manos250

Το σύνολο ποιητικών συνθέσεων του Μάνου Ελευθερίου με τον τίτλο Ο νοητός λύκος ανήκει στα προϊόντα δημιουργικής γραφής που προσφέρουν δυνατότητες προσέγγισης τόσο στο επίπεδο της κειμενικής παραστατικής επιφάνειας, όσο και κυρίως στο επίπεδο της βαθείας δομής του κειμένου σύμφωνα με τη διαστρωμάτωση των συνδηλώσεων αυτού. 

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Με αυτή την υπόθεση εργασίας, αναγνωρίζεται για άλλη μια φορά η στοχαστική οπτική του Ελευθερίου σε ό,τι αφορά την κριτική αντιμετώπιση της αντικειμενικής πραγματικότητας με βάση το βιωματικό και γνωστικό φορτίο ως υλικό για την οργάνωση του κειμενικού κόσμου, όπου κυριαρχούν αφενός ο διάλογος ανάμεσα στον κόσμο της τέχνης και στον κόσμο της φύσης, και αφετέρου ο χρόνος στη διάσταση του προσωπικού και του γενικού παρελθόντος. Σ’ αυτό το πλαίσιο ο αναδρομικός έλεγχος του βίου οδηγεί στην ανάκληση του πολυκύμαντου περιεχομένου της μνήμης και της συνείδησης και επομένως στην ανάπτυξη του εξίσου πολυκύμαντου περιεχομένου του εσωτερικού ανθρώπου.

Οι σκέψεις ως προϊόν της ανθρώπινης διανοίας κατά τη ροή του χρόνου κατατρώγουν τον εσωτερικό άνθρωπο και με αυτή τη διαδικασία τον κάνουν να βλέπει μακριά, να διακρίνει και να επισκέπτεται τις περιοχές της φαντασίας και του ονείρου, καθώς και τα πεδία της νέκυιας. Κυρίως η νέκυια προβάλλεται ως «βιοτικός» τόπος που προσφέρει αυτογνωσία, έλεγχο βίου και μνήμης, πρόκληση για την (ανέφικτη, πάντως, όπως τελικά αποδεικνύεται) αποκατάσταση ή θεραπεία του παρελθόντος.

Η μεταφορά, οι συνδηλώσεις και οι γραμματικές εικόνες λειτουργούν ως βασικοί δείκτες του ύφους του Ελευθερίου και προσδιορίζουν την ποιότητα ενός λόγου άμεσου, παραβολικού, πνευματώδους, με τη στερεή δομή της αφηγηματικότητας και την ευέλικτη ροή του ρυθμού.

Εξάλλου, ως βασικοί υφολογικοί μηχανισμοί για την οργάνωση του κειμενικού κόσμου του βιβλίου αναγνωρίζονται το μεταγλωσσικό υλικό και τα διακείμενα. Στην πρώτη περίπτωση ο Ελευθερίου φαίνεται αφενός να χρησιμοποιεί τη μορφολογία των λέξεων ως σήμα επικοινωνίας για τη μετάδοση του μηνύματος, και αφετέρου να δηλώνει τη σχέση του με την τέχνη (του λόγου, αλλά και γενικότερα).

Σε ό,τι αφορά τα διακείμενα, ο Ελευθερίου αξιοποιεί εκλεκτικές συγγένειες για τη διάρθρωση του σημασιολογικού τοπίου και κυρίως για τη σηματοδότηση της εισόδου σ’ αυτό με μια μακρά σειρά εναρκτήριων παραθεμάτων από τη λόγια γραπτή και τη λαϊκή προφορική παράδοση που φαίνεται να δηλώνουν τον ορίζοντα αλλά και την καταγωγή του κειμενικού κόσμου.

lykosΤα εναρκτήρια παραθέματα προειδοποιούν για την ανάπτυξη των ένδεκα, περισσότερο ή λιγότερο εκτενών ποιητικών συνθέσεων του βιβλίου, εκ των οποίων η πρώτη λειτουργεί ως πρόλογος. Οι ποιητικές αυτές συνθέσεις, οργανωμένες σε στροφές των έξι ελεύθερων στίχων με έντονο ρυθμό, στον οποίον συμβάλλουν ποικίλες παρηχήσεις με την εμπλοκή και της ομοιοκαταληξίας (ενίοτε ως αποτέλεσμα διασκελισμού λέξεων σε συνεχόμενους στίχους), και με ιδιαίτερους περιγραφικούς και συνδηλωτικούς τίτλους, δημιουργούν την εντύπωση ότι αντιστοιχούν στο προοίμιο και στα στάδια εξέλιξης του κειμενικού κόσμου. Η ενδέκατη ποιητική σύνθεση φέρει τον τίτλο «Ο νοητός λύκος» που έχει αναχθεί σε τίτλο του βιβλίου ως συνόλου. Υπ’ αυτή την έννοια, ο τίτλος με το βιωματικό και συνδηλωτικό αντίκρισμα που είναι σαφές ότι διαθέτει, λειτουργεί ως κορύφωση ή στέψη στη δομή του κειμενικού κόσμου, και παράλληλα εξασφαλίζει διαδρομές για τη δημιουργική ανάγνωση.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

«Η μοναξιά περίστροφα» του Βαλάντη Μάστορα (κριτική) – Ποίηση σκληρή και αδιάλλακτη

Για την ποιητική συλλογή του Βαλάντη Μάστορα «Η μοναξιά περίστροφα» (εκδ. Ενύπνιο). 

Γράφει η Ευθυμία Γιώσα

Είναι ένας στίχος από τους Αποχρωματισμούς («Ομίχλη του μεσημεριού», 1959) του Λεοντάρη που με καταδιώκει και ...

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

«Δυο απουσίες δρόμος» της Μαίρης Μπαϊρακτάρη (κριτική) – «ραντίζοντας τον κόσμο με λέξεις»

Για την ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη «Δύο απουσίες δρόμος» (εκδ. Μελάνι). Kεντρική εικόνα: © Martin Sanchez/Unsplash.

Γράφει ο Θεόδωρος Εσπίριτου

Η πρόσφατη ποιητική συλλογή της Μαίρης Μπαϊρακτάρη με τίτλο&n...

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

«Εικόνες ψυχής [Πρώτο πλάνο]» της Μαρίας Δάτσικα (κριτική) – Ποίηση για τον έρωτα και την απώλειά του

Για την ποιητική συλλογή της Μαρία Δάτσικα «Εικόνες ψυχής [ πρώτο πλάνο]» (εκδ. Ιωλκός). Kεντρική εικόνα: Henri Cartier-Bresson

Γράφει ο Γιώργος Δ. Αναγνώστου 

Η ποίηση της Μαρίας Δάτσικα είναι άλλοτε καταφατική, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ