skoteini opsi ton pragmaton

Για τη συλλογή διηγημάτων του Mario Andrea Rigoni «Η σκοτεινή όψη των πραγμάτων» (μτφρ. Μαρία Φραγκούλη, εκδ. Loggia). Κεντρική εικόνα © Chris Droukas / Unsplash.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Η Σκοτεινή όψη των πραγμάτων αποτελείται από δεκαοκτώ ευσύνοπτες, παράξενες ιστορίες – δεκαεπτά διηγήματα και ένα παραμύθι. Μια γυναίκα παρασύρεται από μια μικρή φώκια σε βαθιά νερά, όμως αντί να τρομοκρατηθεί, γοητεύεται από την εμπειρία. Ένας άνδρας ταξιδεύει με προορισμό το Παρίσι, μόνο και μόνο για να ανακαλύψει πως έχει επιβιβαστεί σε ένα τρένο-φάντασμα. Ένας νεαρός φοιτητής, παγιδευμένος μέσα σε ένα εξομολογητήριο, δίνει άφεση αμαρτιών σε μια γυναίκα που σκότωσε τον άνδρα της. Ένας παραθεριστής συνομιλεί με τον κατάκοιτο μα πολυταξιδεμένο γείτονά του, μια γυναίκα αδυνατεί να θυμηθεί τον πρώην σύζυγό της εξαιτίας της άνοιας που κατατρώει τη μνήμη της.

Κοινό στοιχείο μεταξύ των ιστοριών είναι το «αλλόκοτο» που διαρρηγνύει την κανονικότητα της καθημερινότητας των ηρώων. Οι πρωταγωνιστές του Ριγκόνι είναι στωικοί, μοναχικοί, ορισμένοι βρίσκονται στη δύση της ζωής τους. Μεταναστεύουν σε κάποιον μακρινό, συχνά εξωτικό τόπο για να βρουν τη γαλήνη, για να κάνουν μια καινούργια αρχή· παρόλα αυτά, δεν καταφέρνουν να ταιριάξουν στον καινούργιο τόπο, να εξιλεωθούν για την προηγούμενη ζωή τους κι έτσι παραμένουν ξένοι. Το παρελθόν τους επιβιώνει στη μνήμη τους, είτε εξιδανικευμένο είτε ως όπλο των ερινυών· επιβιώνει στα γερασμένα, καταπονημένα σώματά τους, στις ουλές και στις ρυτίδες τους, στα τυφλωμένα μάτια τους· επιβιώνει ως ο απόηχος της ομορφιάς μιας μακρινής νεότητας που πλέον έχει χαθεί.

Όπως μας πληροφορεί ο Ματέο Μαρκεζίνι στο κατατοπιστικό του επίμετρο, ο Ριγκόνι, ο οποίος διετέλεσε ομότιμος καθηγητής Ιταλικής Φιλολογίας στο πανεπιστήμιο της Πάντοβα, ήταν γνώστης και μελετητής των τεχνασμάτων της μοντέρνας και της μεταμοντέρνας λογοτεχνίας. Ως επιρροές του κατονομάζονται ο Κάφκα (υπάρχει και ονομαστική αναφορά στον Κάφκα σε κάποια διηγήματα), ο Καλβίνο και ο Μπόρχες. Πράγματι, κάποιες αφηγήσεις του θυμίζουν τα μικροδιηγήματα του Μπόρχες, τόσο χάρη στην παιγνιώδη διάθεση και το καυστικό ύφος της γραφής, όσο και στη θεματολογία. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι ίσως η ιστορία στην οποία ο Ριγκόνι περιγράφει ένα φανταστικό, μακρινό νησί, στο οποίο συνυπάρχουν οι αντιθέσεις και τα τροπικά δάση συνορεύουν με τα παγωμένα βουνά. Σε πολλές ιστορίες η ρεαλιστική αφήγηση δανείζεται και ενσωματώνει στοιχεία από τον χώρο του φανταστικού.

Οι πρωταγωνιστές του Ριγκόνι είναι στωικοί, μοναχικοί, ορισμένοι βρίσκονται στη δύση της ζωής τους. Μεταναστεύουν σε κάποιον μακρινό, συχνά εξωτικό τόπο για να βρουν τη γαλήνη, για να κάνουν μια καινούργια αρχή...

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το διήγημα με πρωταγωνιστή έναν κατάκοιτο άνδρα, ο οποίος επέζησε έπειτα από ένα δυστύχημα και βρίσκεται στο έλεος των ιατρών του. Ο Ριγκόνι παρουσιάζει τον πρωταγωνιστή του δέσμιο στο χειρουργικό τραπέζι, έρμαιο στα χέρια των θεραπευτών του, όπως αντίστοιχα κάνει και ο Βαλτινός με τον πρωταγωνιστή του δικού του διηγήματος «Ο γύψος» από τα Δεκαοχτώ κείμενα (εκδ. Κέδρος). Για το κλείσιμο του διηγήματος ο Ριγκόνι χρησιμοποιεί την τεχνική του εγκιβωτισμού ανατρέποντας το πλαίσιο της ιστορίας του και μεταθέτοντάς το σε ένα διήγημα που διαβάζει η κριτική επιτροπή ενός λογοτεχνικού περιοδικού.

loggia rigoni skotini opsiΗ συλλογή κλείνει με την ιστορία «Ένα παραμύθι: Η πληγή του Κάλεμπ», ένα φιλόδοξο αφηγηματικό κράμα, που συνδυάζει τη λογοτεχνική γραφή με τη μυθολογία και στοιχεία παραμυθιού – μια ιστορία ενηλικίωσης. Πρωταγωνιστής ένας νεαρός βοσκός, που συναντάει μια μυστηριώδη γυναικεία μορφή –κάτι μεταξύ φαντάσματος και μικρής θεότητας– σε μια ξεχασμένη γωνιά ενός βουνού. Οι κουβέντες που ανταλλάσουν συμπυκνώνουν βαθύ υπαρξιακό προβληματισμό. Ο Κάλεμπ βλέπει για πρώτη φορά, από την κορφή του βουνού, τη θάλασσα, και αναρωτιέται:

«Κινείται ή είναι ακίνητη;»
«Ασφαλώς και κινείται, είναι φτιαγμένη από νερό, πολύ, ατελείωτο νερό. Κινείται ασταμάτητα, αιώνια». 
«Τότε είναι και επικίνδυνη».
«Εξαρτάται, άλλοτε είναι καλοσυνάτη, άλλοτε ανελέητη, καπριτσιόζα, σαν τους θεούς».
«Είναι θεός;»
«Θα μπορούσες να το πεις έτσι».
«Θα μου άρεσε να την αγγίξω με το δάκτυλο».
«Μπορείς και να βυθιστείς ολόκληρος».
«Χωρίς να πεθάνω;»
«Ασφαλώς», γέλασε η κοπέλα, «αν η θάλασσα είναι ήρεμη, επιπλέεις σαν γλάρος ή κολυμπάς σαν πάπια. Αν μπορούσα, θα σου μάθαινα πώς γίνεται, μα είναι τόσο μακριά από εδώ. Ίσως μια μέρα κάποιος σε πάει ως εκεί».


* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι φοιτητής Φαρμακευτικής. Αρθρογραφεί και γράφει πεζογραφία.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

«Αποσυνάγωγοι» του Ογούζ Ατάι (κριτική) – Ένα σημαντικό έργο της τουρκικής λογοτεχνίας

Για το 34ο βιβλίο της εμβληματικής σειράς «Orbis Literæ», το μυθιστόρημα του Τούρκου συγγραφέα Ογούζ Ατάι [Oğuz Atay] «Αποσυνάγωγοι» (μτφρ. Νίκη Σταυρίδη, απόδοση ποιητικών τμημάτων: Δημήτρης Μαύρος, επίμετρο: Βασίλης Φ. Δρόλιας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ