metroei ayti i lypi kentriki

Για την ποιητική συλλογή της Ελένης Καρρά «Μετρό(ει) αυτή η λύπη» (εκδ. Μελάνι).

Της Έλενας Χουζούρη

Μέχρι την έκδοση της πρώτης ποιητικής της συλλογής Μετρό(ει) αυτή η λύπη, η Ελένη Καρρά, σύμφωνα και με το βιογραφικό της, ανάλωσε αρκετά χρόνια στη μάχιμη δημοσιογραφία και στη μετάφραση. Δεν ήταν όμως απούσα και από την ποίηση. Έστω και σποραδικά, ποιήματά της είχαν δει την έντυπη ή την ηλεκτρονική δημοσιότητα, ενώ δεν έλειψαν και οι λογοτεχνικές της μεταφράσεις. Το ότι αποφάσισε να προχωρήσει στην έκδοση της πρώτης ποιητικής της συλλογής είναι διπλό κέρδος και για την ίδια που καταθέτει ολοκληρωμένα την ποιητική της φωνή και για τους/τις αναγνώστες/στριες της ποίησης που γνωρίζουν ένα καινούργιο ποιητικό πρόσωπο.

Το ευαίσθητο ποιητικό βλέμμα της αποθηκεύει εικόνες, αναδεικνύει τις κρυμμένες όψεις τους, δεν πείθεται από προσχήματα κοινωνικής, αμφιλεγόμενης, ρητορικής ανεκτικότητας.

Η Καρρά υιοθετεί τη συνθήκη της μεταφοράς για να απελευθερώσει τη ματιά της και να την οδηγήσει σε τόπους όπου στο βάθος τους θάλλει η βιωμένη λύπη. Μετρό(ει) αυτή η λύπη διατείνεται στον τίτλο του πρώτου της βιβλίου. Όπως το μετρό κατατρώει τα σπλάχνα της πόλης. Μ’ άλλα λόγια, το μετρό για την ποιήτρια, από συλλογικό μέσο ανθρώπινης διακίνησης, μετατρέπεται σε ποιητικό όχημα έκφρασης ποικίλων αισθημάτων, που αφυπνίζονται και ενεργοποιούνται από τη συνεχή, σπάταλη, ανέξοδη, χωρίς έρμα, συχνότατη εναλλαγή παραστάσεων, καθώς και το ταχύτατο, στιγμιαίο, πέρασμα του χρόνου από το παρελθόν στο παρόν. Το ευαίσθητο ποιητικό βλέμμα της αποθηκεύει εικόνες, αναδεικνύει τις κρυμμένες όψεις τους, δεν πείθεται από προσχήματα κοινωνικής, αμφιλεγόμενης, ρητορικής ανεκτικότητας. Όσο περισσότερο το βλέμμα βυθίζεται στα σκιερά σημεία, τόσο οι εικόνες αποκαθαρμένες από τη λιπαρή, υποκριτική τους πραγματικότητα σκληραίνουν και βαραίνουν.

«Εντοπίστηκε περιπλανώμενη ηλικιωμένη με τατουάζ στην περιοχή του Κ., όποιος την έχασε μπορεί να την αναζητήσει. Μες στο βαγόνι, κρεμασμένοι από τις χειρολαβές, μάτια κενά, Dear passengers βουίζοντας κάτω από τα έγκατα των παγετώνων we inform you that Ένας γιγάντιος κύκνος έχει αποκοιμηθεί στο κάθισμα, το κεφάλι του γέρνει μπροστά, οι συνεπιβάτες μαζεύονται απειλητικά γύρω του temporarily out of order βασανιστικά στάζει η ντροπή Στην αποβάθρα ξεβράζονται σοβαροί φορώντας τα μαύρα τους γυαλιά, πούπουλα κάποιος κραδαίνει ένα ράμφος ο λαιμός μου ψηλώνει ψηλώνει».

Το μετρό είναι όμως μια μικρογραφία της πόλης, της Αθήνας στην προκειμένη περίπτωση. Μιας πόλης στην οποία φύονται όχι μόνον οπωροφόρα αλλά και καουτσουκόδεντρα, τα οποία συναντάς παντού, στο πρόσωπο του μελαμψού Ινδού, στο λιανό βρόμικο και λινό ανθρωπάκι που προσπαθεί να βολευτεί στο κάθισμά του, την ίδια στιγμή που η μαστίχα τρέχει από τους κορμούς τους στους δρόμους και παρασέρνει και την ίδια την ποιήτρια που μέσα στην ονειρική της παραζάλη ταυτίζεται με την Αθήνα. «Τα καουτσουκόδεντρα της Αθήνας» από τα πιο ισχυρά ποιήματα της συλλογής, με γερό αφηγηματικό ιστό, ακροβατεί ανάμεσα στο ρεαλιστικό και στο φανταστικό στοιχείο.

Ωστόσο εκείνο που διαπερνά όλα τα ποιήματα της συλλογής, ακόμα και εκείνα που παίζουν ιδιαίτερα με το φανταστικό στοιχείο ή συνομιλούν με απόηχους από τον ανατρεπτικό και υπονομευτικό σαχτουρικό κόσμο, είναι η βαθιά βιωμένη λύπη. Μια λύπη που κουβαλά μέσα της εικόνες προσφιλών νεκρών, «πληθαίνουν οι νεκροί στον ύπνο μου / στήνουνε γεύματα, φοράνε τα καλά τους / με προσκαλούν με καρτ βιζίτ στις χοροεσπερίδες τους». Εμφανίζεται μια μνήμη με πολλαπλά τραύματα καθώς το παρόν δεν τα θεραπεύει αλλά τα επιδεινώνει. «Σχηματίζω τον αριθμό τηλεφώνου / του σπιτιού που παλιά κατοικούσα. / Δεν απαντώ / Και είναι η Μάννα / αγάπης φάντασμα / που από το χέρι με κρατά. / Τρύπιο το μάτι της / Ποτάμι λέξεις».

Έχει ήδη μια ωριμότητα ποιητική, το ποιητικό της πρόσωπο σχεδιάζεται με αδρές γραμμές και η φωνή της σαφώς δημιουργεί πολλές προσδοκίες για μια ακόμη πιο δυναμική μελλοντική εμφάνιση.

Η συλλογή ανοίγει με το προσκλητήριο των αγαπημένων νεκρών («Ψυχοπομπός Ι») και κλείνει με τον «Ψυχοπομπό ΙΙ». Μεσολαβούν οι προσπάθειες δραπέτευσης από τη μνήμη-λύπη είτε καθώς το μετρό διασχίζει μεταφορικά και πραγματικά το σώμα της πόλης, είτε με υπερπτήσεις ονειρικές όπως η «Ροζ Θάλεια και οι παπαγάλοι της». Η αναζήτηση της λήθης αποτυγχάνει. Οι ποικίλες δραπετεύσεις το ίδιο. Το μοτίβο της βιωμένης λύπης επανέρχεται. Οι νεκροί είναι εδώ.

«Στα όνειρα κατοικώ με τους νεκρούς μου / μια μαύρη ράπερ μού ρουφά το πρόσωπο / μες στην αχλή, ρίχνω το σουρωτήρι για τα μακαρόνια / τον εγκέφαλο-γλοιώδη-ανοίγω την βρύση / να ξεπλυθεί / η λ ή θ η ω η λ ή θ η.

Θείοι τεράστιοι μες στις κιτρινισμένες τους κορνίζες / μάς κερνάνε μπεζέδες από φοντανιέρες πορσελάνινες / ενώ καθόμαστε στις βελούδινες από τα τρωκτικά / τις φαγωμένες πολυθρόνες, με γέλια παιδιών να αντηχούν / σαν θραύσματα από βόμβες / και αρουραίους / να ροκανίζουν τέχνη / να γλείφουν όνειρα».

Στην πρώτη της συλλογή η Ελένη Καρρά εμφανίζεται να κατέχει ικανοποιητικά τα κλειδιά της ποιητικής γραφής. Έχει ήδη μια ωριμότητα ποιητική, το ποιητικό της πρόσωπο σχεδιάζεται με αδρές γραμμές και η φωνή της σαφώς δημιουργεί πολλές προσδοκίες για μια ακόμη πιο δυναμική μελλοντική εμφάνιση. Αναμένομεν…

* Η ΕΛΕΝΑ ΧΟΥΖΟΥΡΗ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος. Τελευταίο βιβλίο της, η μελέτη «Η στρατιωτική ζωή στη νεοελληνική λογοτεχνία – 19ος - 21ος αιώνας» (εκδ. Επίκεντρο).

Στην κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Svetlana Kurmaz.


karra exΜετρό(ει) αυτή η λύπη
Ελένη Καρρά
Μελάνι 2020
Σελ. 34, τιμή εκδότη €7,00 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βράχια, του Γιώργου Βέη – ποίηση πυκνή και πολύσημη

Βράχια, του Γιώργου Βέη – ποίηση πυκνή και πολύσημη

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Βέη «Βράχια» (εκδ. Ύψιλον).

Της Ζωής Σαμαρά

Κρατώ στα χέρια μου ένα ποιητικό βιβλίο με φαντασιακά βράχια στο εξώφυλλο, τα χρώματα να παίζουν με το φως και το σκότος, να μας παραπέμπουν σε απεικόνιση πραγματικών βράχ...

Αινειάδα, του Βιργιλίου – ένα θεμελιακό έργο

Αινειάδα, του Βιργιλίου – ένα θεμελιακό έργο

Για την «Αινειάδα» του Βιργιλίου, με πρόλογο και σε μετάφραση του Θεόδωρου Παπαγγελή, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Μ.Ι.Ε.Τ.

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Η γενεαλογία, η αναζήτηση της προέλευσης, όπως μας δίδαξε ο Φουκώ, δεν είναι απαραίτητο να νοείται ω...

Άπαντα τα ποιήματα, της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν

Άπαντα τα ποιήματα, της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν

Για τον συγκεντρωτικό τόμο με ποιήματα της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν «Άπαντα τα ποιήματα» (μτφρ. Χριστίνα Παναγιώτα Γραμματικοπούλου, εκδ. Βακχικόν).

Της Διώνης Δημητριάδου

«H Μπάχμαν πάλευε με την ανεπάρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

Η Κορίνα Καλούδη με την πρώτη της ποιητική συλλογή «Και βέβαια τους φοβάμαι» (εκδ. Περισπωμένη) ξεχωρίζει για την ισορροπία που κρατάει ανάμεσα στην ενδοσκόπιση και τον κοινωνικό προβληματισμό. Χαμηλόφωνη, ευθύβολη και αληθινή.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τι απαντάτε σε όσ...

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της πανδημίας του COVID-19, η διοργάνωση επικεντρώνεται σε ένα εξ ολοκλήρου διαδικτυακό πρόγραμμα διάρκειας έντεκα ημερών (19-29 Νοεμβρίου) με αιχμή τη συμμετοχή σημαντικών συγγραφέων και την ψηφιακή διοργάνωση των προγραμματιζόμενων φεστιβάλ, εκδηλώσεων και δράσεων, καθώς και των επαγγ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Απόσπασμα μιας ενότητας και μέρος των επιλεγομένων από την ανθολογία του Walter Benjamin «Νο 13 – Εξήντα πέντε θέσεις για τα βιβλία και τις πόρνες, το γράψιμο, την κριτική, τους σνομπ και την επιτυχία», σε μετάφραση και επιλεγόμενα του Κώστα Κουτσουρέλη. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσ...

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φένιας Τσανάκα «Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη» το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ