alt

Για το βιβλίο της γαλλόφωνης Μαροκινής συγγραφέως και δημοσιογράφου Λεϊλά Σλιμανί «Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες» (μτφρ. Ρούλα Γεωργακοπούλου, εκδ. Στερέωμα).

Της Κατερίνας Σπυροπούλου

Φέτος η Γαλλοφωνία γιορτάζει τα πενήντα χρόνια επίσημης ζωής της, αλλά η γαλλόφωνη λογοτεχνία αναγνωρίζεται για πρώτη φορά το 1921 με την απονομή του λογοτεχνικού βραβείου Γκονκούρ στον Νέγρο συγγραφέα René Maran (1887-1960) για το μυθιστόρημά του Batouala. To 1939 κυκλοφορεί η ποιητική συλλογή του Aimé Césaire, ποιητή και πολιτικό από τη Μαρτινίκα, ενώ το 1948 o Σαρτρ προλογίζει την ανθολογία νέγρικης ποίησης με ένα κείμενο που τιτλοφορείται Orphée noir. Ο νεολογισμός «Νεγροσύνη» επιλέγεται σκόπιμα για να επανεκτιμηθεί η υποτίμηση του Νέγρου από τους αποικιστές. To 1950 κυκλοφορεί το δοκίμιο του Aimé Césaire Discours sur le colonialisme, ενώ το 1968 δημοσιεύεται το μυθιστόρημα του Αμαντού Κουρουμά Οι ήλιοι των ανεξαρτησιών, όπου καταγγέλλεται με ειρωνεία η απουσία ελευθερίας, η οποία ωθεί τον άνθρωπο σε οικονομική, ηθική και πνευματική εξαθλίωση. Λίγα χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Ακτής του Ελεφαντοστού, η κατάσταση στη χώρα επιδεινώνεται, η αποχώρηση των Γάλλων δεν οδηγεί στην ευημερία ή την ελευθερία. Η δημοκρατία δεν είναι παρά μια παγίδα, ένα άπιαστο ιδανικό.

Σήμερα, σε μια εποχή «διαπολιτισμικής Γαλλοφωνίας» μιλάμε περισσότερο για πολιτιστική πολυμορφία και μια «παγκόσμια λογοτεχνία στη γαλλική γλώσσα», που υπερβαίνει τα ασφυκτικά εθνικά όρια αναδεικνύοντας την οικουμενική διάσταση της λογοτεχνίας και της γαλλικής γλώσσας.

Σήμερα, σε μια εποχή «διαπολιτισμικής Γαλλοφωνίας» μιλάμε περισσότερο για πολιτιστική πολυμορφία και μια «παγκόσμια λογοτεχνία στη γαλλική γλώσσα», που υπερβαίνει τα ασφυκτικά εθνικά όρια αναδεικνύοντας την οικουμενική διάσταση της λογοτεχνίας και της γαλλικής γλώσσας.

Σε αυτό το πνεύμα είναι γραμμένα τα έξι σύντομα κείμενα της γαλλόφωνης Μαροκινής συγγραφέως και δημοσιογράφου Λεϊλά Σλιμανί, τα οποία κυκλοφόρησαν στα γαλλικά μεταξύ Απριλίου 2014 και Ιουνίου 2016, στο εβδομαδιαίο, ανεξάρτητο, αντισυμβατικό γαλλικό περιοδικό Le un/1 στο οποίο οι λογοτέχνες εκφράζονται για επίκαιρα κοινωνικά και πολιτικά θέματα.

Η καταξιωμένη συγγραφέας Λεϊλά Σλιμανί

Το 2016 η Σλιμανί απέσπασε το λογοτεχνικό βραβείο Γκονκούρ για το μυθιστόρημά της Chanson douce (Γλυκό τραγούδι, μτφρ. Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Ψυχογιός), το 2017 εξελέγη εκπρόσωπος του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν για τη Γαλλοφωνία, για να συμμετάσχει στο Μόνιμο Συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού της Γαλλοφωνίας. Από το 2008 είναι πρόεδρος του Prix du Livre Inter και μέλος της κριτικής επιτροπής του Αμερικανικού Φεστιβάλ Κινηματογράφου Deauville και πρόσφατα κυκλοφόρησε το τελευταίο της μυθιστόρημα Aux pays des autres (Στις χώρες των άλλων) που αποτελεί τον πρώτο τόμο μιας τριλογίας.

Νέα, τολμηρή, περήφανη και επαναστάτρια, η Μαροκινή γαλλόφωνη συγγραφέας είναι ένα φωτεινό αστέρι στον ουρανό της γαλλόφωνης λογοτεχνίας και έχει καθιερωθεί, με δύναμη, χάρη στην άμεση και ελεύθερη πένα της που εύκολα τολμά το απαγορευμένο και αποτινάσσει τους προϊδεασμούς, τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις περί φεμινισμού. Όταν ρωτήθηκε για το ενδιαφέρον της αναφορικά με το θέμα της σεξουαλικότητας στα έργα της, σημείωσε ότι προσεγγίζει το θέμα από την πλευρά του σώματος. «Υπάρχουμε είμαστε εύθραυστοι και ευάλωτοι, πεθαίνουμε, τραυματιζόμαστε και υποταγόμαστε μέσω του σώματος. Αυτό το σώμα με την ευθραυστότητα, τη δύναμη και την ικανότητά του να αντιστέκεται, την παρουσία του στον κόσμο με καλεί. Μέσα από τα γραπτά μου θέλω να γράψω, να μοιραστώ και να καταθέσω τι σημαίνει να είσαι γυναίκα και να έχεις σώμα γυναίκας».

Στη Γαλλία, η Σλιμανί είναι ένα αστέρι της λογοτεχνίας. Στο Μαρόκο είναι μια διανοούμενη που ενοχλεί. Στο Παρίσι και το Ραμπάτ, είναι πάντα στη χώρα των άλλων.

Στη Γαλλία, η Σλιμανί είναι ένα αστέρι της λογοτεχνίας. Στο Μαρόκο είναι μια διανοούμενη που ενοχλεί. Στο Παρίσι και το Ραμπάτ, είναι πάντα στη χώρα των άλλων. Σε μια εποχή που η παγκόσμια κοινότητα προβληματίζεται έντονα από την αναζωπύρωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, η Σλιμανί γράφει έξι κείμενα για τον φονταμενταλισμό, τον ρατσισμό, την ανεκτικότητα, την ελευθερία σκέψης, την ανάγκη υπεράσπισης των πεποιθήσεων και των αξιών μας, τη μετανάστευση, τον αγώνα ενάντια στον θρησκευτικό φανατισμό και τον σκοταδισμό, τον διάλογο των πολιτισμών καθώς και τη δύναμη της λογοτεχνίας ως απαραίτητο και μοναδικό «όργανο» για μια δικαιότερη κοινωνία, στην οποία πρέπει να ξαναμάθουμε να ζούμε όλοι μαζί: 

«Είμαι το παιδί όλων αυτών των ξένων και είμαι Γαλλίδα. Είμαι μετανάστρια, Παριζιάνα, ελεύθερη γυναίκα, σίγουρη ότι μπορείς να αυτοπροσδιοριστείς χωρίς να πρέπει να ακυρώσεις τους άλλους. Ότι η εθνικότητα δεν είναι ούτε δόξα, ούτε τιμή». (σελ. 56)

Τα κείμενα της Σλιμανί αποτελούν ωδή στο θάρρος και την ελευθερία. Μη διστάζοντας να εμπλακεί προσωπικά και να μιλήσει για την παιδική της ηλικία στο Μαρόκο και τη δυσαρέσκειά της για τα κοινωνικά γεγονότα, η συγγραφέας, με τόλμη, χωρίς ταμπού, στρογγυλεύματα και υπεκφυγές, χάρη και απλότητα, μιλάει για τη δύναμη των λέξεων και διατείνεται ότι η λογοτεχνία παραμένει το μεγάλο βήμα για την έκφραση της ελευθερίας:

«Επειδή είναι ένα τεράστιο πεδίο ελευθερίας που ο καθένας μπορεί να πει τα πάντα, που μπορεί να προσεγγίσει το κακό, να διηγηθεί τη φρίκη, να ξεπεράσει τα όρια των κανόνων της ηθικής και της κοσμιότητας· γι' αυτό η λογοτεχνία είναι πιο απαραίτητη από ποτέ. Αποκαθιστά την πολυπλοκότητα και την αμφισημία σε έναν κόσμο που τις έχει απορρίψει. Μπορεί να ακροαστεί, χωρίς εξωραϊσμούς και αυταρέσκεια, ό,τι πιο άσχημο, πιο επικίνδυνο και πιο ανίερο παράγουν οι κοινωνίες μας... Για να παίξει όμως πλήρως τον ρόλο της, πρέπει να μείνει στο ύψος της και στα ιδανικά της». (σελ. 26)

alt
Η Λεϊλά Σλιμανί γεννήθηκε το 1981 στη Γαλλία, είναι
μαροκινής καταγωγής, και έχει σπουδάσει στο Ινστιτούτο 
Πολιτικών Επιστημών στο Παρίσι. Το 2014 εκδόθηκε το
πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο Dans le Jardin del' Ogre,
το οποίο αναφέρεται στον γυναικείο εθισμό στο σεξ.
Για το δεύτερο μυθιστόρημά της Γλυκό τραγούδι (μτφρ.
Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Ψυχογιός) της απονεμήθηκε
το σημαντικότερο γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο,
το Goncourt.







Η Λεϊλά Σλιμανί δεν αποκρύπτει τα φαινόμενα μίσους που διαχέονται στα κοινωνικά δίκτυα και την έκθεση των συγγραφέων. Με την περίπτωση του Michel Houellebecq και το μυθιστόρημά του Η υποταγή (μτφρ. Λίνα Σιπητάνου, εκδ. Εστία), που προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις θίγεται το θέμα της αυτολογοκρισίας και της ευθύνης της λογοτεχνίας με παραδείγματα άλλων καταξιωμένων συγγραφέων οι οποίοι απειλούνται για τα γραπτά τους. 

Η συλλογή περιλαμβάνει κείμενα μυθοπλασίας, δηλώσεις της συγγραφέως, παιδικές ονειροπολήσεις, μαρτυρίες. Η συγγραφέας μάς προτρέπει να δίνουμε προσοχή στις λεπτομέρειες, να αναρωτιόμαστε, να ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν και να συγκρίνουμε. Η κατάσταση σήμερα δεν είναι κατ' ανάγκην καλύτερη από πριν. Η σύγχρονη ζωή δεν είναι πάντα συνώνυμη με το άνοιγμα. H άμεση και καυστική της συγγραφική πένα ξεσηκώνει θύελλα κριτικών στον μουσουλμανικό κόσμο γιατί δεν φοβάται να γράψει «δυνατά» όσα σκέφτεται! Εγείρει ορθώς την ανησυχία για τον αναλφαβητισμό στον μουσουλμανικό κόσμο, καταλήγοντας:

«Αυτοί οι φανατικοί, αυτοί οι βάρβαροι, οι απαίδευτοι και αδαείς, κραδαίνουν ένα και μόνον βιβλίο, που μάλιστα δεν το 'χουν διαβάσει καλά καλά. Ο αραβικός κόσμος έχει 60 εκατομμύρια αναλφάβητους σε σύνολο πληθυσμού 280 εκατομμυρίων. Σύμφωνα με την ALESCO, την αραβική οργάνωση για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις επιστήμες, κάθε κάτοικος αφιερώνει μόνον έξι λεπτά τον χρόνο στην ανάγνωση ενός βιβλίου και η μεγάλη πλειονότητα των βιβλίων που εκδίδονται μιλούν για τη θρησκεία. Όλοι οι Άραβες δικτάτορες το ξέρουν καλά: αν μορφώσεις τους ανθρώπους, διατρέχεις τον κίνδυνο να σε ανατρέψουν. Και να παρελάσουν μια μέρα με ένα στυλό στο χέρι». (σελ. 30-31)

Η κατάσταση σήμερα δεν είναι κατ' ανάγκην καλύτερη από πριν. Η σύγχρονη ζωή δεν είναι πάντα συνώνυμη με το άνοιγμα.

Για τη Γαλλίδα, Λεϊλά Σλιμανί, Μαροκινής προέλευσης, η αντίσταση στην τρομοκρατία είναι μια εσωτερική κραυγή. Διαμαρτύρεται για τους φονταμενταλιστές αναφερόμενη στον Victor Hugo και διεκδικώντας την ελευθερία της:

«Δεν υπήρξα ποτέ θρησκευόμενη και εθνικίστρια. Απέφευγα πάντα τα αγελαία κινήματα. Αλλά το Παρίσι είναι η πατρίδα μου από τη μέρα που εγκαταστάθηκα εδώ. Εδώ έγινα ελεύθερη, εδώ ερωτεύτηκα, εδώ μέθυσα, εδώ γνώρισα τη χαρά, εδώ βρήκα πρόσβαση στην Τέχνη, τη μουσική, την ομορφιά. Στο Παρίσι έμαθα τι είναι πάθος για ζωή». (σελ. 49)

Στα κείμενα αυτά θα ανακαλύψετε μια διαφορετική Σλιμανί, την οποία ο συγγραφέας Eric Fottorino παρουσιάζει ως «πολύπλευρη συγγραφέα της οποίας η φωνή δεν σταματάει ποτέ να μας απευθύνεται, πότε σαν ψίθυρος και πότε σαν κραυγή».

* Η ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ είναι Διδάκτωρ γαλλόφωνης και συγκριτικής λογοτεχνίας,
μεταφράστρια και υπεύθυνη επικοινωνίας του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης.


altΟ διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες
Leila Slimani
Μτφρ. Ρούλα Γεωργακοπούλου
Στερέωμα 2019
Σελ. 72, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ LEILA SLIMANI

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση» του Δημήτρη Τζιόβα – Πολιτισμική ανάλυση της Μεταπολίτευσης (κριτική)

«Η Ελλάδα από τη χούντα στην κρίση» του Δημήτρη Τζιόβα – Πολιτισμική ανάλυση της Μεταπολίτευσης (κριτική)

Για τη μελέτη του Δημήτρη Τζιόβα «Η Ελλάδα από τη Χούντα στην Κρίση – Η κουλτούρα της Μεταπολίτευσης» (μτφρ. Ζωή Μπέλλα, Γιάννης Στάμος, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στην εποχή των διεπιστημονικών συγκλίσεων, η Μεταπολίτευ...

«Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή»» του Ηλία Γκότση (επιμέλεια)

«Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή»» του Ηλία Γκότση (επιμέλεια)

Για τον συλλογικό τόμο «Κρίση και μετασχηματισμοί – Διάλογοι για το νόημα, την (ψυχο)θεραπεία και τη ζωή» (εκδ. Αρμός). Ο Ηλίας Γκότσης υπογράφει την εισαγωγή, την επιστημονική επιμέλεια και τον συντονισμό των διαλόγων και η Βάσω Παπαδιώτη τον πρόλογο. Κεντρική φωτογραφία © Daria Nepriakhina / Unsplash. ...

«Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» του Τίμοθι Σνάιντερ

«Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» του Τίμοθι Σνάιντερ

Για το βιβλίο-μαρτυρία του Τίμοθι Σνάιντερ (Timothy Snyder) «Η δική μας ασθένεια – Μαθήματα ελευθερίας από ένα ημερολόγιο νοσηλείας» (μτφρ. Γιώργος Μπολιεράκης, εκδ. Στερέωμα).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Πολλές φορές ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

«Οι μεταλλάξεις» του Λουξεμβουργιανού συγγραφέα Φράνσις Κιρπς είναι επτά ιστορίες και ένα ποίημα, με αντίστοιχο πρότυπο και σημείο αναφοράς ένα κλασικό κείμενο – από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τη Βιρτζίνια Γουλφ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στην Αγγελ...

Τα εξαιρετικά βιβλία τα γράφουν εξαιρετικοί άνθρωποι. Ή μήπως όχι;

Τα εξαιρετικά βιβλία τα γράφουν εξαιρετικοί άνθρωποι. Ή μήπως όχι;

«Τα εξαιρετικά βιβλία, αυτά που διαβάζουμε και θαυμάζουμε, γράφονται από εξαιρετικούς ανθρώπους, που ως πνευματικοί άνθρωποι, πεφωτισμένοι και ηθικοί, δια-φωτίζουν και τους αναγνώστες». Ή μήπως όχι;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η περίπτωση του συγγ...

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

Τρεις έξοχες παραστάσεις, οι οποίες θα παρουσιάζονται μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου. «Ο θείος Βάνιας» (σκην. Δημήτρη Καραντζά) στο θέατρο Προσκήνιο, «Μια άλλη Θήβα» (σκην. Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου) στο Θέατρο του Νέου Κόσμου και «Σεροτονίνη» (σκην. Δημήτρη Αγαρτζίδη, Δέσποινας Αναστάσογλου) σ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ