i_istoria_se_100_xaikou

Του Γιώργου Λαμπράκου

Η σχέση ποίησης και φιλοσοφίας είναι ως γνωστόν παλαιότατη και στενότατη. Οι ποιητές ανέκαθεν φιλοσοφούσαν, ενώ οι φιλόσοφοι συχνά ανέπτυσσαν τη σκέψη τους σε ποιητική μορφή. Ο Παρμενίδης και ο Εμπεδοκλής γράφουν τη φιλοσοφία τους σε μορφή ποιήματος, ενώ πολλά φιλοσοφικά θραύσματα του Ηράκλειτου διαβάζονται και ως μονόστιχα. Οι Αθηναίοι τραγικοί ποιητές βάζουν τους χαρακτήρες των έργων τους να εκφράζουν τη στιβαρή, ουσιοκρατική κοσμοθεώρηση που κανοναρχεί τη δράση τους.

Το παράδειγμα του Πλάτωνα είναι πάντως το πιο χαρακτηριστικό στην ελληνική αρχαιότητα: ο νεαρός ποιητής αποστρέφεται την ποίηση μόλις γνωρίζει τον φιλόσοφο Σωκράτη, εκδιώκει τους ποιητές από την ιδεώδη «Πολιτεία» και αναγορεύει τους φιλοσόφους βασιλείς. Κι όμως, όλα αυτά παρουσιάζονται σε μια γλώσσα που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα σε λογοτεχνική ισχύ και σε ρητορικά σχήματα από την «κατεξοχήν» ποιητική γλώσσα.

Αλλά και οι κληρονόμοι του αρχαιοελληνικού πολιτισμού Ρωμαίοι συνυφαίνουν, συχνά αξεδιάλυτα, ποίηση και φιλοσοφία. Ο Λουκρήτιος γράφει ένα μεγάλο σε έκταση και σπουδαιότητα ποίημα για να εξυμνήσει την επικούρεια φιλοσοφία. Στο πρόσωπο του Σενέκα, ο μεγάλος στωικός φιλόσοφος συμβιώνει αρμονικά με τον επιτυχημένο δραματουργό. Αργότερα, στα τέλη του Μεσαίωνα, ο Δάντης κατορθώνει σε ένα εκτενέστατο ποίημα να συγκεφαλαιώσει μείζονες θεολογικές και φιλοσοφικές αντιλήψεις. Στην αυγή των Νέων Χρόνων διαπιστώνουμε εκ νέου τον στοχασμό να παρουσιάζεται συχνά σε λογοτεχνική μορφή, αλλά και την ποίηση να φιλοσοφεί. Στην πρώτη περίπτωση, κορυφαίο παράδειγμα αποτελούν τα Δοκίμια του Μονταίνι, που εισάγουν και το ομώνυμο γραμματολογικό είδος το οποίο αξιώνει να εκφράζει τις αντιλήψεις του συγγραφέα στο ιδιάζον, λογοτεχνικών αξιώσεων, ύφος του. Στη δε περίπτωση της «φιλοσοφημένης» ποίησης, τα θεατρικά έργα του Σαίξπηρ δεν φαίνεται να έχουν πνευματικό αντίπαλο. 

rafailΣε όλη τη χρονική περίοδο που καταλήγει στον Διαφωτισμό και τον Ρομαντισμό, λογοτεχνικός και φιλοσοφικός λόγος συμπλέκονται συχνά: μπορούμε άραγε να διαχωρίσουμε τη φιλοσοφία από τη λογοτεχνία στον Πασκάλ, τον Βολτέρο ή τον ντε Σαντ; Στη δε ακμή του Ρομαντισμού, ο Κόουλριτζ έγραψε: «Δεν υπήρξε ποτέ σπουδαίος ποιητής, που να μην είναι συγχρόνως και μεγάλος φιλόσοφος». Στα τέλη του 19ου αιώνα εντοπίζουμε το κορυφαίο παράδειγμα στοχαστή-ποιητή, τον Νίτσε, του οποίου η επίδραση τόσο σε φιλοσόφους όσο και σε λογοτέχνες του 20ού αιώνα είναι αστείρευτη: στον Μαν, τον Μούζιλ και τον Μπροχ, τους μεγάλους λογοτέχνες-φιλοσόφους του γερμανόφωνου μοντερνισμού, αλλά και στον Χάιντεγκερ, του οποίου η φιλοσοφία συχνά μόνο ως ποίηση μπορεί να προσπελαστεί (ο ίδιος δημοσίευσε και ποιήματα). Ας αναφέρουμε επίσης τη σημαίνουσα περίπτωση του στοχαστή-λογοτέχνη Κίρκεγκορ, του οποίου η επίδραση σε υπαρξιστές στοχαστές-λογοτέχνες, όπως ο Σαρτρ και ο Καμί, είναι μεγάλη. Παρότι η μοντερνιστική πεζογραφία είναι το λογοτεχνικό είδος που αναλαμβάνει να «φιλοσοφήσει» (ας σκεφτούμε τον Προυστ, ή στην περίπτωση της μικρής φόρμας, τον Μπόρχες και τον Μπλανσό), στον χώρο της μοντέρνας ποίησης μπορούμε να βρούμε πολλά παραδείγματα ποιητών με ισχυρά στοχαστικά γνωρίσματα, όπως ο Μαλαρμέ, ο Πεσσόα, ο Έλιοτ, ο Βαλερί, o Σεφέρης. Τέλος, η μεγαλύτερη διάνοια του 20ού αιώνα στον χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών, ο Φρόιντ, έλαβε το (λογοτεχνικό) βραβείο Γκέτε για την άρτια έκφραση των ιδεών του.

Γιατί όμως μια τόσο μεγάλη εισαγωγή σε μια κριτική βιβλίου; Διότι το διακύβευμα του υπό κρίση βιβλίου του Χάρη Βλαβιανού, Η ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας σε 100 χαϊκού. Από τους Προσωκρατικούς έως τον Ντερριντά (Πατάκης, 2011), είναι αντίστοιχα μεγάλο: να συμπυκνώσει στην ποιητική φόρμα 100+1 χαϊκού την κεντρική ιδέα του έργου 100 φιλοσόφων, από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας. Αδύνατον, θα ανακράξει κανείς! Εξυπακούεται, και γι’ αυτό, μεταξύ άλλων, η καταπληκτική ιδέα τού εν λόγω εγχειρήματος αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Στο εισαγωγικό του σημείωμα ο Βλαβιανός ομολογεί τη μεροληπτική (παρ)ανάγνωση των φιλοσόφων που έχει διαβάσει και έχει αποφασίσει να αξιοποιήσει στο εγχείρημά του: προλαμβάνει έτσι τις αναμενόμενες κριτικές τονίζοντας ορθά ότι εδώ δεν έχει πρωταρχική σημασία η ακριβοδίκαιη συνέπεια, αλλά η ποιητική έκφραση μιας σημαίνουσας θεωρητικής ιδέας.

Με βάση το σύγγραμμα ενός φιλοσόφου (συνήθως το πιο γνωστό ή σημαντικό), αλλά και με συμπερίληψη προσωπικών στοιχείων, ο Βλαβιανός παρουσιάζει με ευστοχία και χιούμορ μια κεντρική ιδέα του δυτικού τρόπου σκέψης. Ας δούμε για παράδειγμα τον «Αναξίμανδρο», όπου στο μυαλό του φιλοσόφου συνδυάζεται, με τη μορφή μιας δήθεν «ενοχλημένης» διερώτησης, η τωρινή κυρίαρχη επιστημονική θεωρία για την αρχή του σύμπαντος με μια κυρίαρχη ιδέα του προσωκρατικού στοχαστή:

Το Bing Bang; Ύβρις!
Θα βάλω τάξη! Χρόνο;
Έχω άπειρο!

blaikeΣτην περίπτωση του «Επίκουρου» συσχετίζεται η ιδέα για την επιδίωξη της (λελογισμένης και μακροχρόνιας, ή καταστασιακής, όπως υποστήριζε ο ίδιος) ηδονής με την απόρριψη της ηδονής, εφόσον αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη οδύνη. Η χρήση αγγλικών λέξεων από αρχαίους Έλληνες αυξάνει τον ούτως ή άλλως διάχυτο σατιρικό τόνο:

Σεξ; No thanks! Όχι
στην κρεβατομουρμούρα.
Αποχή λοιπόν!

Στην περίπτωση του «Μάρκου Αυρήλιου», το χαϊκού ενέχει και μεταδίδει μια γαλήνια διάθεση, συνυφασμένη με τη στωική αντίληψη του Ρωμαίου αυτοκράτορα και φιλοσόφου. Έτσι, συνδυάζεται άψογα μορφή και περιεχόμενο:

 

Αν στη μοίρα σου
στωικά παραδοθείς,
σωστά θα ζήσεις.

Άλλες φορές θεματοποιείται μια φιλοσοφική σύγκρουση που κλόνισε μια ολόκληρη εποχή, όπως για παράδειγμα η σύγκρουση ανάμεσα στους νομιναλιστές και τους ουσιοκράτες κατά την περίοδο του Μεσαίωνα (που συνεχίστηκε αργότερα, με παρόμοιους ή άλλους όρους), όπως διαπιστώνουμε στον «Αβελάρδο»:

Βλέπω άλογο.
Αλλά δεν βλέπω καμιά
αλογότητα.

Άλλοτε μια ιδέα στηρίζεται από πραγματολογικά στοιχεία. Το χαϊκού για τον «Σπινόζα» κατορθώνει μέσα σε 5+7+5 συλλαβές να μας δώσει τρεις πληροφορίες για τον σπουδαίο φιλόσοφο, δηλαδή τι δουλειά αναγκαζόταν να κάνει (λειαντής φακών), γιατί έκανε αυτή τη δουλειά (είχε συγκρουστεί με τους θρησκόληπτους συγχρόνους του, στους οποίους ο Σπινόζα αντέταξε τον «πανθεϊσμό» του), καθώς και την (εβραϊκή) καταγωγή του:

Φακούς γυαλίζω
για να μη λογοδοτώ
στη Συναγωγή.

Απολαυστική είναι η σύμμειξη του παλαιού με το σύγχρονο στο παράδειγμα του «Καντ», όπου οι νοητικές κατηγορίες παρουσιάζονται μεταφορικά ως το hardware με βάση το οποίο ο άνθρωπος αποκτά εμπειρίες. Εδώ ο Βλαβιανός συνυφαίνει με χιούμορ και αμεσότητα μια φιλοσοφική ιδέα με μια ποιητική μεταφορά που προέρχεται από την ηλεκτρονική εποχή μας:

Λάπτοπ το μυαλό.
Λόγω του λογισμικού
σερφάρεις τώρα.

Ωστόσο, έτσι όπως πάμε, θα τα παραθέσουμε όλα! Αυτός ο πειρασμός πρέπει να απωθηθεί, ώστε να δοθεί η ευκαιρία στον αναγνώστη να τα απολαύσει αφ’ εαυτού και δίχως σχολιασμό. Άλλωστε, η δύναμη ενός χαϊκού έγκειται στην ακαριαία φανέρωση μιας εικόνας, ενός συναισθήματος ή, όπως εδώ, μιας ιδέας. Ας παραθέσουμε απλώς ένα τελευταίο χαϊκού, που μας άρεσε ιδιαίτερα, λόγω και της κοφτής παρήχησής του. Είναι εμπνευσμένο από τον σπουδαίο σκεπτικιστή φιλόσοφο της επιστήμης Πάουλ Φαϊεράμπεντ:

Στην επιστήμη
όλα επιτρέπονται.
Κανών; Κανένας!

rodenΤι ακριβώς συμβαίνει εδώ, σε τούτο το ποιητικό/φιλοσοφικό διακύβευμα; Συμβαίνει η ποίηση να έχει ως αντικείμενο τη φιλοσοφία, δηλαδή φιλοσοφικές ιδέες να έχουν ενδυθεί την ποιητική φόρμα και να αστράφτουν με το ξάφνιασμα που προσφέρει ένα μεστό, καλοζυγιασμένο χαϊκού. Αυτή η «ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας» δεν είναι ουσιαστικά φιλοσοφική, αλλά ποιητική, εξού και δεν θα έπρεπε, όπως διαπιστώσαμε σε κεντρικό βιβλιοπωλείο της Αθήνας, να πωλείται στον τομέα της φιλοσοφίας, αλλά στον τομέα της ποίησης. Ένας σύγχρονος φιλόσοφος, με την αδιαφορία που συχνά επιδεικνύει για την τέχνη (οι εξαιρέσεις υπάρχουν για να επιβεβαιώσουν τον κανόνα), όταν αντικρίσει αυτό το βιβλίο θα αποστρέψει πιθανόν το βλέμμα του, καγχάζοντας για το ανέφικτο του πράγματος. Αυτή θα ήταν μια άστοχη αντίδραση, ωστόσο, αφού ένας από τους βασικούς στόχους αυτών των χαϊκού δεν είναι να μας «μάθουν» φιλοσοφία, αλλά να δείξουν ότι αντικείμενο της ποίησης μπορεί να γίνουν τα πάντα, ακόμα και κάποιες διαβόητα αφηρημένες φιλοσοφικές έννοιες. Από την άλλη, ας μην ξεχνάμε και όσους σύγχρονους ποιητές νομίζουν (από άγνοια ή ανεπάρκεια) πως η θεωρία θα αποτελούσε ανασταλτικό παράγοντα στην «έμπνευσή» τους και γι’ αυτό κάνουν ό,τι μπορούν για να την αποφύγουν. Στην περίπτωση των χαϊκού του Βλαβιανού έχουμε ποίηση μπολιασμένη επιτυχώς από τη φιλοσοφική θεωρία.

Κάποιες επιφυλάξεις διατηρούμε ως προς την επεξήγηση (ευτυχώς λίγων) χαϊκού με πραγματολογικά δεδομένα ή σύντομα ερμηνευτικά σχόλια, καθώς θεωρούμε ότι ο υποψιασμένος αναγνώστης μπορεί να προσλάβει την ποιητικά εκφρασμένη ιδέα και στη συνέχεια, αν επιθυμεί, να εμβαθύνει περισσότερο στον εκάστοτε φιλόσοφο και τη θεωρία του. Συνάμα, εφόσον δικαίως υπάρχει ένα χαϊκού για τον Λακάν, τον κατεξοχήν ψυχαναλυτή που αξιοποίησε τη φιλοσοφία στη θεωρία του, θα ήταν μια ωραία ειρωνεία το να βλέπαμε ένα χαϊκού και για τον Φρόιντ, ακριβώς επειδή ήταν ο στοχαστής εκείνος που ανατίναξε κάποια δήθεν ακλόνητα θεμέλια της φιλοσοφίας. (Σε ένα κείμενό του ο Φρόιντ παρομοιάζει τον φιλόσοφο με έναν οδοιπόρο στο σκοτάδι, που ναι μεν τραγουδά για να ξεπεράσει τον φόβο του, αλλά δεν βλέπει καθόλου καλύτερα.) Όλα αυτά όμως έχουν μικρή σημασία, αφού το ποιητικό διακύβευμα του Βλαβιανού έχει πραγματωθεί με επιτυχία.

Προτού ολοκληρώσουμε, ας κάνουμε μια σύντομη παρέκβαση. Πέρα από το ποιητικό του έργο, με το οποίο έχουν ασχοληθεί πολλοί, ο Βλαβιανός κάνει κάτι που δεν τονίζεται συχνά: μεταφράζει συστηματικά. Αυτό σημαίνει ότι αναλώνει ατέλειωτες ώρες για να μας μεταδώσει την ψυχή και το πνεύμα ενός λογοτέχνη που εκτιμά. Μακάρι όλοι οι συγγραφείς (περιττό να αναφέρουμε και τους καθηγητές κάθε βαθμίδας της δύσμοιρης ελληνικής εκπαίδευσης) που γνωρίζουν ξένες γλώσσες να αποφάσιζαν να αφιερώνουν ένα μέρος του χρόνου τους για να μεταφράσουν μερικά αγαπημένα τους βιβλία. Αυτό δεν θα ήταν μονάχα ένα τεράστιο κέρδος για τον Έλληνα αναγνώστη, μα και για τους ίδιους. Το κέρδος που έχει αποκομίσει ο Έλληνας αναγνώστης από τις μεταφράσεις του Βλαβιανού τις τελευταίες τρεις δεκαετίες (από Ουίτμαν μέχρι κάμινγκς, και από Μπλέικ μέχρι Στίβενς και Πάουντ) είναι μεγάλο και συνεχώς μεγαλώνει.

Σε ένα συνέδριο στη Σύρο, πριν από μερικά χρόνια, είχα ρωτήσει κατ’ ιδίαν τον Βλαβιανό πώς και δημοσίευσε τις καταπληκτικές ανεκδοτολογικές ιστορίες υπό τον γενικό τίτλο Britannica. «Για να διασκεδάσω τη μελαγχολία μου», ήταν η άμεση απάντησή του. Πιστεύω πως τα 100+1 χαϊκού του διασκεδάζουν, με πάσα σοβαρότητα, την τρέχουσα μελαγχολία από τα δεινά που μαστίζουν την καταρρέουσα κοινωνία μας, μια κοινωνία της οποίας την πνευματική ένδεια ο Βλαβιανός στηλιτεύει με κάθε ευκαιρία. Αυτά τα χαϊκού, ποιητικοί «μεζέδες» θρεπτικοί σε γλωσσική χάρη, στοχαστική γνώση και λεπτή ειρωνεία, αποτελούν και ένα ουσιαστικό έναυσμα για να (ξανα)διαβάσουμε φιλοσοφία.

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη

Για την ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, πορτρέτο του ποιητή από τον Γιάννη Ψυχοπαίδη.

Του Γιώργου Βέη

«Καλύτερα ...

Δαιμόνιοι, της Άννας Γρίβα

Δαιμόνιοι, της Άννας Γρίβα

«Για όσα περνούν μέσα απ’ την ύλη / και μένουν πάντα άπιαστα» μιλά η Άννα Γρίβα, στο νέο της ποιητικό βιβλίο «Δαιμόνιοι» (εκδ. Μελάνι). 

Της Ιουλίτας Ηλιοπούλου

Με λιτότητα, στοχεύοντας στο καίριο, που έχει επιλέξει να αν...

Υγρό γυαλί, του Κώστα Γουλιάμου

Υγρό γυαλί, του Κώστα Γουλιάμου

Για την ποιητική συλλογή του Κώστα Γουλιάμου «Υγρό Γυαλί» (εκδ. Gutenberg). Η φωτογραφία που εικονογραφεί τη βιβλιοπαρουσίαση είναι του μεξικανού visual artist Diego Sanchez.

Του Μάριου Μιχαηλίδη

Με το πρόσφατο ποιητικό του έρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η χρονιά θανάτου του Ρικάρντο Ρέις, του Ζοζέ Σαραμάγκου – Στη Λισαβόνα των ονείρων και των ποιητών

Η χρονιά θανάτου του Ρικάρντο Ρέις, του Ζοζέ Σαραμάγκου – Στη Λισαβόνα των ονείρων και των ποιητών

Για το μυθιστόρημα του José Saramago «Η χρονιά θανάτου του Ρικάρντο Ρέις» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ο Chico Díaz από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, σε σκηνοθεσία του João Botelho, η οποία παρουσιάστηκε στο 43ο φεστιβάλ ταινιών του Σαν Πάολο, τον Οκτώβριο του 2020.

...
Τζορτζ Όργουελ: επτά δεκαετίες από τον θάνατό του – πιο επίκαιρος από ποτέ

Τζορτζ Όργουελ: επτά δεκαετίες από τον θάνατό του – πιο επίκαιρος από ποτέ

Πέθανε, σαν σήμερα, στις 21 Ιανουαρίου 1950 ο Τζορτζ Όργουελ. Ο Βρετανός συγγραφέας, κριτικός και δημοσιογράφος Έρικ Άρθουρ Μπλερ γεννήθηκε το 1903. Έμεινε στην ιστορία για την αιχμηρή κριτική που άσκησε σε κάθε είδους ολοκληρωτισμό με τα έργα του «Η φάρμα των ζώων» και «1984».

Επιμέλεια: Book P...

Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Για το βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη «Έντεκα συναντήσεις – Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ένα υβριδικό βιβλίο, που δεν είναι δοκίμιο, δεν είναι αυτοβιογραφία, δεν είναι συλλογή συνεντεύξεων, δεν ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Ιανουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Πέθανε ο αγαπητός σε Ελλάδα και Γαλλία συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης

Σε ηλικία 77 ετών και έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια, πέθανε ο συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, όπως έγινε γνωστό από τον εκδοτικό του οίκο, τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ