alt

Για τον συλλογικό τόμο Κράτη και Πολίτες. Κοινότητα, Ταυτότητα, Διαφορετικότητα (επιστ. επιμέλεια: Γκόλφω Μαγγίνη - Ελένη Λεοντσίνη, εκδ. Σμίλη).

Του Θωμά Συμεωνίδη

Το συλλογικό έργο Κράτη και Πολίτες: Κοινότητα, Ταυτότητα, Διαφορετικότητα, αποτελεί πολύτιμη συνεισφορά στον χώρο της σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής θεωρίας, παρουσιάζοντας, μεταξύ άλλων, στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, κείμενα που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Η επικαιρότητα του συγκεκριμένου έργου είναι προφανής, αν αναλογιστεί κανείς τη γενικότερη συγκυρία: σκεπτικισμός και αμφισβήτηση απέναντι στους δημοκρατικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς – με αφορμή κυρίως τον τρόπο επιβολής και εφαρμογής πολιτικών λιτότητας, την περιθωριοποίηση και εξαθλίωση μεγάλων κοινωνικών ομάδων, την ανεργία, τη σταδιακή κατάρρευση του κοινωνικού κράτους. Άνοδος και έξαρση του εθνικισμού. Μεταναστευτική και προσφυγική κρίση. Σε αυτά τα ζητήματα, έρχονται να προστεθούν διακυβεύματα τα οποία απασχολούν τις τελευταίες δεκαετίες τη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική θεωρία, όπως αυτό των συλλογικών ταυτοτήτων – εθνικές, εθνοτικές, φυλετικές, θρησκευτικές, έμφυλες.

Η επιλογή των έντεκα κειμένων που αποτελούν τον συγκεκριμένο τόμο, συμβάλλει ώστε να διαφανούν οι διαφορετικές θεωρητικές αφετηρίες και προσεγγίσεις της πολυπολιτισμικότητας, της κοινότητας, της συλλογικότητας, της κουλτούρας, της ταυτότητας, της διαφορετικότητας.

Η επιλογή των έντεκα κειμένων που αποτελούν τον συγκεκριμένο τόμο συμβάλλει ώστε να διαφανούν οι διαφορετικές θεωρητικές αφετηρίες και προσεγγίσεις της πολυπολιτισμικότητας, της κοινότητας, της συλλογικότητας, της κουλτούρας, της ταυτότητας, της διαφορετικότητας. Παράλληλα, η οργάνωση των κειμένων σε τέσσερις διακριτές ενότητες, αλλά και η ποιότητα των αναλύσεων σε συνδυασμό με τα επεξηγηματικά σχόλια, τις βιβλιογραφικές αναφορές και τα ευρετήρια εννοιών και ονομάτων στο τέλος του βιβλίου, καθιστούν το συγκεκριμένο έργο πολύτιμη βάση θεωρητικής αναζήτησης και διαλόγου.

Σύμφωνα με τις επιστημονικές επιμελήτριες του τόμου, τη Γκόλφω Μαγγίνη και την Ελένη Λεοντσίνη –αναπληρώτρια καθηγήτρια φιλοσοφίας και επίκουρη καθηγήτρια φιλοσοφίας αντίστοιχα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων–, η οργάνωση αυτού του συλλογικού έργου σε τέσσερις θεματικές ενότητες «επιδιώκει να αναδείξει όσο το δυνατόν περισσότερες συνάφειες του τρίπτυχου ταυτότητα-κοινότητα-διαφορετικότητα μέσα από διαφοροποιημένες και ενίοτε συγκρουόμενες, θεωρητικές προσεγγίσεις».

Στη δεύτερη ενότητα, «Κοινότητα, συλλογικότητα, πολιτική φιλία και δημοκρατία», εξετάζεται ο βαθμός στον οποίο οι πολιτικές των τοπικών κοινοτήτων επηρεάζονται και απειλούνται από τις δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού και από το σύγχρονο έθνος-κράτος.

Στην πρώτη ενότητα, «Κοσμοπολιτισμός, πολυπολιτισμικότητα, φιλοξενία», τίθενται μεταξύ άλλων τα ερωτήματα της συμβατότητας της ταυτότητας του κοσμοπολίτη με αυτή του πατριώτη. Υπάρχει επίσης μια κριτική θεώρηση των θέσεων της Αμερικανίδας φιλοσόφου Martha Nussbaum για το ζήτημα της κοσμοπολιτικής δικαιοσύνης. Στη δεύτερη ενότητα, «Κοινότητα, συλλογικότητα, πολιτική φιλία και δημοκρατία», εξετάζεται ο βαθμός στον οποίο οι πολιτικές των τοπικών κοινοτήτων επηρεάζονται και απειλούνται από τις δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού και από το σύγχρονο έθνος-κράτος, με αναφορά στις θέσεις του σκωτσέζου φιλόσοφου Alasdair MacIntyre. Επίσης, υπάρχει μια ανάλυση σχετικά με την επικαιρότητα της αριστοτελικής έννοιας της πολιτικής φιλίας και το ζήτημα της προσέγγισης της διάκρισης ανάμεσα σε προσωπική και πολιτική φιλία, καθώς και μία ανάλυση που επιχειρεί να τονίσει τον δημοκρατικό χαρακτήρα της αριστοτελικής πολιτικής φιλοσοφίας γενικότερα, αλλά και σε σχέση με βασικές έννοιες της αριστοτελικής πολιτικής φιλοσοφίας, όπως η δικαιοσύνη, η ισότητα, η αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, η ελευθερία, η πολιτική φιλία και η ομόνοια. Στην τρίτη ενότητα «Κουλτούρα, ταυτότητα και διαφορετικότητα», μέσω της θεωρητικής αντιπαράθεσης δύο βασικών εκπροσώπων της κριτικής θεωρίας, της Seyla Benhabibκαι του Nikolas Kompridis, θίγεται το κρίσιμο ζήτημα του ρόλου και της σημασίας της "πολιτικής κουλτούρας" στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες. Στη συνέχεια, η Γκόλφω Μαγγίνη, παρουσιάζει τις αντίστοιχες θεωρήσεις της Benhabib και του Kompridis ως αντιπροσωπευτικές δύο τάσεων εντός της σύγχρονης κριτικής θεωρίας της κοινωνίας με έμφαση στην τοποθέτησή τους στο ζήτημα των ταυτοτήτων. Τα κείμενα της τέταρτης και τελευταίας ενότητας, «Ανθρώπινα δικαιώματα και ανεκτικότητα στη "μετα-πολιτική" εποχή», συνδέονται άμεσα με τις προβληματικές των προηγούμενων ενοτήτων, ενώ υπάρχει και μία απόπειρα επανεκτίμησης ορισμένων βασικών πολιτικών αρχών του Διαφωτισμού, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ανεκτικότητα στη σύγχρονη εποχή.

Αν θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε κάποιες από τις βασικές, θεωρητικές συνεισφορές του βιβλίου, θα λέγαμε ότι είναι, μεταξύ άλλων, η κατανόηση και επικαιροποίηση κάποιων βασικών θέσεων του Αριστοτέλη για τη δικαιοσύνη και την πολιτική φιλία.

Αν θα θέλαμε να υπογραμμίσουμε κάποιες από τις βασικές, θεωρητικές συνεισφορές του βιβλίου, θα λέγαμε ότι είναι, μεταξύ άλλων, η κατανόηση και επικαιροποίηση κάποιων βασικών θέσεων του Αριστοτέλη για τη δικαιοσύνη και την πολιτική φιλία, θέματα τα οποία σύμφωνα με τις επιστημονικές επιμελήτριες του τόμου, «δεν έχουν εκτενώς μελετηθεί από τη σύγχρονη ηθική και πολιτική φιλοσοφία, κυρίως λόγω των δυσκολιών που εξ ορισμού μεροληπτικές έννοιες, όπως η φιλία και η αγάπη, παρουσιάζουν σε σχέση με την αμεροληψία, την οποία προτάσσουν οι παραδοσιακές κανονιστικές, νεότερες και σύγχρονες, δεοντολογικές και ωφελιμιστικές ηθικές θεωρίες». Επίσης, η εστίαση στον δημοκρατικό χαρακτήρα της αριστοτελικής πολιτικής φιλοσοφίας, με σκοπό την ανάδειξη της επικαιρότητας και της σημασίας «της αριστοτελικής πολιτικής σκέψης σήμερα ως σημαντικού εργαλείου κατανόησης των θεωρητικών δομών του δημοκρατικού πολιτεύματος».

Τι σημαίνει τελικά «ανεκτικότητα» και σε ποιους λόγους οφείλεται η επαναφορά αυτού του όρου τις τελευταίες δεκαετίες, με διαφορετικό περιεχόμενο και σημασία;

Θα μπορούσαμε όμως να υπογραμμίσουμε και μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα και εντάσεις που αναδεικνύονται μέσα από τις έντεκα συνεισφορές του τόμου: Είναι ένας πυρήνας κοινών αξιών απαραίτητη προϋπόθεση για μια κοινή κουλτούρα ή αρκεί η δέσμευση σε κοινούς θεσμούς που θα παρέχουν το πλαίσιο μιας συμβιωτικής σχέσης ανάμεσα σε διαφορετικές συλλογικότητες; Ποια είναι τα πολιτικά και ηθικά χαρακτηριστικά που αναγνωρίζονται στο άτομο και πώς διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της θεωρητικής προσέγγισης που υιοθετείται κάθε φορά; Τι συνέπειες έχουν αυτές οι συμβάσεις σχετικά με το άτομο σε ό,τι έχει να κάνει με ζητήματα καλλιέργειας, ανάπτυξης ικανοτήτων και παιδείας; Μπορεί η κλασική πολιτική θεωρία να συμπληρωθεί από την πολιτική ψυχολογία και, αν ναι, με ποιους τρόπους; Πώς μπορούν να ενεργοποιηθούν και να αποκτήσουν ουσιαστικό περιεχόμενο βασικές έννοιες της πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας, όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, η ισότητα και η ελευθερία; Ποιος είναι ο βαθμός στον οποίο οι πολιτικές και τοπικές κοινότητες επηρεάζονται και απειλούνται τόσο από τις δυνάμεις του παγκόσμιου καπιταλισμού όσο και από το σύγχρονο έθνος-κράτος; Τι σημαίνει τελικά «ανεκτικότητα» και σε ποιους λόγους οφείλεται η επαναφορά αυτού του όρου τις τελευταίες δεκαετίες, με διαφορετικό περιεχόμενο και σημασία;

Ασφαλώς, οι συνεισφορές, τα ερωτήματα και οι εντάσεις που αναδεικνύονται στο Κράτη και πολίτες, είναι πολύ περισσότερα. Αυτό και μόνο το στοιχείο, έρχεται να δείξει όχι μόνο την πολυμέρεια και την αξία αυτού του συλλογικού έργου, αλλά κυρίως τη συνθετότητα του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι και την προσπάθεια της θεωρίας και της φιλοσοφίας να υποστηρίξει και να τροφοδοτήσει μία σχέση ανάμεσα στα κράτη και τους πολίτες τους, η οποία όμως θα λαμβάνει υπόψη τις πολλαπλές και πολλές φορές ανταγωνιστικές αξιώσεις κοινότητας, ταυτότητας και διαφορετικότητας.

* O ΘΩΜΑΣ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altΚράτη & Πολίτες
Κοινότητα, Ταυτότητα, Διαφορετικότητα
Συλλογικό
Επιστημονική επιμέλεια: Γκόλφω Μαγγίνη - Ελένη Λεοντσίνη
Σμίλη 2016
Σελ. 492, τιμή εκδότη €27,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το φαινόμενο της προσκόλλησης, του Πίτερ Λάβενχαϊμ

Το φαινόμενο της προσκόλλησης, του Πίτερ Λάβενχαϊμ

Για το βιβλίο «Το φαινόμενο της προσκόλλησης» του Peter Lovenheim (μτφρ. Χριστόδουλος Λιθαρής, εκδ. Διόπτρα). Η συναισθηματική «προσκόλληση» και η σημασία της για τις σχέσεις μας.

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Η θεωρία της προσκόλλησης (“attachment theory”) αποτ...

Μια φορά κι έναν καιρό… των Φωτεινής Μηλιώνη και Βασιλικής Μηλιώνη

Μια φορά κι έναν καιρό… των Φωτεινής Μηλιώνη και Βασιλικής Μηλιώνη

Για τις μελέτες των Φωτεινής Μηλιώνη και Βασιλικής Μηλιώνη «Μια φορά κι έναν καιρό… – Μελέτες για τα αναμορφωτήρια και την παραβατικότητα των ανηλίκων» (εκδόσεις ΑΩ).

Της Διώνης Δημητριάδου

Παραβατικότητα ανηλίκων κ...

Η λυρική γενιά, του Φρανσουά Ρικάρ

Η λυρική γενιά, του Φρανσουά Ρικάρ

Για το δοκίμιο του François Ricard «Η λυρική γενιά – Δοκίμιο για τη ζωή και το έργο των πρώτων baby boomers» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, επίμ. Λάκης Προγκίδης εκδ. Μάγμα).

Του Γιώργου Δρίτσα

Αποτελεί γεγονός ότι πο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ