alt

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Δασκαλόπουλου Με δίχτυ τον άνεμο (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Βέη

Πρόκειται για το δέκατο ποιητικό έργο του Δημήτρη Δασκαλόπουλου. Τα δεκαέξι ρυθμικά τεμάχια διακρίνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες. Στην πρώτη ανήκουν εκείνα τα οποία αποκρυσταλλώνουν ειδικότερα ιδεολογήματα, στάσεις βίου εν γένει, κρίσιμες απόψεις παρατηρητή των εμπεδώσεων του είναι, αλλά και διδάγματα από τη συνειδητή συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Στη δεύτερη συγκαταλέγονται όσα συνομιλούν διιστορικά με καθιερωμένα, εμβληματικά, κατά κανόνα ημεδαπά, πρότυπα δημιουργικής γραφής, διαμορφώνοντας μια καθόλα εμφανή ρηματική τέχνη, η οποία δεν επιδιώκει να αποκρύψει την καταγωγή της. Στην τρίτη κατηγορία συγκεντρώνονται όσα συνιστούν βιογραφικά στιγμιότυπα από τον γνωστο-άγνωστον Άλλον της καθημερινής συναλλαγής.

Η ειρωνεία παραμένει συγκρατημένη σε όλη την έκταση της συλλογής, οι εικόνες ισορροπούν σε σχέση με τη θεματική προοπτική, οι αφορισμοί διακρίνονται για την ευθύβολη πιστότητά τους.

Κοινός παρονομαστής και των τριών αυτών κατηγοριών προκύπτει ότι είναι η κατάφαση στην ανθρώπινη τραγικο-κωμική πρωτοβουλία. Η ειρωνεία παραμένει συγκρατημένη σε όλη την έκταση της συλλογής, οι εικόνες ισορροπούν σε σχέση με τη θεματική προοπτική, οι αφορισμοί διακρίνονται για την ευθύβολη πιστότητά τους, ενώ το στοιχείο του σαρκασμού δεν βαραίνει καθ΄ υπερβολή την όλη καλλιτεχνική πρόταση. Η ηρακλείτεια ρευστότητα του παντός είναι ασφαλώς διάχυτη. Ένας κλαυσίγελως ακούγεται διακριτικά, αλλά σταθερά σε ορισμένες στροφές : το υποκείμενο των εκφορών αποτελεί μάλλον το ευκαιριακό άθυρμα, τη σπορά ενός σφάλματος, παρά το οντολογικά συγκροτημένο εγώ. Η σκοτεινή βούληση, το ορμέμφυτο, για να το εκφράσω διαφορετικά, της αυτοσυντήρησης, οδηγεί εκεί όπου ακριβώς θέλει το πειθαναγκασμένο άτομο. Ένας εντέλει ευάλωτος και ανερμάτιστος κατά το πλείστον φορέας του τυχαίου, ένας μάρτυς των ποικίλων αναγκών της ζωής ομολογεί διαρκώς αστοχίες υποκειμένου. Ίσως εκείνος ο Γέρος, ο «αμίλητος και λαλίστατος», ο οποίος κυκλοφορεί με χαρακτηριστική άνεση στους δρόμους του ποιήματος «Αλεξάνδρεια (1941 μ.Χ.)», να συνιστά την αυθυπέρβαση του μέλους της κοινωνικής κυψέλης και της σταδιακής προαγωγής του σε Ειδέναι. Το άγαλμα του Κ. Π. Καβάφη οίκοθεν νοείται ότι ίσταται εδώ ως μείζων δείκτης της ποιητικής συνείδησης.

Η εισαγωγική «Στιγμή» είναι άκρως ενδεικτική της συγκεκριμένης προθετικότητας. Την παραθέτω αυτούσια για την υποστήριξη της εποπτικής στιγμής: «Δίπλα σε μιαν έφηβη ανθισμένη ροδιά /φυλλομετρούσε οικογενειακές φωτογραφίες. /Τον σταμάτησε αύτη ή άγνωστη μορφή / της τέλεια ερωτικής γυναίκας /με το μαύρο χωρίς έλεος βλέμμα /που τον κοιτάζει /χωρίς να κατεβάζει τα μάτια της /αγέννητη κι αγέραστη /δίχως αφή και σώμα. /Λένε πώς έχασε σ' ένα βράδυ δύο νήπια. /Σε λίγο έσβησε κι η ίδια /-ξεχείλισε, είπαν, η χολή της- /και πέθανε μια μέρα της άνοιξης /γύρω στα 1920. /Τα δέντρα παραδομένα στη σιωπή /ο αγέρας πηχτός το τοπίο ακίνητο. /Μόνον το πέρασμα της σαύρας στην ξερολιθιά /και το πέταγμα ενός πουλιού/στον αγέρα». Η λέξη αποτυπώνει το ποιητικώς εύλογο. Και γι' αυτό συνέχεται από αλήθεια. Ο κόσμος είναι απλός, υποδηλώνει συχνά πυκνά ο πανταχού παρών και σ’ αυτές τις σελίδες Γιώργος Σεφέρης. Κι ίσως εδώ να έγκειται η γοητεία των εκφάνσεων του λόγου στο Με δίχτυ τον άνεμο, η αποκωδικοποίηση του μυστικού της ζωής και του θανάτου αποτελεί υπόθεση αναβαθμισμένης ερμηνείας ορισμένων στίχων. Εκεί δηλαδή όπου είθισται να παίζεται αενάως το παιχνίδι των συμβολισμών, των μετωνυμιών και των αλληγοριών.

Η αποκωδικοποίηση του μυστικού της ζωής και του θανάτου αποτελεί υπόθεση αναβαθμισμένης ερμηνείας ορισμένων στίχων. Εκεί δηλαδή όπου είθισται να παίζεται αενάως το παιχνίδι των συμβολισμών, των μετωνυμιών και των αλληγοριών.

Και το παιχνίδι αυτό φαίνεται να το ξέρει σε βάθος ο ποιητής. Εξ και οι μεταμορφώσεις των τοπίων, με ιδιαίτερη ιστορική βαρύτητα, σε ζωντανούς οργανισμούς. Η δε μεταστοιχείωση αρκετών γνωστών πόλεων σε αισθητικά μορφώματα ολοκληρώνεται αβίαστα στη δεύτερη ενότητα της συλλογής, η οποία τιτλοφορείται «Τοπογραφίες». Εκεί ο εύηχος τόπος αφηγείται το δικό του πάθος, το αρμονικά εγκολπωμένο στις συγκεκριμένες συντεταγμένες του. Το πνεύμα ενδέχεται να είναι και ορατό. Η Γεωγραφία είναι εν ολίγοις το άλλο πρόσωπο του λυρισμού. Στις «Θερμοπύλες» το τραγούδι ακούγεται από την αρχή ως το τραγικό του τέλος ως να ήταν η αναπόφευκτη μαρτυρία μιας μοιραίας στενωπού. Το επικό στοιχείο, ο ηρωισμός των μαχητών υπάρχει ιδίως ως σημαίνον γραμματικό-συντακτικό φαινόμενο. Η λέξη είναι αυτή που έχει το προνόμιο να συνοψίζει κατά το δοκούν τις ενδεχόμενες όψεις του Πραγματικού. ‘Ητοι : «ένα ρήμα /για μια προστακτική /για εκείνο το άχρηστο /γεμάτο αυταπάρνηση /το αγέρωχο ρήμα βλώσκω /αφανίστηκαν τρακόσιες /τρακόσιες υπερήφανες ψυχές /στον Άδη./ Πλήθος αίμα ελληνικό».

Στην περιρρέουσα, οχληρή ρητορεία του κενού λόγου, ο ποιητής αντιπροτείνει τα ουσιώδη μιας έμπειρης κι άλλο τόσο στοχαστικής όρασης. Διακρίνω ενδεικτικά τα εξής: ανθισμένες ροδιές, σαύρες στην ξερολιθιά (ό.π. «Στιγμή»), εξουσίες κήπων, γλάρους, αναμαλλιασμένους φοίνικες, ασήμαντα αντικείμενα, τη μουριά, το αγιόκλημα, το γιασεμί, ανώνυμα, αποστεωμένα πράγματα, κίτρινες οικογενειακές φωτογραφίες, δέντρα της αυλής, ελάχιστα σύννεφα, δάκρυα χαράς, ένστικτα ζώων, αλλά και δαντέλες κρινολίνα και αρώματα. Το σύμπαν δηλαδή σε μια έκλειψη. Ακόμα και ο βηματισμός του μεγάλου Πατέρα όλων μας, του Θανάτου, ηχεί ως αναπόσπαστο μέρος μουσικών εκτελέσεων. Δεν πρόκειται βεβαίως για εξωραϊσμό της φθοράς των όντων, αλλά για τεκμηρίωση της όποιας εξ αντικειμένου αξίας των.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής.

altΜε δίχτυ τον άνεμο
Δημήτρης Δασκαλόπουλος
Κίχλη 2015
Σελ. 40, τιμή εκδότη € 7,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΑΣΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

Για την ποιητική συλλογή του Χάρη Βλαβιανού «Η Αναγέννηση - 39 ποιητικά πορτρέτα» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Πορτρέτο του Νικολό Μακιαβέλι, στον οποίο είναι αφιερωμένο ένα ποίημα της συλλογής © Wikipedia. 

Γράφει η Άννα Βασιάδη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ