alt

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Σύρρου «Διασχίζοντας το μεταίχμιο» (εκδ. Στίξις).

Της Χαράς Ναούμ

Στο δεύτερο ποιητικό βιβλίο του, ο Γιώργος Σύρρος επιχειρεί μια σχολαστική καταγραφή των σημαδιών του σώματος μετά τον έρωτα. Μια προσεκτική χαρτογράφηση του ερειπωμένου τοπίου μετά την πρώτη έξαψη∙ μετά την αρχική συνθήκη εκπλήρωσης: «Επέστρεψα στο μέρος εκείνο/ που κάποτε αποκαλούσαμε δικό μας». Ο αναγνώστης διασχίζει ένα ανθρώπινο τοπίο με τα εξής στοιχεία ανά χείρας: εδεμική γύμνια, ανάμνηση ήχων όπως αυτός των ενδυμάτων που φυλλορροούν από το σώμα λίγο πριν την ερωτική πράξη, ματωμένα χέρια, μια Μαρία-βράχο που αγωνίζεσαι να σκαρφαλώσεις για να επέλθει μια κατάβαση-γείωση, αφού ήταν «πάντα το παραμύθι κάποιου άλλου».

Η Μαρία δεν είναι μόνο ανοιχτή πληγή∙ είναι, ταυτόχρονα, ένα δροσερό ανάγλυφο ψυχής που φιλοτεχνείται σταδιακά, μόλις το βίωμα ωριμάσει.

Ωστόσο, δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με μια έρημο ως νομοτελειακή συνέπεια του έρωτα, αλλά και με μια ζωογόνο πηγή που υδροδοτεί τον άνθρωπο. Η Μαρία δεν είναι μόνο ανοιχτή πληγή∙ είναι, ταυτόχρονα, ένα δροσερό ανάγλυφο ψυχής που φιλοτεχνείται σταδιακά, μόλις το βίωμα ωριμάσει, «ένα τραγούδι δίχως τελειωμό / που γράφεται από νύχτα σε νύχτα». Από μια σκοπιά, δηλαδή, η Μαρία είναι ένας ολόκληρος κόσμος που πασχίζει να κουρνιάσει στις καμπύλες των κλαδιών του, να βρει καταφύγιο από τα πολυπληθή «περαστικά χαμόγελα», αφού παραμονεύει ακάθεκτο το σαρκοβόρο ερώτημα: «Θεέ μου, πόσες Μαρίες ν’ αντέξει ακόμα αυτός ο κόσμος;». Είναι όμως και η ίδια κάποτε καταφύγιο, μητέρα ενός θεού που ο επίγειος πόνος της την ανύψωσε σε καθαγιασμένο σύμβολο συμπόνοιας και αγάπης. Μάνα που πάντοτε «εναποθέτει ένα φιλί στο μέτωπό μας».

Η δυστοπία της αρχικής παράλυσης που καταβάλλει αυτόν που μένει μόνος ξαφνικά λούζεται σταδιακά από έναν καταιγισμό ομορφιάς που, αν και χαμένης, δεν παύει να αφήνει ενεούς όσους αντέχουν να παραμένουν πιστοί της. «Η ομορφιά σου δεν είχε πια πού να κρυφτεί» ομολογεί ο ποιητής απευθυνόμενος σε μια Μαρία, ίσως στην κεντρική των πόθων του. Αν και πληγωμένος νοσταλγός, φωταγωγείται, ενίοτε, από μικρές σπίθες-κομμάτια παζλ που συνθέτουν μια «αρχαία μυσταγωγία» κι ας είναι «απαράλλαχτη μέσα στους αιώνες».

Ο ποιητής βιάζεται να τα πει όλα, πολύ συχνά συναντούμε μια χειμαρρώδη καταγραφή των βιωμάτων με γλώσσα που ρέει αβίαστα. Νιώθει μια ακατανίκητη ανάγκη να προλάβει μα, τελικά, δεν μπορεί να ξεφύγει από το άφευκτο: «καταλήγω το βράδυ να έχω έναν άγριο πονοκέφαλο / απ’ όλα εκείνα που μείνανε ανείπωτα». Δεν είναι δυνατόν να ειπωθούν όλα μέσα στα πολύ ασφυκτικά πλαίσια μιας συλλογής. Πάντοτε μένει ένα κενό που μας καθιστά ανικανοποίητους και πυροδοτεί τον πόθο για να σκάψουμε πάλι την πληγή, την ίδια ή καινούργια, να γράψουμε από την αρχή τον κόσμο, να ζήσουμε ξανά «την Πτώση από την αρχή».

Ο Σύρρος μέσω της ενδελεχούς διερεύνησης όσων διαμείβονται μεταξύ των ερωτευμένων, καταφέρνει, τελικά, να συναρμολογήσει τα διάσπαρτα κομμάτια του και να αποδεχτεί τη ανθρώπινη ανεπάρκειά του.

Σε αυτή την κατεύθυνση, η ποίηση του Σύρρου θα μπορούσε να χωρέσει ολόκληρη στους παρακάτω εξαιρετικούς στίχους: «εκείνο το παιδί που κουβαλάω πάντα θα σπαράζει για σένα / αγνοώντας ότι η ζωή πέρασε προ πολλού / και αμέλησε να το μεγαλώσει». Λαμβάνοντας υπόψη πόσο θεραπευτική μπορεί να αποβεί η συνειδητοποίηση της ύπαρξης ενός παιδικού εγώ, παραπονεμένου, θα λέγαμε ότι ο Σύρρος μέσω της ενδελεχούς διερεύνησης όσων διαμείβονται μεταξύ των ερωτευμένων, καταφέρνει, τελικά, να συναρμολογήσει τα διάσπαρτα κομμάτια του και να αποδεχτεί τη ανθρώπινη ανεπάρκειά του. Καταφέρνει όμως και κάτι ακόμη∙ να αντιληφθεί τη μοναδική υποχρέωση που έχει, πρωτίστως ως άνθρωπος κι έπειτα ως ποιητής: «Υποχρέωση ιερή να σώζεις όλα τα στοιχειά του θεού∙ / ένα γιασεμί εδώ, ένα εκεί / ποιος ξέρει / μπορεί κάποτε να μοσχοβολήσουν».

Στη συλλογή του Σύρρου, συναντά κανείς συχνά τέτοια γιασεμιά που επιφέρουν μια μορφή κάθαρσης∙ τα ποιήματα είναι γραμμένα από καρδιάς με άρωμα ατόφιο. Δεν υπάρχουν εδώ άσκοπες εγκεφαλικές περιπλανήσεις. Μέσα στους στίχους του μπορεί να καθρεφτιστεί καθένας από εμάς, καθώς η αμεσότητα και το οικείο ύφος του ποιητή, μας βοηθούν να μετέχουμε στο βίωμα, να ερχόμαστε κάθε φορά αντιμέτωποι με τον «δαίμονα» και, τελικά, να βρίσκουμε παρηγοριά στη σκέψη πως δεν είμαστε μόνοι σε αυτόν τον αγώνα. Ίσα για να μπορούμε να βουτάμε τα χέρια μας «στο αίμα και το ζυμάρι», ξανά από την αρχή, παραμένοντας αρτιμελείς σε ζωή ακρωτηριασμένη.

* Η ΧΑΡΑ ΝΑΟΥΜ είναι ποιήτρια.

altΔιασχίζοντας το μεταίχμιο
Γιώργος Σύρρος
Στίξις 2017
Σελ. 76, τιμή εκδότη €8,48

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική)  – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

«Κρατήρας» του Θανάση Χατζόπουλου (κριτική) – Ποιητική συλλογή πολλαπλής ανάγνωσης

Για την ποιητική συλλογή του Θανάση Χατζόπουλου «Κρατήρας» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: (© Unsplash). 

Γράφει η Άλκηστις Σουλογιάννη

Επί σειρά ετών ο Θανάσης Χατζόπουλος με κείμενα πρωτότυπης δημιουργικής γραφής κυρί...

«Και του πουλιού ο εσπρέσος» του Δημήτρη Παπαδάκη (κριτική) – Κάνοντας το καθημερινό ποίηση

«Και του πουλιού ο εσπρέσος» του Δημήτρη Παπαδάκη (κριτική) – Κάνοντας το καθημερινό ποίηση

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Παπαδάκη «Και του πουλιού ο εσπρέσος» (εκδ. Ιωλκός). 

Γράφει η Νατάσα Όθωνος

Η ποιητική συλλογή ...

«Οχυρά» του Γιώργου Δουατζή (κριτική) – Ο ποιητής, εκουσίως ανοχύρωτος

«Οχυρά» του Γιώργου Δουατζή (κριτική) – Ο ποιητής, εκουσίως ανοχύρωτος

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Δουατζή «Οχυρά» (εκδ. Στίξις). 

Γράφει η Κατερίνα Δασκαλάκη

Κάποτε έδιναν το όνομα «πεζοτράγουδα» σε ένα παρεμφερές είδος ποιητικής γραφής, αλλά, στην συγκεκριμένη περίπτωση, η λέξη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο Θωμάς Κοροβίνης κατεβαίνει στο «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο Θωμάς Κοροβίνης κατεβαίνει στο «υπόγειο»

Στο 28ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον πεζογράφο, ποιητή, στιχουργό και μουσικό Θωμά Κοροβίνη, με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο «Ποιήματα και τραγούδια» (εκδ. Άγρα). Η συζήτηση θα μεταδοθεί την Πέμπτη, 2...

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζον Τσίβερ [John Cheever] «Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Κωστής Καλογρούλης, εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Ο κολυμβητής» του Φρανκ Πέρι (διασκευή από το διήγημα του Τζον Τσίβερ) με τον Μπαρτ Λάνκαστερ. 

Γράφει ο ...

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ