alt

Για τον συλλογικό τόμο Κράτη και Πολίτες. Κοινότητα, Ταυτότητα, Διαφορετικότητα (επιστ. επιμέλεια: Γκόλφω Μαγγίνη - Ελένη Λεοντσίνη, εκδ. Σμίλη).

Του Θωμά Συμεωνίδη

Το συλλογικό έργο Κράτη και Πολίτες: Κοινότητα, Ταυτότητα, Διαφορετικότητα, αποτελεί πολύτιμη συνεισφορά στον χώρο της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής θεωρίας, παρουσιάζοντας, μεταξύ άλλων, στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, κείμενα που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Η επικαιρότητα του συγκεκριμένου έργου είναι προφανής, αν αναλογιστεί κανείς τη γενικότερη συγκυρία: σκεπτικισμός και αμφισβήτηση απέναντι στους δημοκρατικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς – με αφορμή κυρίως τον τρόπο επιβολής και εφαρμογής πολιτικών λιτότητας, την περιθωριοποίηση και εξαθλίωση μεγάλων κοινωνικών ομάδων, την ανεργία, τη σταδιακή κατάρρευση του κοινωνικού κράτους. Άνοδος και έξαρση του εθνικισμού. Μεταναστευτική και προσφυγική κρίση. Σε αυτά τα ζητήματα, έρχονται να προστεθούν διακυβεύματα τα οποία απασχολούν τις τελευταίες δεκαετίες τη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική θεωρία, όπως αυτό των συλλογικών ταυτοτήτων – εθνικές, εθνοτικές, φυλετικές, θρησκευτικές, έμφυλες.

Η επιλογή των έντεκα κειμένων που αποτελούν τον συγκεκριμένο τόμο, συμβάλλει ώστε να διαφανούν οι διαφορετικές θεωρητικές αφετηρίες και προσεγγίσεις της πολυπολιτισμικότητας, της κοινότητας, της συλλογικότητας, της κουλτούρας, της ταυτότητας, της διαφορετικότητας.

Η επιλογή των έντεκα κειμένων που αποτελούν τον συγκεκριμένο τόμο συμβάλλει ώστε να διαφανούν οι διαφορετικές θεωρητικές αφετηρίες και προσεγγίσεις της πολυπολιτισμικότητας, της κοινότητας, της συλλογικότητας, της κουλτούρας, της ταυτότητας, της διαφορετικότητας. Παράλληλα, η οργάνωση των κειμένων σε τέσσερις διακριτές ενότητες, αλλά και η ποιότητα των αναλύσεων σε συνδυασμό με τα επεξηγηματικά σχόλια, τις βιβλιογραφικές αναφορές και τα ευρετήρια εννοιών και ονομάτων στο τέλος του βιβλίου, καθιστούν το συγκεκριμένο έργο πολύτιμη βάση θεωρητικής αναζήτησης και διαλόγου.

Σύμφωνα με τις επιστημονικές επιμελήτριες του τόμου, τη Γκόλφω Μαγγίνη και την Ελένη Λεοντσίνη –αναπληρώτρια καθηγήτρια φιλοσοφίας και επίκουρη καθηγήτρια φιλοσοφίας αντίστοιχα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων–, η οργάνωση αυτού του συλλογικού έργου σε τέσσερις θεματικές ενότητες «επιδιώκει να αναδείξει όσο το δυνατόν περισσότερες συνάφειες του τρίπτυχου ταυτότητα-κοινότητα-διαφορετικότητα μέσα από διαφοροποιημένες και ενίοτε συγκρουόμενες, θεωρητικές προσεγγίσεις».

Στη δεύτερη ενότητα, «Κοινότητα, συλλογικότητα, πολιτική φιλία και δημοκρατία», εξετάζεται ο βαθμός στον οποίο οι πολιτικές των τοπικών κοινοτήτων επηρεάζονται και απειλούνται από τις δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού και από το σύγχρονο έθνος-κράτος.

Στην πρώτη ενότητα, «Κοσμοπολιτισμός, πολυπολιτισμικότητα, φιλοξενία», τίθενται μεταξύ άλλων τα ερωτήματα της συμβατότητας της ταυτότητας του κοσμοπολίτη με αυτή του πατριώτη. Υπάρχει επίσης μια κριτική θεώρηση των θέσεων της Αμερικανίδας φιλοσόφου Martha Nussbaum για το ζήτημα της κοσμοπολιτικής δικαιοσύνης. Στη δεύτερη ενότητα, «Κοινότητα, συλλογικότητα, πολιτική φιλία και δημοκρατία», εξετάζεται ο βαθμός στον οποίο οι πολιτικές των τοπικών κοινοτήτων επηρεάζονται και απειλούνται από τις δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού και από το σύγχρονο έθνος-κράτος, με αναφορά στις θέσεις του σκωτσέζου φιλόσοφου Alasdair MacIntyre. Επίσης, υπάρχει μια ανάλυση σχετικά με την επικαιρότητα της αριστοτελικής έννοιας της πολιτικής φιλίας και το ζήτημα της προσέγγισης της διάκρισης ανάμεσα σε προσωπική και πολιτική φιλία, καθώς και μία ανάλυση που επιχειρεί να τονίσει τον δημοκρατικό χαρακτήρα της αριστοτελικής πολιτικής φιλοσοφίας γενικότερα, αλλά και σε σχέση με βασικές έννοιες της αριστοτελικής πολιτικής φιλοσοφίας, όπως η δικαιοσύνη, η ισότητα, η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, η ελευθερία, η πολιτική φιλία και η ομόνοια. Στην τρίτη ενότητα «Κουλτούρα, ταυτότητα και διαφορετικότητα», μέσω της θεωρητικής αντιπαράθεσης δύο βασικών εκπροσώπων της κριτικής θεωρίας, της Seyla Benhabibκαι του Nikolas Kompridis, θίγεται το κρίσιμο ζήτημα του ρόλου και της σημασίας της "πολιτικής κουλτούρας" στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Στη συνέχεια, η Γκόλφω Μαγγίνη, παρουσιάζει τις αντίστοιχες θεωρήσεις της Benhabib και του Kompridis ως αντιπροσωπευτικές δύο τάσεων εντός της σύγχρονης κριτικής θεωρίας της κοινωνίας με έμφαση στην τοποθέτησή τους στο ζήτημα των ταυτοτήτων. Τα κείμενα της τέταρτης και τελευταίας ενότητας, «Ανθρώπινα δικαιώματα και ανεκτικότητα στη "μετα-πολιτική" εποχή», συνδέονται άμεσα με τις προβληματικές των προηγούμενων ενοτήτων, ενώ υπάρχει και μία απόπειρα επανεκτίμησης ορισμένων βασικών πολιτικών αρχών του Διαφωτισμού, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ανεκτικότητα στη σύγχρονη εποχή.

Αν θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε κάποιες από τις βασικές, θεωρητικές συνεισφορές του βιβλίου, θα λέγαμε ότι είναι, μεταξύ άλλων, η κατανόηση και επικαιροποίηση κάποιων βασικών θέσεων του Αριστοτέλη για τη δικαιοσύνη και την πολιτική φιλία.

Αν θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε κάποιες από τις βασικές, θεωρητικές συνεισφορές του βιβλίου, θα λέγαμε ότι είναι, μεταξύ άλλων, η κατανόηση και επικαιροποίηση κάποιων βασικών θέσεων του Αριστοτέλη για τη δικαιοσύνη και την πολιτική φιλία, θέματα τα οποία σύμφωνα με τις επιστημονικές επιμελήτριες του τόμου, «δεν έχουν εκτενώς μελετηθεί από τη σύγχρονη ηθική και πολιτική φιλοσοφία, κυρίως λόγω των δυσκολιών που εξ ορισμού μεροληπτικές έννοιες, όπως η φιλία και η αγάπη, παρουσιάζουν σε σχέση με την αμεροληψία, την οποία προτάσσουν οι παραδοσιακές κανονιστικές, νεότερες και σύγχρονες, δεοντολογικές και ωφελιμιστικές ηθικές θεωρίες». Επίσης, η εστίαση στον δημοκρατικό χαρακτήρα της αριστοτελικής πολιτικής φιλοσοφίας, με σκοπό την ανάδειξη της επικαιρότητας και της σημασίας «της αριστοτελικής πολιτικής σκέψης σήμερα ως σημαντικού εργαλείου κατανόησης των θεωρητικών δομών του δημοκρατικού πολιτεύματος».

Τι σημαίνει τελικά «ανεκτικότητα» και σε ποιους λόγους οφείλεται η επαναφορά αυτού του όρου τις τελευταίες δεκαετίες, με διαφορετικό περιεχόμενο και σημασία;

Θα μπορούσαμε όμως να υπογραμμίσουμε και μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα και εντάσεις που αναδεικνύονται μέσα από τις έντεκα συνεισφορές του τόμου: Είναι ένας πυρήνας κοινών αξιών απαραίτητη προϋπόθεση για μια κοινή κουλτούρα ή αρκεί η δέσμευση σε κοινούς θεσμούς που θα παρέχουν το πλαίσιο μιας συμβιωτικής σχέσης ανάμεσα σε διαφορετικές συλλογικότητες; Ποια είναι τα πολιτικά και ηθικά χαρακτηριστικά που αναγνωρίζονται στο άτομο και πώς διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της θεωρητικής προσέγγισης που υιοθετείται κάθε φορά; Τι συνέπειες έχουν αυτές οι συμβάσεις σχετικά με το άτομο σε ό,τι έχει να κάνει με ζητήματα καλλιέργειας, ανάπτυξης ικανοτήτων και παιδείας; Μπορεί η κλασική πολιτική θεωρία να συμπληρωθεί από την πολιτική ψυχολογία και, αν ναι, με ποιους τρόπους; Πώς μπορούν να ενεργοποιηθούν και να αποκτήσουν ουσιαστικό περιεχόμενο βασικές έννοιες της πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας, όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, η ισότητα και η ελευθερία; Ποιος είναι ο βαθμός στον οποίο οι πολιτικές και τοπικές κοινότητες επηρεάζονται και απειλούνται τόσο από τις δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού όσο και από το σύγχρονο έθνος-κράτος; Τι σημαίνει τελικά «ανεκτικότητα» και σε ποιους λόγους οφείλεται η επαναφορά αυτού του όρου τις τελευταίες δεκαετίες, με διαφορετικό περιεχόμενο και σημασία;

Ασφαλώς, οι συνεισφορές, τα ερωτήματα και οι εντάσεις που αναδεικνύονται στο Κράτη και πολίτες, είναι πολύ περισσότερα. Αυτό και μόνο το στοιχείο, έρχεται να δείξει όχι μόνο την πολυμέρεια και την αξία αυτού του συλλογικού έργου, αλλά κυρίως τη συνθετότητα του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι και την προσπάθεια της θεωρίας και της φιλοσοφίας να υποστηρίξει και να τροφοδοτήσει μία σχέση ανάμεσα στα κράτη και τους πολίτες τους, η οποία όμως θα λαμβάνει υπόψη τις πολλαπλές και πολλές φορές ανταγωνιστικές αξιώσεις κοινότητας, ταυτότητας και διαφορετικότητας.

* O ΘΩΜΑΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altΚράτη & Πολίτες
Κοινότητα, Ταυτότητα, Διαφορετικότητα
Συλλογικό
Επιστημονική επιμέλεια: Γκόλφω Μαγγίνη - Ελένη Λεοντσίνη
Σμίλη 2016
Σελ. 492, τιμή εκδότη €27,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους», της Κλαρίσα Πίνκολα Εστές – Στα λημέρια της θηλυκότητας

«Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους», της Κλαρίσα Πίνκολα Εστές – Στα λημέρια της θηλυκότητας

Με αφορμή το βιβλίο της ψυχαναλύτριας Κλαρίσα Πίνκολα Εστές «Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους» (μτφρ. Δέσποινα Παπαγιαννοπούλου, εκδ. Κέλευθος). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το έργο Wolf Alice (for Angela Carter) της Gina Litherland (2011).

Της Ιωάννας Σπηλιοπούλου

...
«Η δύναμη της αγάπης», του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ – Μια πνευματική αυτοβιογραφία

«Η δύναμη της αγάπης», του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ – Μια πνευματική αυτοβιογραφία

Για το βιβλίο «Η δύναμη της αγάπης - Εκλογή από τα κηρύγματά του» του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (μτφρ. Θανάσης Θ. Νιάρχος) που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη. 

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Ο αγώνας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ για τα δικαιώματα των μαύρων πολ...

«Όπλα μαθημαΖικής καταστροφής», της Κάθι Ο' Νιλ – Πόσο επικίνδυνοι μπορεί να γίνουν οι αριθμοί για τη δημοκρατία;

«Όπλα μαθημαΖικής καταστροφής», της Κάθι Ο' Νιλ – Πόσο επικίνδυνοι μπορεί να γίνουν οι αριθμοί για τη δημοκρατία;

Για το βιβλιο της Cathy O' Neil «Όπλα μαθημαζικής καταστροφής - Πώς τα μεγάλα δεδομένα αυξάνουν την ανισότητα και απειλούν τη Δημοκρατία» (μτφρ. Παναγιώτης Δρεπανιώτης, εκδ. ΕΑΠ).

Του Ανδρέα Χατζηνικολάου

Πόσο επικίνδυνοι μπορεί να γίνουν οι αριθμοί γι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ