν κόσμο οικείο.

Για να κυριεύσει το νόημα στην ολότητα του μύθου, ο Τσαπακίδης σωματοποιεί τον λόγο. Μεταμορφώνει ένα νόημα σε μορφή που παθαίνει, και αφηγείται με μουσικότητα κόντρα μπάσου και ποιητικό ρυθμό: τον πόνο του, τον φόβο, τη μοναξιά, «σκουριασμένα δάκρυα», συντρίμμια, όνειρα και επιθυμίες του.

Στον Ουρανό δωματίου, τη δεύτερη ποιητική του συλλογή, για να κυριεύσει το νόημα στην ολότητα του μύθου, σωματοποιεί τον λόγο. Μεταμορφώνει ένα νόημα σε μορφή που παθαίνει, και αφηγείται με μουσικότητα κόντρα μπάσου και ποιητικό ρυθμό: τον πόνο του, τον φόβο, τη μοναξιά, «σκουριασμένα δάκρυα», συντρίμμια, όνειρα και επιθυμίες του.

Η ποίηση του Θοδωρή Τσαπακίδη είναι ένας συνδυασμός ποιητικής, αυτοαναφορικής εσωτερικότητας και ποιητικών στιγμιοτύπων σε διαδοχή. Καταβυθίζεται στον συναισθηματικό του κόσμο κι αγρεύει από εκεί αναμνήσεις πικρές, ερωτικές, δραματικές, τρυφερές, τις οποίες διαχέει στην ποίησή του που δομείται σε μια έξοχη προφορικότητα.

Δίνει μια διαλογική κίνηση στη στιχουργική του. Συνομιλεί πάντα με τις σιωπές των σημαντικών άλλων. Σχεδόν πάντα γυναικών. Και σχεδόν πάντα μπορείς να τις δεις με σάρκα και οστά μπροστά σου, ολοζώντανες, χωρίς ποτέ αυτός να τις έχει περιγράψει.

Κι ενώ η ποίηση του είναι αυτοαναφορική και προσωπική, η μετακίνηση της έκφρασης προς την οικουμενικότητα της τέχνης συμβαίνει καθώς από το ποιητικό εγώ μετατοπίζεται στο εμείς: Λέει: «θηρία είμαστε οι άνθρωποι θηρία και πονάμε» και αλλού «τόσοι χορταριασμένοι σταυροί οι αναμνήσεις μας / στο κοιμητήριο των στιγμών» Έτσι μετατρέπει το πρωτοενικό υποκείμενο σε μυθοπλαστικό-υποκριτικό πρωτοπληθυντικό και με αυτόν τον τρόπο αποταυτίζεται από τον ίδιο.

Ο Θοδωρής Τσαπακίδης έχει μελαγχολικό ύφος. Για τις καθημερινές απογοητεύσεις λέει «οι πεζές μέρες ήταν μπροστά» και λέει «τα λαμπερά σου πέλματα / το μάτι σου το τρύπιο / κίβδηλα όλα».

Μετατρέπει μία αίσθηση θλίψης για το φόβο, σε ποιητική μικρή φόρμα «γερνάω… [λέει] σφίγγω τη γροθιά μου / και μέσα τίποτα».

Φέρνει στην επιφάνεια υπαρξιακές αγωνίες από τον βυθό του ψυχισμού του συμπλέκοντας τον έρωτα και τον θάνατο «ίσως γι’ αυτό ήθελα να πεθάνω εκείνη τη στιγμή χωρίς χρόνο, την ελαφριά σαν χάδι, σαν αέρας σαν φου» λέει σ’ έναν απαλό ρυθμό προφορικής συνειρμικότητας.

Θρηνεί, μια οδύνη επαναλαμβανόμενη, και νιώθει τη μοναξιά μιας απώλειας που δεν κατονομάζει θάνατο αλλά «μια θάλασσα λύπες» κι έτσι μιλά για την ερωτική απώλεια αντί του θανάτου.

Η εικονοποιία του υποστηρίζεται από τη γενναιοδωρία του να μας τοποθετεί με σαφήνεια σε χώρους. Τόπους όμως απλωμένους σε μία ανοιχτή διαδικασία αιφνιδιασμών.

Στον Ουρανό δωματίου το ποιητικό υποκείμενο αγωνιά με πάθος να ξεπεράσει τα τραύματα, «μισόλογα και στεντόν» κι αισιοδοξεί πως το μπορεί ένα φιλί και μόνο να μας σώσει. Λέει «φίλα με / να πλάσουμε ο ένας τον άλλον κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν».

Η εικονοποιία του υποστηρίζεται από τη γενναιοδωρία του να μας τοποθετεί με σαφήνεια σε χώρους. Τόπους όμως απλωμένους σε μία ανοιχτή διαδικασία αιφνιδιασμών. Στο ποίημα «Σημαία» (κορυφαίο του βιβλίου) η αισθητική επιλογή της περιγραφής προσκαλεί τον αναγνώστη να δημιουργήσει τον χώρο από τα συμφραζόμενα «βγαίνω από το σπίτι μιας ξένης προθυμίας με τα ναι, ναι, ναι-ακόμη στ’ αυτιά μου…» για να δώσει σαφήνεια στους τόπους των επόμενων στιγμιοτύπων: «ξεβαμμένη η ακρόπολης και… πιάτσα ταξί. Ελεύθερος;».

Και μέσα σ’ αυτούς τους τόπους, ο Θοδωρής Τσαπακίδης εξακολουθεί να ψάχνει να διαμορφώσει κοινωνικά ωφέλιμη και εμπράγματη ποιητική σκέψη.

* Η ΜΑΡΩ ΓΑΛΑΝΗ είναι χορογράφος και μέλος του Eιδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού του Πανεπιστημίου Πατρών.

altΟυρανός δωματίου
Θοδωρής Τσαπακίδης
Εκδ. Σοκόλη 2017
Σελ. 64, τιμή εκδότη €9,54

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΗ ΤΣΑΠΑΚΙΔΗ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

Για τη συλλογή με σονέτα των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου «Ευτοπία» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, έργο του Πάμπλο Πικάσο. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι συναντήσεις μεταξύ λογοτεχνών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην ιστορία της ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ