alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Σύρρου «Διασχίζοντας το μεταίχμιο» (εκδ. Στίξις).

Της Χαράς Ναούμ

Στο δεύτερο ποιητικό βιβλίο του, ο Γιώργος Σύρρος επιχειρεί μια σχολαστική καταγραφή των σημαδιών του σώματος μετά τον έρωτα. Μια προσεκτική χαρτογράφηση του ερειπωμένου τοπίου μετά την πρώτη έξαψη∙ μετά την αρχική συνθήκη εκπλήρωσης: «Επέστρεψα στο μέρος εκείνο/ που κάποτε αποκαλούσαμε δικό μας». Ο αναγνώστης διασχίζει ένα ανθρώπινο τοπίο με τα εξής στοιχεία ανά χείρας: εδεμική γύμνια, ανάμνηση ήχων όπως αυτός των ενδυμάτων που φυλλορροούν από το σώμα λίγο πριν την ερωτική πράξη, ματωμένα χέρια, μια Μαρία-βράχο που αγωνίζεσαι να σκαρφαλώσεις για να επέλθει μια κατάβαση-γείωση, αφού ήταν «πάντα το παραμύθι κάποιου άλλου».

Η Μαρία δεν είναι μόνο ανοιχτή πληγή∙ είναι, ταυτόχρονα, ένα δροσερό ανάγλυφο ψυχής που φιλοτεχνείται σταδιακά, μόλις το βίωμα ωριμάσει.

Ωστόσο, δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με μια έρημο ως νομοτελειακή συνέπεια του έρωτα, αλλά και με μια ζωογόνο πηγή που υδροδοτεί τον άνθρωπο. Η Μαρία δεν είναι μόνο ανοιχτή πληγή∙ είναι, ταυτόχρονα, ένα δροσερό ανάγλυφο ψυχής που φιλοτεχνείται σταδιακά, μόλις το βίωμα ωριμάσει, «ένα τραγούδι δίχως τελειωμό / που γράφεται από νύχτα σε νύχτα». Από μια σκοπιά, δηλαδή, η Μαρία είναι ένας ολόκληρος κόσμος που πασχίζει να κουρνιάσει στις καμπύλες των κλαδιών του, να βρει καταφύγιο από τα πολυπληθή «περαστικά χαμόγελα», αφού παραμονεύει ακάθεκτο το σαρκοβόρο ερώτημα: «Θεέ μου, πόσες Μαρίες ν’ αντέξει ακόμα αυτός ο κόσμος;». Είναι όμως και η ίδια κάποτε καταφύγιο, μητέρα ενός θεού που ο επίγειος πόνος της την ανύψωσε σε καθαγιασμένο σύμβολο συμπόνοιας και αγάπης. Μάνα που πάντοτε «εναποθέτει ένα φιλί στο μέτωπό μας».

Η δυστοπία της αρχικής παράλυσης που καταβάλλει αυτόν που μένει μόνος ξαφνικά λούζεται σταδιακά από έναν καταιγισμό ομορφιάς που, αν και χαμένης, δεν παύει να αφήνει ενεούς όσους αντέχουν να παραμένουν πιστοί της. «Η ομορφιά σου δεν είχε πια πού να κρυφτεί» ομολογεί ο ποιητής απευθυνόμενος σε μια Μαρία, ίσως στην κεντρική των πόθων του. Αν και πληγωμένος νοσταλγός, φωταγωγείται, ενίοτε, από μικρές σπίθες-κομμάτια παζλ που συνθέτουν μια «αρχαία μυσταγωγία» κι ας είναι «απαράλλαχτη μέσα στους αιώνες».

Ο ποιητής βιάζεται να τα πει όλα, πολύ συχνά συναντούμε μια χειμαρρώδη καταγραφή των βιωμάτων με γλώσσα που ρέει αβίαστα. Νιώθει μια ακατανίκητη ανάγκη να προλάβει μα, τελικά, δεν μπορεί να ξεφύγει από το άφευκτο: «καταλήγω το βράδυ να έχω έναν άγριο πονοκέφαλο / απ’ όλα εκείνα που μείνανε ανείπωτα». Δεν είναι δυνατόν να ειπωθούν όλα μέσα στα πολύ ασφυκτικά πλαίσια μιας συλλογής. Πάντοτε μένει ένα κενό που μας καθιστά ανικανοποίητους και πυροδοτεί τον πόθο για να σκάψουμε πάλι την πληγή, την ίδια ή καινούργια, να γράψουμε από την αρχή τον κόσμο, να ζήσουμε ξανά «την Πτώση από την αρχή».

Ο Σύρρος μέσω της ενδελεχούς διερεύνησης όσων διαμείβονται μεταξύ των ερωτευμένων, καταφέρνει, τελικά, να συναρμολογήσει τα διάσπαρτα κομμάτια του και να αποδεχτεί τη ανθρώπινη ανεπάρκειά του.

Σε αυτή την κατεύθυνση, η ποίηση του Σύρρου θα μπορούσε να χωρέσει ολόκληρη στους παρακάτω εξαιρετικούς στίχους: «εκείνο το παιδί που κουβαλάω πάντα θα σπαράζει για σένα / αγνοώντας ότι η ζωή πέρασε προ πολλού / και αμέλησε να το μεγαλώσει». Λαμβάνοντας υπόψη πόσο θεραπευτική μπορεί να αποβεί η συνειδητοποίηση της ύπαρξης ενός παιδικού εγώ, παραπονεμένου, θα λέγαμε ότι ο Σύρρος μέσω της ενδελεχούς διερεύνησης όσων διαμείβονται μεταξύ των ερωτευμένων, καταφέρνει, τελικά, να συναρμολογήσει τα διάσπαρτα κομμάτια του και να αποδεχτεί τη ανθρώπινη ανεπάρκειά του. Καταφέρνει όμως και κάτι ακόμη∙ να αντιληφθεί τη μοναδική υποχρέωση που έχει, πρωτίστως ως άνθρωπος κι έπειτα ως ποιητής: «Υποχρέωση ιερή να σώζεις όλα τα στοιχειά του θεού∙ / ένα γιασεμί εδώ, ένα εκεί / ποιος ξέρει / μπορεί κάποτε να μοσχοβολήσουν».

Στη συλλογή του Σύρρου, συναντά κανείς συχνά τέτοια γιασεμιά που επιφέρουν μια μορφή κάθαρσης∙ τα ποιήματα είναι γραμμένα από καρδιάς με άρωμα ατόφιο. Δεν υπάρχουν εδώ άσκοπες εγκεφαλικές περιπλανήσεις. Μέσα στους στίχους του μπορεί να καθρεφτιστεί καθένας από εμάς, καθώς η αμεσότητα και το οικείο ύφος του ποιητή, μας βοηθούν να μετέχουμε στο βίωμα, να ερχόμαστε κάθε φορά αντιμέτωποι με τον «δαίμονα» και, τελικά, να βρίσκουμε παρηγοριά στη σκέψη πως δεν είμαστε μόνοι σε αυτόν τον αγώνα. Ίσα για να μπορούμε να βουτάμε τα χέρια μας «στο αίμα και το ζυμάρι», ξανά από την αρχή, παραμένοντας αρτιμελείς σε ζωή ακρωτηριασμένη.

* Η ΧΑΡΑ ΝΑΟΥΜ είναι ποιήτρια.

altΔιασχίζοντας το μεταίχμιο
Γιώργος Σύρρος
Στίξις 2017
Σελ. 76, τιμή εκδότη €8,48

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Παπάνα «Σας αρέσουν τα σονέτα;» (εκδ. Ιωλκός). Κεντρική εικόνα: O πίνακας του Jean Pierre Saint-Ours «Η επανένωση του Έρωτα και της Ψυχής».

Γράφει η Ελένη Παπανδρέου

Ο Νίκος Παπάνας με την...

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

Για την ποιητική συλλογή του Κυριάκου Ευθυμίου «Προτελευταία αλήθεια» (εκδ. Σαιξπηρικόν). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Berthe Morisot.  

Γράφει η Έλσα Κορνέτη  

Ο ποιητής διακατέχεται από ένα είδος πνευμ...

«Γη μήτηρ» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου (κριτική) – Η μακρόσυρτη μουσική της σιωπής

«Γη μήτηρ» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου (κριτική) – Η μακρόσυρτη μουσική της σιωπής

Για την ποιητική συλλογή της Ιουλίτας Ηλιοπούλου «Γη μήτηρ» (εκδ. Ύψιλον). Κεντρική εικόνα: Πίνακας του James Abbott McNeill Whistler «Arrangement in Grey and Black: Portrait of the Artist’s Mother» (1881) / Philadelphia Museum of Art.

Γράφει η Paola Maria Minucci

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ