«Τραγούδι του εαυτού μου: 1. Η πρώτη έκδοση (1855), 2. Η τελευταία έκδοση (1891 – 92)» του Ουόλτ Ουίτμαν (κριτική)

Για το ποίημα σε δύο εκδοχές του Ουόλτ Ουίτμαν [Walt Whitman] «Τραγούδι του εαυτού μου: 1. Η πρώτη έκδοση (1855), 2. Η τελευταία έκδοση (1891 – 92)» (μτφρ. Δημήτρης Δημηρούλης, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Γιώργος Βέης

Ο Ουίτμαν είναι εξαιρετικός μάστορας και μέγας βάρδος γιατί μαθήτευσε σε άλλους εξαιρετικούς μάστορες και μεγάλους βάρδους (βλ. Σαίξπηρ). Δεν φύτρωσε σαν μανιτάρι στο Μανχάταν.
(από το βιβλίο, σελ. 24)

«Αν με θέλεις ξανά ψάξε με κάτω απ’ τις σόλες των παπουτσιών σου»: επανεμφάνιση στην ημέτερη πολυπολιτισμική Αγορά του «Αμερικανού Αδάμ» ή άλλως Ουόλτ Ουίτμαν, εκατόν τριάντα ένα χρόνια μετά το θάνατο του. Αειθαλές το Τραγούδι του εαυτού μου (μτφρ. Δημήτρης Δημηρούλης, εκδ. Gutenberg), κομβικό συστατικό μέρος των προ πολλού εμβληματικών, άκρως, ως γνωστόν, επιδραστικών Φύλλων χλόης, αποδίδεται στη γλώσσα μας, με την ομολογούμενη επάρκεια ενός ολοκληρωμένου στην κειμενική πράξη διαβήματος. Σε δύο μάλιστα, το τονίζω, εκδοχές. Τόσο δηλαδή της πρωταρχικής, όσο και της ανάλογης ύστατης εκείνης. Πάντα εννοείται κατά την αυστηρή εκδοτική τάξη. Συγκρατώ ότι η συστηματική παράθεση των πρωτοτύπων εκφορών του λόγου στις αριστερές σελίδες του παρόντος τόμου ασφαλώς διευκολύνει κατά πολύ, εκτός των άλλων, την άμεση πρόσληψη των κρίσιμων αλλαγών, των διαδοχικών προσαρμογών και των διαλεκτικών προσθαφαιρέσεων, τις οποίες εν τέλει υιοθέτησε ο δημιουργός του.

Αν και ο ίδιος ο Αμερικανός δημιουργός δήλωνε εμφατικά ότι «είμαι αμετάφραστος», εντούτοις η θέση αυτή έχει ομολογουμένως ανατραπεί προ πολλού στην πράξη.

Επισημαίνω επίσης ότι, στο πλαίσιο των εισαγωγικών παρατηρήσεων, απαραίτητων σχολίων και επίλεκτων κρίσεων, αποδίδεται ιδιαίτερη μέριμνα από τον μεταφραστή στην προβολή των επί μέρους στοιχείων της συγκεκριμένης ταυτότητας της ρηματικής δράσης. Αλλά και του δεδομένου χωροχρόνου, όπου σχηματίστηκε σταδιακά Τραγούδι του εαυτού μου. Οι ενδεικτικοί τίτλοι έχουν ως εξής: «Η τολμηρή ρήξη», «Το Εγώ», «Ένας – Πολλοί», «Κοινωνία – Δημοκρατία», «Φύση – Φαντασία – Νους», «Υπερβατισμός – Προφητικός Λόγος», «Ο ποιητής ως μεταφραστής», «Ηθική – Ερωτισμός – Σεξουαλικότητα» και «Γλώσσα – Μορφή». Η πολύπλευρη προσέγγιση του Δημήτρη Δημηρούλη ανανεώνει και μάλιστα εξ ορισμού την περαιτέρω αφομοίωση των διδαγμάτων του Τραγουδιού του εαυτού μου στην εποχή μας. Αν και ο ίδιος ο Αμερικανός δημιουργός δήλωνε εμφατικά ότι «είμαι αμετάφραστος», εντούτοις η θέση αυτή έχει ομολογουμένως ανατραπεί προ πολλού στην πράξη.

Τραγούδι του εαυτού μου: 1. Η πρώτη έκδοση (1855), 2. Η τελευταία έκδοση (1891 – 92)Γράφοντας και ξαναγράφοντας το ίδιο πάντα ποίημα-ποταμό, ο Ουόλτ Ουίτμαν ανακάλυπτε τμηματικά την οραματική (του) πραγματικότητα. Πίστεψε βεβαίως ότι ήταν η πολυπόθητη, η πολύνευρη Αλήθεια. Γι’ αυτό δεν έπαυε να αναπλάθει διαρκώς το σώμα των σημαινομένων της ως το βιολογικό του τέλος. H ευρυχωρία των στίχων, στους αντίποδες της στιχικής πύκνωσης της Έμιλι Ντίκινσον, μαρτυρούν την ευρυχωρία του πανοπτικού υπερ-βλέμματος που θέλει να δει στην πληρέστατή του εικόνα το (νομιζόμενον) όλον. Η κυριολεξία στην προκειμένη περίπτωση συνιστά μαρτυρία ενός παλλόμενου είναι. Και μάλιστα σε βάθος ενός προγραμματικά αόριστου χρόνου. Ό, τι εν ολίγοις κατορθώνει να μας μεταφέρει εδώ η μετάφραση. Οι διασκελισμοί είναι οι ανάσες ενός εμβληματικού, καθόλα αρχετυπικού μακρανθρώπου, για να θυμηθούμε έναν αναλυτικό όρο του συγχρόνου του, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού Ωκεανού, Άρτουρ Σοπεγχάουερ.

Ο ρεαλισμός κατ’ ανάγκην διευρύνεται σε μέγιστο βαθμό. Τα όρια του Νέου Κόσμου καθίστανται κατά συνέπεια οι γεωγραφικές συντεταγμένες του ονείρου της γραφής. Ως και οι έρωτες μεταξύ των αντρών ταξινομούνται με τη σειρά τους νηφάλια στην τοιχογραφία του απέραντου. Η μουσική των στροφών-παραγράφων είναι η μουσική του Παν(τ)ός. Το Μανχάταν δεν είναι ακριβώς το Μανχάταν, αλλά το γίγνεσθαι των Ελεατών φιλοσόφων. Οι μεταφορές, τις οποίες διοργανώνει, επαναφορτίζει και στη συνέχεια εμπιστεύεται ο δήθεν άσεμνος, πρόχειρος και αμετροεπής Ουόλτ Ουίτμαν, συναπαρτίζουν καθόλα συναρπαστικό αισθητικό διάβημα, το οποίο επείγεται να συνοψίσει την απόλυτη συνείδηση του άγαν. Εξ ου και η παλινδρομική έφεση, η οποία διακρίνει τη σύνθεση. Η επανεκκίνηση σηματοδοτεί επανέναρξη διαπραγματεύσεων με το όποιο εναπομείναν άρρητο, με το όποιο εναπομείναν υπόρρητο, προκειμένου επιτέλους να καταστούν κι αυτά απτά, εντελώς προσιτά νοήματα. Όπως ακριβώς νοούνται και είναι οι προτάσεις που ανταλλάσσουν μεταξύ τους οι εμπόρισσες των λεωφόρων της Νέας Υόρκης και χειρώνακτες, αγέρωχοι νεομετανάστες Απόλλωνες και Διόνυσοι του Νιου Τζέρσεϋ.

Απόκτημα όντως το έργο αυτό κατατάσσεται αμέσως στο γλωσσικό μας δημοτολόγιο. Άξιος ο μισθός του μεσάζοντος ρυθμογεφυροποιού.


*Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής. Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή κειμένων «Καταυλισμός» (εκδ. Ύψιλον).

Στίχοι από το βιβλίο

«Ένα παιδάκι είπε Τι είναι η χλόη; κουβαλώντας μου μια
ολάκερη αγκαλιά˙
Πώς θα μπορούσα ν΄ απαντήσω στο παιδάκι; Δεν ξέρω τι
είναι, περισσότερο απ’ ό,τι ξέρει αυτό το ίδιο.

Φαντάζομαι πως πρέπει να’ ναι της στάσης μου η σημαία,
υφασμένη μ΄ ελπιδοφόρο πράσινο υλικό.

Είτε φαντάζομαι πως είναι το μαντίλι του Κυρίου,
Ένα ευωδιαστό δώρο κι ένα ενθύμιο επίτηδες ριγμένο,
Που γράφει του κατόχου τ΄ όνομα κάπου στις γωνίες, για να
τύχει να το δούμε και να το προσέξουμε, και να πούμε
Ποιανού;

Είτε φαντάζομαι πως η χλόη η ίδια είναι παιδάκι, το μωρό
Που ’χει βγει απ’ τη βλάστηση.

Είτε φαντάζομαι πως είναι ομοιόμορφο ιερογλυφικό,
Και σημαίνει, Φυτρώνοντας εξίσου σε ζώνες πλατιές και
σε ζώνες στενές,
Μεγαλώνοντας το ίδιο ανάμεσα σε μαύρους και λευκούς,
Κανούκ, Τουκαχόου, Κόγκρεσμαν, Καφ, το ίδιο τους δίνω
και το ίδιο δέχομαι απ΄ αυτούς.

Και τώρα σα να βλέπω μπροστά μου τα όμορφα άκοπα μαλ-
λιά των τάφων.

Τρυφερά θα σου φερθώ σγουρή χλόη
Μπορεί να προβαίνεις απ’ τα στήθη παληκαριών,
Μπορεί αν τα ’χα γνωρίσει να τα ’χα αγαπήσει
Μπορεί να βγαίνεις από γέρους, ή από παιδιά άναυλα απ’
των μανάδων τους τον κόρφο αρπαγμένα,
Κι εδώ είσαι ο κόσμος των μανάδων.

[...]

Ω, βλέπω τελικά τόσες γλώσσες που μιλούν,
Και βλέπω πως δε βγαίνουν απ’ τους ουρανίσκους άδικα

[...]

Δέχομαι τα πρόχειρα θεϊκά σχέδια για να τα ολοκληρώσω καλύτερα
μέσα μου, προσφέροντάς τα ελεύθερα σε κάθε άντρα και γυναίκα που
βλέπω,

Αποκαλύπτοντας τόσα ή περισσότερα στον ξυλουργό που ξυλοδένει ένα
σπίτι

[...]

Παλικάρια που βαστούν πυροσβεστικές αντλίες κι ανεμόσκαλες με
γάντζους δε σημαίνουν λιγότερα για μένα απ΄ τους θεούς των
αρχαίων πολέμων,

Φροντίζοντας οι φωνές τους να ξεπερνούν τον ορυμαγδό της
καταστροφής,

Τα γεροδεμένα μέλη τους πατώντας με σιγουριά πάνω στις καμένες ¨
σανίδες, τα λευκά τους μέτωπα σώα και αβλαβή μέσα απ΄ τις
φλόγες».

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

Για την ποιητική συλλογή της Χλόης Κουτσουμπέλη «Αρχαίος πίθηκος» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: από τη θεατρική παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» στο Φεστιβάλ της Αβινιόν (1978) © Wikipedia. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

...
«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ