«Τα μικρά μεγάλα» της Μάρσιας Ισραηλίδη (κριτική) – Φωτεινά ποιήματα ανάμεσα σε κατά τόπους νέφη

Για την ποιητική συλλογή της Μάρσιας Ισραηλίδη «Τα μικρά μεγάλα» (εκδ. Βακχικόν). Στην κεντρική εικόνα, το έργο «Heart Shape» του Ali Esmaeilipour.

Γράφει η Μάνια Μεζίτη

Τα μικρά μεγάλα, η πρώτη συλλογή με ποιήματα της Μάρσιας Ισραηλίδη (εκδ. Βακχικόν) χωρίζεται σε δύο μέρη. Τα ποιήματα του πρώτου μέρους είναι μάλλον ευσύνοπτα. Οι τίτλοι έπονται των ποιημάτων. Ως προς το περιεχόμενο αναφέρονται στην εστία και την οικογένεια. Για την ακρίβεια, όχι στο πατρικό σπίτι του υποκειμένου, αλλά στην οικογένεια που το ίδιο δημιούργησε. Αντικείμενα του σπιτιού, όπως το χαλάκι του μπάνιου, το πάπλωμα, δύο γυάλινα ποτήρια και άλλα μικρά καθημερινά πράγματα, μετατρέπονται σε φορείς συναισθημάτων. Η τρυφερότητα, η ασφάλεια, η θαλπωρή και η γαλήνη που αποπνέει η οικογενειακή εστία μεταφέρονται με τα ψίχουλα πάνω στο τραπέζι, τη βρύση που στάζει, το τζάκι. Με αυτόν τον τρόπο η Ισραηλίδη καθιστά τα μικρά μεγάλα.

Ίσως το υποκείμενο νιώθει την ανάγκη να αναφερθεί σε όσα μας δίνονται μέσα στη φρενίτιδα της καθημερινότητας, τα οποία συνήθως δεν προλαβαίνουμε να τα εκτιμήσουμε, ούτε να τα απολαύσουμε.

Φανταζόμαστε ένα σπίτι που βλέπει τη θάλασσα, ακούμε τους ήχους του καλοκαιριού, τα τριζόνια, νιώθουμε το χάδι του ζευγαριού κάτω από τα σκεπάσματα, την ανάσα ενός παιδιού στο μάγουλό μας. Οι εικόνες στην ποίησή της είναι οπτικές, κινητικές και ακουστικές. Μέσω αυτών τονίζεται η σύνδεση, το «μαζί» των μελών της οικογένειας, οι ανέφελες στιγμές τους. Και μοιάζουν παράξενα αυτά τα ευτυχισμένα ποιήματα, σαν να στέκουν μόνα τους στο ξεροβόρι, αφού η ποίηση μας έχει συνηθίσει να μιλάει κυρίως για τη θλίψη και την απώλεια. Ίσως το υποκείμενο νιώθει την ανάγκη να αναφερθεί σε όσα μας δίνονται μέσα στη φρενίτιδα της καθημερινότητας, τα οποία συνήθως δεν προλαβαίνουμε να τα εκτιμήσουμε, ούτε να τα απολαύσουμε.

Αλλά ορθά κάνει, κατά τη γνώμη μου, όταν στο ποίημα «δοχείο με μπισκότα» τονίζει πως είναι ύπουλο πράμα οι προσδοκίες. Η ζωή κατ’ εξακολούθηση μας αποδεικνύει πως ιδίως σε ό,τι αφορά την οικογένεια, πρέπει να διατηρούμε χαμηλές προσδοκίες. Η γαλήνη της θάλασσας από τη μια στιγμή στην άλλη μετατρέπεται σε θύελλα, η βρύση που στάζει σε βασανιστήριο και το κέικ της μαμάς γίνεται κάτι που βαρεθήκαμε να τρώμε. Γι’ αυτό άλλωστε καραδοκεί η ποίηση ως Τέχνη. Και η Ισραηλίδη δείχνει πως έχει συνείδηση: προς το παρόν, όπως λέει η ίδια, αιχμαλωτίζει πεταλούδες / μυρμήγκια / σκαθάρια / και ό,τι άλλο / της έμαθαν / πως είναι μικρό και ακίνδυνο / αργότερα / θα δοκιμάσει μεγαλύτερα ζώα.

Το χαμηλόφωνο ύφος του πρώτου μέρους δίνει τη θέση του σε μια πιο δυνατή γραφή

Το δεύτερο μέρος της συλλογής ξεχωρίζει από το πρώτο με άρρητο αλλά ενδεικτικό τρόπο: οι τίτλοι τώρα μπαίνουν πάνω από τα ποιήματα προσδίδοντάς τους επιπλέον κύρος. Το χαμηλόφωνο ύφος του πρώτου μέρους δίνει τη θέση του σε μια πιο δυνατή γραφή, πιο εξωστρεφή, όχι όμως κραυγαλέα. Η ποιήτρια επιχειρεί να προσεγγίσει τον πόνο, πάντα με διακριτικότητα, ενώ συγχρόνως επιχειρεί και κάποιου βαθμού κοινωνικό σχολιασμό.

Ωστόσο, η Ισραηλίδη ξεκινάει απτόητη και το δεύτερο μέρος της συλλογής αναφερόμενη στις ευχάριστες αναμνήσεις του υποκειμένου από τα παιδικά του χρόνια, δηλαδή, το ποδήλατο, το παιχνίδι στον καναπέ, τον διόλου ευκαταφρόνητο ρόλο της μεγάλης αδερφής, για να περάσει εντέλει, πάντα με κομψότητα και με το χαμόγελο που, όπως γράφει είχε προσκολληθεί, για να περάσει λοιπόν και να σταθεί για λίγο μέσα στη ρωγμή, κάτω από τη χλωμάδα, μέσα στα τρίσβαθα της αίσθησης της πεπερασμένης ύπαρξης των στίχων της Λαϊνά, κάτω από το φως του διανυκτερεύοντος φαρμακείου της Δημουλά.

«Γενιά των κωφαλάλων» μας χαρακτηρίζει η ποιήτρια, μια που παρακολουθούμε όσα συμβαίνουν μέσω της οθόνης, ενώ η συμμετοχική μας δράση περιορίζεται στον καναπέ του σαλονιού.

Και εκεί μέσα στη ρωγμή, με τα παιχνίδια του φωτός, είναι που το υποκείμενο έρχεται αντιμέτωπο με την ασθένεια του σώματος, αλλά και της ψυχής. Εκεί αναγκάζεται να συνδιαλλαγεί με την καρδιολογική κλινική του 5ου και με το συνταγολόγιο του Centrac. Μέσα στη ρωγμή, στο παιχνίδι του θλιβερού φωτός, του θλιβερού φαρμακείου είναι που αποφασίζει και το δηλώνει πως η ποίηση, η οποία παίρνει τη μορφή γάτας που νιαουρίζει, έπεισε το υποκείμενο να την ακολουθήσει.

Όταν το σκοτάδι τελειώνει, η ποιήτρια μας οδηγεί σε δύο ποιήματα στα οποία διακρίνουμε τον προβληματισμό για τη χρήση των κοινωνικών δικτύων και της οθόνης εν γένει, αλλά και για το περιβάλλον. Το πρώτο είναι το ποίημα με τον τίτλο «Ενεργός χρήστης» όπου βλέπουμε την εξέλιξη της τεχνολογίας και τις διαστάσεις που έχει λάβει στη ζωή μας. Τη σύνδεση με τα κοινωνικά δίκτυα που στην ουσία οδηγεί στη μεταξύ μας αποξένωση, αλλά και στην ανεπάρκεια να αντιταχθούμε μέσω της φυσικής παρουσίας σε όσα θεωρούμε πως οφείλουμε αντίρρηση. «Γενιά των κωφαλάλων» μας χαρακτηρίζει η ποιήτρια, μια που παρακολουθούμε όσα συμβαίνουν μέσω της οθόνης, ενώ η συμμετοχική μας δράση περιορίζεται στον καναπέ του σαλονιού.

Τα μικρά μεγάλαΤο άλλο ποίημα, το οποίο κατά τη γνώμη μου παρουσιάζει ενδιαφέρον, είναι το τελευταίο ποίημα της συλλογής, με τίτλο «Βαρβάκειος αγορά». Πρόκειται για ένα vegan ποίημα στο οποίο μέσα από μια βόλτα στη Βαρβάκειο εκφράζεται ο σκεπτικισμός για τη βρώση κρεάτων και ψαριών. Η κλιματική αλλαγή μεταξύ άλλων, όπως ξέρουμε, συνδέεται με την αλόγιστη εκτροφή των ζώων που ως αποτέλεσμα έχει την παραγωγή αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και την αυξημένη κατανάλωση νερού. Αν σκεφτούμε δε, πως η ετήσια κατανάλωση ψαριών παγκοσμίως είναι διπλάσια σε σχέση με την αύξηση του πληθυσμού, τότε ούτε το λαβράκι της Βαρβακείου που μας κλείνει το μάτι δεν πρέπει να καταναλώνουμε.

Εν κατακλείδι, τα ποιήματα της συλλογής της Ισραηλίδη, οδεύουν σταδιακά από το μικρό προς το μεγάλο. Το περιεχόμενο βαραίνει, παρά η μορφή. Ξεκινούν από το προσωπικό για να φτάσουν στο κοινωνικό. Αν και θα έλεγε κανείς πως είναι εμπνευσμένα από τον εσωτερικό χώρο, σταδιακά ανοίγονται και σεργιανούν στο άστυ. Στην πλειονότητά τους είναι ποιήματα εύληπτα, χωρίς υπαινιγμούς και σκοτεινά σημεία. Μπορεί καμιά φορά το φως τους να γκριζάρει, όμως σε γενικές γραμμές, θα τα χαρακτήριζα φωτεινά ποιήματα ανάμεσα σε κατά τόπους νέφη.


 * Η ΜΑΝΙΑ ΜΕΖΙΤΗ είναι μεταφράστρια και ποιήτρια. Τελευταίο της βιβλίο είναι η ποιητική συλλογή «Στόμα» (εκδ. Κουκκίδα).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

Για την ποιητική συλλογή του Χάρη Βλαβιανού «Η Αναγέννηση - 39 ποιητικά πορτρέτα» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Πορτρέτο του Νικολό Μακιαβέλι, στον οποίο είναι αφιερωμένο ένα ποίημα της συλλογής © Wikipedia. 

Γράφει η Άννα Βασιάδη

...
«Ποιήματα και τραγούδια» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική) – Oι στίχοι ενός αδέσποτου δεσπότη

«Ποιήματα και τραγούδια» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική) – Oι στίχοι ενός αδέσποτου δεσπότη

Για το βιβλίο του Θωμά Κοροβίνη «Ποιήματα και τραγούδια» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας του Γιάννη Τσαρούχη με τίτλο: «Δύο άντρες με φτερά πεταλούδας» © Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη. 

Γράφει ο Γιώργος Γκόζης

…ή αλλιώς, περί του υμνογραφι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

Για το βιβλίο «Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: έργο της street artist Οla Volo © olavolo.com.

Γράφει η Φανή Χατζή

Όσο η άποψη ότι ο γενε...

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

Για το ντοκιμαντέρ «TACK» (παραγωγή Onassis Culture) της Βάνιας Τέρνερ με πρωταγωνίστριες τη Σοφία Μπεκατώρου, που πρώτη ξεκίνησε το ελληνικό #MeToo, και την Αμαλία Προβελεγγίου, της οποίας η καταγγελία για βιασμό από τον προπονητή της από τα έντεκά της οδήγησε στην πρώτη δίκη-ορόσημο όχι μόνο για τη δικαίωσή της αλ...

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος στη Στέγη με «Γκοντό» και ιταλικό θίασο: μια παράσταση-σταθμός

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος σκηνοθετεί το εμβληματικό κείμενο του Σάμιουελ Μπέκετ «Περιμένοντας τον Γκοντό» (1948) στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης από τις 15 μέχρι και τις 19 Μαΐου. Η παράσταση είναι στα ιταλικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Υπάρχει μια «μικρή» ή μια «σύντομη» ιστορία για το… οτιδήποτε. Οι τίτλοι βιβλίων που επιχειρούν (και καταφέρνουν) να συμπυκνώσουν μεγάλα θέματα σε, συνήθως, ολιγοσέλιδα βιβλία είναι πάρα πολλοί. Εντυπωσιακά πολλοί. Στην παρακάτω πολύ ενδεικτική επιλογή είκοσι ενός βιβλίων μπορεί καν...

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ