alt

Για το βιβλίο της γαλλόφωνης Μαροκινής συγγραφέως και δημοσιογράφου Λεϊλά Σλιμανί «Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες» (μτφρ. Ρούλα Γεωργακοπούλου, εκδ. Στερέωμα).

Της Κατερίνας Σπυροπούλου

Φέτος η Γαλλοφωνία γιορτάζει τα πενήντα χρόνια επίσημης ζωής της, αλλά η γαλλόφωνη λογοτεχνία αναγνωρίζεται για πρώτη φορά το 1921 με την απονομή του λογοτεχνικού βραβείου Γκονκούρ στον Νέγρο συγγραφέα René Maran (1887-1960) για το μυθιστόρημά του Batouala. To 1939 κυκλοφορεί η ποιητική συλλογή του Aimé Césaire, ποιητή και πολιτικό από τη Μαρτινίκα, ενώ το 1948 o Σαρτρ προλογίζει την ανθολογία νέγρικης ποίησης με ένα κείμενο που τιτλοφορείται Orphée noir. Ο νεολογισμός «Νεγροσύνη» επιλέγεται σκόπιμα για να επανεκτιμηθεί η υποτίμηση του Νέγρου από τους αποικιστές. To 1950 κυκλοφορεί το δοκίμιο του Aimé Césaire Discours sur le colonialisme, ενώ το 1968 δημοσιεύεται το μυθιστόρημα του Αμαντού Κουρουμά Οι ήλιοι των ανεξαρτησιών, όπου καταγγέλλεται με ειρωνεία η απουσία ελευθερίας, η οποία ωθεί τον άνθρωπο σε οικονομική, ηθική και πνευματική εξαθλίωση. Λίγα χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Ακτής του Ελεφαντοστού, η κατάσταση στη χώρα επιδεινώνεται, η αποχώρηση των Γάλλων δεν οδηγεί στην ευημερία ή την ελευθερία. Η δημοκρατία δεν είναι παρά μια παγίδα, ένα άπιαστο ιδανικό.

Σήμερα, σε μια εποχή «διαπολιτισμικής Γαλλοφωνίας» μιλάμε περισσότερο για πολιτιστική πολυμορφία και μια «παγκόσμια λογοτεχνία στη γαλλική γλώσσα», που υπερβαίνει τα ασφυκτικά εθνικά όρια αναδεικνύοντας την οικουμενική διάσταση της λογοτεχνίας και της γαλλικής γλώσσας.

Σήμερα, σε μια εποχή «διαπολιτισμικής Γαλλοφωνίας» μιλάμε περισσότερο για πολιτιστική πολυμορφία και μια «παγκόσμια λογοτεχνία στη γαλλική γλώσσα», που υπερβαίνει τα ασφυκτικά εθνικά όρια αναδεικνύοντας την οικουμενική διάσταση της λογοτεχνίας και της γαλλικής γλώσσας.

Σε αυτό το πνεύμα είναι γραμμένα τα έξι σύντομα κείμενα της γαλλόφωνης Μαροκινής συγγραφέως και δημοσιογράφου Λεϊλά Σλιμανί, τα οποία κυκλοφόρησαν στα γαλλικά μεταξύ Απριλίου 2014 και Ιουνίου 2016, στο εβδομαδιαίο, ανεξάρτητο, αντισυμβατικό γαλλικό περιοδικό Le un/1 στο οποίο οι λογοτέχνες εκφράζονται για επίκαιρα κοινωνικά και πολιτικά θέματα.

Η καταξιωμένη συγγραφέας Λεϊλά Σλιμανί

Το 2016 η Σλιμανί απέσπασε το λογοτεχνικό βραβείο Γκονκούρ για το μυθιστόρημά της Chanson douce (Γλυκό τραγούδι, μτφρ. Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Ψυχογιός), το 2017 εξελέγη εκπρόσωπος του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν για τη Γαλλοφωνία, για να συμμετάσχει στο Μόνιμο Συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού της Γαλλοφωνίας. Από το 2008 είναι πρόεδρος του Prix du Livre Inter και μέλος της κριτικής επιτροπής του Αμερικανικού Φεστιβάλ Κινηματογράφου Deauville και πρόσφατα κυκλοφόρησε το τελευταίο της μυθιστόρημα Aux pays des autres (Στις χώρες των άλλων) που αποτελεί τον πρώτο τόμο μιας τριλογίας.

Νέα, τολμηρή, περήφανη και επαναστάτρια, η Μαροκινή γαλλόφωνη συγγραφέας είναι ένα φωτεινό αστέρι στον ουρανό της γαλλόφωνης λογοτεχνίας και έχει καθιερωθεί, με δύναμη, χάρη στην άμεση και ελεύθερη πένα της που εύκολα τολμά το απαγορευμένο και αποτινάσσει τους προϊδεασμούς, τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις περί φεμινισμού. Όταν ρωτήθηκε για το ενδιαφέρον της αναφορικά με το θέμα της σεξουαλικότητας στα έργα της, σημείωσε ότι προσεγγίζει το θέμα από την πλευρά του σώματος. «Υπάρχουμε είμαστε εύθραυστοι και ευάλωτοι, πεθαίνουμε, τραυματιζόμαστε και υποταγόμαστε μέσω του σώματος. Αυτό το σώμα με την ευθραυστότητα, τη δύναμη και την ικανότητά του να αντιστέκεται, την παρουσία του στον κόσμο με καλεί. Μέσα από τα γραπτά μου θέλω να γράψω, να μοιραστώ και να καταθέσω τι σημαίνει να είσαι γυναίκα και να έχεις σώμα γυναίκας».

Στη Γαλλία, η Σλιμανί είναι ένα αστέρι της λογοτεχνίας. Στο Μαρόκο είναι μια διανοούμενη που ενοχλεί. Στο Παρίσι και το Ραμπάτ, είναι πάντα στη χώρα των άλλων.

Στη Γαλλία, η Σλιμανί είναι ένα αστέρι της λογοτεχνίας. Στο Μαρόκο είναι μια διανοούμενη που ενοχλεί. Στο Παρίσι και το Ραμπάτ, είναι πάντα στη χώρα των άλλων. Σε μια εποχή που η παγκόσμια κοινότητα προβληματίζεται έντονα από την αναζωπύρωση του ισλαμικού φονταμενταλισμού, η Σλιμανί γράφει έξι κείμενα για τον φονταμενταλισμό, τον ρατσισμό, την ανεκτικότητα, την ελευθερία σκέψης, την ανάγκη υπεράσπισης των πεποιθήσεων και των αξιών μας, τη μετανάστευση, τον αγώνα ενάντια στον θρησκευτικό φανατισμό και τον σκοταδισμό, τον διάλογο των πολιτισμών καθώς και τη δύναμη της λογοτεχνίας ως απαραίτητο και μοναδικό «όργανο» για μια δικαιότερη κοινωνία, στην οποία πρέπει να ξαναμάθουμε να ζούμε όλοι μαζί: 

«Είμαι το παιδί όλων αυτών των ξένων και είμαι Γαλλίδα. Είμαι μετανάστρια, Παριζιάνα, ελεύθερη γυναίκα, σίγουρη ότι μπορείς να αυτοπροσδιοριστείς χωρίς να πρέπει να ακυρώσεις τους άλλους. Ότι η εθνικότητα δεν είναι ούτε δόξα, ούτε τιμή». (σελ. 56)

Τα κείμενα της Σλιμανί αποτελούν ωδή στο θάρρος και την ελευθερία. Μη διστάζοντας να εμπλακεί προσωπικά και να μιλήσει για την παιδική της ηλικία στο Μαρόκο και τη δυσαρέσκειά της για τα κοινωνικά γεγονότα, η συγγραφέας, με τόλμη, χωρίς ταμπού, στρογγυλεύματα και υπεκφυγές, χάρη και απλότητα, μιλάει για τη δύναμη των λέξεων και διατείνεται ότι η λογοτεχνία παραμένει το μεγάλο βήμα για την έκφραση της ελευθερίας:

«Επειδή είναι ένα τεράστιο πεδίο ελευθερίας που ο καθένας μπορεί να πει τα πάντα, που μπορεί να προσεγγίσει το κακό, να διηγηθεί τη φρίκη, να ξεπεράσει τα όρια των κανόνων της ηθικής και της κοσμιότητας· γι' αυτό η λογοτεχνία είναι πιο απαραίτητη από ποτέ. Αποκαθιστά την πολυπλοκότητα και την αμφισημία σε έναν κόσμο που τις έχει απορρίψει. Μπορεί να ακροαστεί, χωρίς εξωραϊσμούς και αυταρέσκεια, ό,τι πιο άσχημο, πιο επικίνδυνο και πιο ανίερο παράγουν οι κοινωνίες μας... Για να παίξει όμως πλήρως τον ρόλο της, πρέπει να μείνει στο ύψος της και στα ιδανικά της». (σελ. 26)

alt
Η Λεϊλά Σλιμανί γεννήθηκε το 1981 στη Γαλλία, είναι
μαροκινής καταγωγής, και έχει σπουδάσει στο Ινστιτούτο 
Πολιτικών Επιστημών στο Παρίσι. Το 2014 εκδόθηκε το
πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο Dans le Jardin del' Ogre,
το οποίο αναφέρεται στον γυναικείο εθισμό στο σεξ.
Για το δεύτερο μυθιστόρημά της Γλυκό τραγούδι (μτφρ.
Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ. Ψυχογιός) της απονεμήθηκε
το σημαντικότερο γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο,
το Goncourt.







Η Λεϊλά Σλιμανί δεν αποκρύπτει τα φαινόμενα μίσους που διαχέονται στα κοινωνικά δίκτυα και την έκθεση των συγγραφέων. Με την περίπτωση του Michel Houellebecq και το μυθιστόρημά του Η υποταγή (μτφρ. Λίνα Σιπητάνου, εκδ. Εστία), που προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις θίγεται το θέμα της αυτολογοκρισίας και της ευθύνης της λογοτεχνίας με παραδείγματα άλλων καταξιωμένων συγγραφέων οι οποίοι απειλούνται για τα γραπτά τους. 

Η συλλογή περιλαμβάνει κείμενα μυθοπλασίας, δηλώσεις της συγγραφέως, παιδικές ονειροπολήσεις, μαρτυρίες. Η συγγραφέας μάς προτρέπει να δίνουμε προσοχή στις λεπτομέρειες, να αναρωτιόμαστε, να ξαναδιαβάζουμε το παρελθόν και να συγκρίνουμε. Η κατάσταση σήμερα δεν είναι κατ' ανάγκην καλύτερη από πριν. Η σύγχρονη ζωή δεν είναι πάντα συνώνυμη με το άνοιγμα. H άμεση και καυστική της συγγραφική πένα ξεσηκώνει θύελλα κριτικών στον μουσουλμανικό κόσμο γιατί δεν φοβάται να γράψει «δυνατά» όσα σκέφτεται! Εγείρει ορθώς την ανησυχία για τον αναλφαβητισμό στον μουσουλμανικό κόσμο, καταλήγοντας:

«Αυτοί οι φανατικοί, αυτοί οι βάρβαροι, οι απαίδευτοι και αδαείς, κραδαίνουν ένα και μόνον βιβλίο, που μάλιστα δεν το 'χουν διαβάσει καλά καλά. Ο αραβικός κόσμος έχει 60 εκατομμύρια αναλφάβητους σε σύνολο πληθυσμού 280 εκατομμυρίων. Σύμφωνα με την ALESCO, την αραβική οργάνωση για την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις επιστήμες, κάθε κάτοικος αφιερώνει μόνον έξι λεπτά τον χρόνο στην ανάγνωση ενός βιβλίου και η μεγάλη πλειονότητα των βιβλίων που εκδίδονται μιλούν για τη θρησκεία. Όλοι οι Άραβες δικτάτορες το ξέρουν καλά: αν μορφώσεις τους ανθρώπους, διατρέχεις τον κίνδυνο να σε ανατρέψουν. Και να παρελάσουν μια μέρα με ένα στυλό στο χέρι». (σελ. 30-31)

Η κατάσταση σήμερα δεν είναι κατ' ανάγκην καλύτερη από πριν. Η σύγχρονη ζωή δεν είναι πάντα συνώνυμη με το άνοιγμα.

Για τη Γαλλίδα, Λεϊλά Σλιμανί, Μαροκινής προέλευσης, η αντίσταση στην τρομοκρατία είναι μια εσωτερική κραυγή. Διαμαρτύρεται για τους φονταμενταλιστές αναφερόμενη στον Victor Hugo και διεκδικώντας την ελευθερία της:

«Δεν υπήρξα ποτέ θρησκευόμενη και εθνικίστρια. Απέφευγα πάντα τα αγελαία κινήματα. Αλλά το Παρίσι είναι η πατρίδα μου από τη μέρα που εγκαταστάθηκα εδώ. Εδώ έγινα ελεύθερη, εδώ ερωτεύτηκα, εδώ μέθυσα, εδώ γνώρισα τη χαρά, εδώ βρήκα πρόσβαση στην Τέχνη, τη μουσική, την ομορφιά. Στο Παρίσι έμαθα τι είναι πάθος για ζωή». (σελ. 49)

Στα κείμενα αυτά θα ανακαλύψετε μια διαφορετική Σλιμανί, την οποία ο συγγραφέας Eric Fottorino παρουσιάζει ως «πολύπλευρη συγγραφέα της οποίας η φωνή δεν σταματάει ποτέ να μας απευθύνεται, πότε σαν ψίθυρος και πότε σαν κραυγή».

* Η ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ είναι Διδάκτωρ γαλλόφωνης και συγκριτικής λογοτεχνίας,
μεταφράστρια και υπεύθυνη επικοινωνίας του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης.


altΟ διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες
Leila Slimani
Μτφρ. Ρούλα Γεωργακοπούλου
Στερέωμα 2019
Σελ. 72, τιμή εκδότη €13,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ LEILA SLIMANI


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το φαινόμενο της προσκόλλησης, του Πίτερ Λάβενχαϊμ

Το φαινόμενο της προσκόλλησης, του Πίτερ Λάβενχαϊμ

Για το βιβλίο «Το φαινόμενο της προσκόλλησης» του Peter Lovenheim (μτφρ. Χριστόδουλος Λιθαρής, εκδ. Διόπτρα). Η συναισθηματική «προσκόλληση» και η σημασία της για τις σχέσεις μας.

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Η θεωρία της προσκόλλησης (“attachment theory”) αποτ...

Μια φορά κι έναν καιρό… των Φωτεινής Μηλιώνη και Βασιλικής Μηλιώνη

Μια φορά κι έναν καιρό… των Φωτεινής Μηλιώνη και Βασιλικής Μηλιώνη

Για τις μελέτες των Φωτεινής Μηλιώνη και Βασιλικής Μηλιώνη «Μια φορά κι έναν καιρό… – Μελέτες για τα αναμορφωτήρια και την παραβατικότητα των ανηλίκων» (εκδόσεις ΑΩ).

Της Διώνης Δημητριάδου

Παραβατικότητα ανηλίκων κ...

Η λυρική γενιά, του Φρανσουά Ρικάρ

Η λυρική γενιά, του Φρανσουά Ρικάρ

Για το δοκίμιο του François Ricard «Η λυρική γενιά – Δοκίμιο για τη ζωή και το έργο των πρώτων baby boomers» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, επίμ. Λάκης Προγκίδης εκδ. Μάγμα).

Του Γιώργου Δρίτσα

Αποτελεί γεγονός ότι πο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων προς βράβευση βιβλίων. Η καλύτερη μετάφραση θα ανακοινωθεί σε εκδήλωση που θα διοργανωθεί από το Φεστιβάλ ΛΕΑ [Λογοτεχνία εν Αθήναις] στο Μουσείο ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέον και στην εξαιρετικά επιτυχη...

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ