Metaxas390

Για το βιβλίο του Σπυρίδωνα Γ. Πλουμίδη Το καθεστώς Ιωάννη Μεταξά (1936- 1941) (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Η επιστήμη της ιστορίας είναι από τους λίγους τομείς της ελληνικής πραγματικότητας για τους οποίους μπορεί κανείς άφοβα να δηλώσει ότι τα τελευταία χρόνια –από τις αρχές της πρώτης δεκαετίας του 2000– υπάρχει μεγάλη άνοδος, η οποία αντί να μειωθεί στα χρόνια της κρίσης, συνεχίζει με υψηλούς ποσοτικούς και πολύ ανώτερους ποιοτικά ρυθμούς. 

Οι δυο μείζονες ιστορικοί περίοδοι που απασχολούν παλαιότερους και ιδιαίτερα άξιους νέους ιστορικούς είναι η περίοδος του Μεγάλου Διχασμού και της Μικρασιατικής ήττας, με πρωταγωνιστή τον Ελευθέριο Βενιζέλο, και αυτή του Εμφυλίου. Αν και υπάρχουν ιδιαίτερα σημαντικές μελέτες και για την περίοδο της 4ης Αυγούστου και του Ιωάννη Μεταξά, φαίνεται πως αυτά τα χρόνια δεν έχουν τεθεί στο επίκεντρο του προβληματισμού των ιστορικών μας. Με αυτήν εδώ τη μελέτη του Σπυρίδωνα Γ. Πλουμίδη, Επίκουρου Καθηγητή Νεώτερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, δίνονται αφορμές για εμπλουτισμό του προβληματισμού σχετικά με το καθεστώς Μεταξά.

Ένα καθεστώς το οποίο αντλούσε πολλά από τα πρότυπά του στον ιταλικό φασισμό και στον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό. 

Ένα καθεστώς το οποίο, όπως τονίζει ο συγγραφέας, αντλούσε πολλά από τα πρότυπά του στον ιταλικό φασισμό και στον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό. Ο κολεκτιβισμός, ο κορπορατισμός, ο αντιφιλελευθερισμός, ο ελιτισμός, ο ριζοσπαστικός αγροτισμός ήσαν μερικά από τα πρότυπα του φασισμού που ακολούθησε το καθεστώς Μεταξά. Δομικοί όμως παράγοντες που είχαν να κάνουν με τον χαρακτήρα του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού και την ιστορία του δεν επέτρεψαν τη μετατροπή του καθεστώτος σε φασιστικό. Βεβαίως η μελέτη δείχνει και μια άλλη διάσταση του πράγματος. Ο έξυπνος και ιδιαίτερα μορφωμένος Μεταξάς, ο άνθρωπος που στην κηδεία του πήγε ακόμη και ο νεαρός τότε κομμουνιστής Γρηγόρης Φαράκος, δεν αποτελούσε τυπικό εκπρόσωπο φασίστα ηγέτη.

Η μελέτη ξεκινά με την άνοδο του Μεταξά στην εξουσία. Δεν παρακολουθεί όμως καθόλου τις εξελίξεις που προηγήθηκαν της 4ης Αυγούστου. Αυτό κατά τη γνώμη μου αποτελεί μια έλλειψη της μελέτης, αφού οι επιτυχίες και οι αποτυχίες του καθεστώτος εξηγούνται εν πολλοίς και από την ατμόσφαιρα μέσα στην οποία αυτό γεννήθηκε, αλλά και από την ανάλυση των πολιτικών δυνάμεων της εποχής. Βεβαίως, αυτό σίγουρα δεν οφείλεται σε αβελτηρία του συγγραφέα, αλλά στην άποψή του ότι η δικτατορία του Μεταξά αποτελεί τομή στην ελληνική πολιτική ιστορία. Ακόμη όμως και έτσι να είναι, καμία τομή δεν είναι χωρίς προϊστορία και ιστορία.

Ο αντικοινοβουλευτισμός του νέου καθεστώτος φυσικά και δεν ήταν κάτι το καινοφανές στην Ευρώπη του ύστερου Μεσοπολέμου.

Ο βασιλιάς Γεώργιος παρουσίαζε στον βρετανό πρέσβη σερ Σίντνεϋ Ουοτερλόου την επιβολή του στρατιωτικού νόμου ως μια «τεχνική παρανομία» που είχε ως στόχο την αποτροπή των επαναστατικών διεργασιών. Ο αντικοινοβουλευτισμός του νέου καθεστώτος φυσικά και δεν ήταν κάτι το καινοφανές στην Ευρώπη του ύστερου Μεσοπολέμου. Ο Μεταξάς με δηλώσεις του διέλυσε τις πρώτες αυταπάτες για την προσωρινότητα της αντικοινοβουλευτικής εκτροπής. Το καθεστώς όμως δεν ήταν, ούτε έγινε στρατιωτική δικτατορία, ούτε και επιδίωξε την επιστροφή στην απόλυτη μοναρχία. Ήταν ένα καθεστώς δυισμού μεταξύ της εξουσίας του βασιλιά και της εξουσίας του «Εθνικού Κυβερνήτη» και «Αρχηγού της Κυβερνήσεως». Στα δυο πρώτα χρόνια (1936-1938) το βάρος της ηγεμονίας έγερνε στην πλευρά του μονάρχη και στην επόμενη περίοδο ώς τον θάνατο του Μεταξά, τον Ιανουάριο του 1941, έγερνε στην πλευρά του «Εθνικού Κυβερνήτη».

Αν και το καθεστώς δεν ήταν στρατιωτική δικτατορία, τα 2/3 των μελών της κυβέρνησης ήσαν στρατιωτικοί. Ο συγκεντρωτισμός της εξουσίας στα χέρια του Μεταξά και το μοίρασμα αυτής σε ανθρώπους που έπαιξαν κεντρικό ρόλο, όπως ο Κων/νος Μανιαδάκης (Υφυπουργός Δημόσιας Ασφάλειας) και ο Θεόδωρος Σκυλακάκης (Υπουργός Εσωτερικών), ήταν μια σημαντική παράμετρος του καθεστώτος. Σημαντική θέση στη δομή του κατείχε όμως το Υφυπουργείο Τύπου και Τουρισμού, που ήταν επιφορτισμένο με την καθεστωτική προπαγάνδα και τον έλεγχο του τύπου και του ραδιοφώνου.

Παρ’ όλο τον μεγάλο αριθμό στρατιωτικών που συμμετείχαν στην κυβέρνηση ο Μεταξάς προσπάθησε να δώσει στο καθεστώς του μια εικόνα τεχνοκρατικού χαρακτήρα, γι’ αυτό και «προσέλαβε» σε κρίσιμες θέσεις πανεπιστημιακούς, τεχνοκράτες, αλλά και εκπροσώπους του μεγάλου κεφαλαίου.

metaxas eon

Τον Νοέμβριο του 36 ιδρύεται η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας (ΕΟΝ, βλ. φωτογραφία από πάνω κι από κάτω), η οποία αποτέλεσε και τη μοναδική μαζική οργάνωση του καθεστώτος, αφού ποτέ δεν δημιουργήθηκε μεγάλο «μεταξικό» κόμμα. Η ΕΟΝ στόχευε στη δημιουργία του μαζικού λαϊκού ερείσματος που στερείτο το καθεστώς. Έχουμε έτσι από τη μια τη μαζικότητα της ΕΟΝ και από την άλλη τον ελιτίστικο ρόλο που το καθεστώς απέδωσε στη νεολαία. Έτσι και αλλιώς, το Κράτος της 4ης Αυγούστου εμφανιζόταν ως «η κυβέρνησις των αρίστων». Η ΕΟΝ ήταν το αμιγέστερο φασιστικό στοιχείο του καθεστώτος. Ένα καθεστώς που παράλληλα επιδίωκε τη λεγόμενη «γεωργικοποίηση» της χώρας, τονίζοντας τον καθοριστικό ρόλο που καλούνταν να παίξουν για το έθνος οι αγρότες. Φυσικά και οι στρατιωτικοί κατείχαν επίσης δεσπόζουσα θέση σ’ αυτό.

Οι ιδεολογικές ορίζουσες του καθεστώτος

«Το ιδεολογικό εποικοδόμημα του καθεστώτος δεν ήταν ωστόσο καθ’ όλα πιστό αντίγραφο του ιταλικού και του γερμανικού μοντέλου, αλλά διέφερε ουσιωδώς ως προς την εφαρμογή του και ως προς τις μεθόδους του» (σελ. 54). Η μεταξική δικτατορία τήρησε κάποιες αρχές της ατομικότητας και άφηνε κάποια περιθώρια στην κοινωνία των πολιτών. Ήταν όμως αδίστακτη (φυλακίσεις, εξορίες, βασανιστήρια, πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων) με εκείνους, αριστερούς και δεξιούς, βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς, δημοκράτες και βασιλοφρονες, που την αμφισβητούσαν σοβαρά.

Όπως και άλλα παρόμοια δικτατορικά και φασιστικά καθεστώτα η αφετηρία του ήταν «η ιδεολογία της παρακμής». 

Βασική κατευθυντήρια γραμμή της μεταξικής δικτατορίας ήταν ο εθνικισμός, όπως κάθε είδος φασισμού, αλλά δεν ήταν ένα αντισημιτικό καθεστώς ούτε υποστήριζε κάποια βιολογική καθαρότητα. Επίσης, απουσίαζε το κόμμα που θα υποχρέωνε όλη την κοινωνία να ενταχθεί σ’ αυτό. Όπως και άλλα παρόμοια δικτατορικά και φασιστικά καθεστώτα, η αφετηρία του ήταν «η ιδεολογία της παρακμής». Γενικά κάθε είδους ολοκληρωτισμός ξεκινά με μια θεώρηση που απολυτοποιεί τα φαινόμενα παρακμής. Βασικό μάθημα και για σήμερα, γι’ όλους εμάς που ακούμε με απάθεια ή στήνουμε ευήκοο ους σε κάθε σημερινή έκφραση της ιδεολογίας της παρακμής.

Σε θεωρητικό επίπεδο η ιδεολογία του μεταξικού καθεστώτος συμπυκνώθηκε στην προτεραιότητα του λεγόμενου «Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού», ο οποίος κατ’ ουσία ήταν «ένας πολιτισμικός και εσωστρεφής αμυντικός εθνικισμός» (σελ. 58). Η μεταξική Μεγάλη Ιδέα είχε πολιτισμική και όχι «εδαφική μορφή». Σ’ αυτόν τον πολιτισμικό εθνικισμό ταίριαζε απόλυτα ο «ριζοσπαστικός αγροτισμός» και το «σπαρτιατικό πολιτειακό ιδεώδες». «Το άτομο θα έπρεπε να συγχωνευθεί με το έθνος και η προσωπική του θέληση να υποταχθεί σε αυτήν του Κράτους» (σελ. 65). Αυτό εδώ το σημείο αποτελεί την κεντρική ιδεολογική ορίζουσα κάθε δεξιού και αριστερού αντιδιαφωτισμού.

Το ύφος όμως του καθεστώτος παρέμεινε συντηρητικό και ποτέ δεν έγινε ριζοσπαστικό φασιστικό. Το ίδιο αφορά και το κράτος, το οποίο αν και αντικοινοβουλευτικό, αντικομμουνιστικό, αυταρχικό και αστυνομοκρατούμενο, ποτέ δεν πήρε τη μορφή καθαρού φασιστικού ολοκληρωτικού κράτους. Επίσης, ο συγγραφέας μας υπενθυμίζει πως η δικτατορία Μεταξά φρόντισε για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας, ερχόμενη σε σύγκρουση με τους υπερσυντηρητικούς πυλώνες της ελληνικής κοινωνίας. 

Είχε κοινωνικό όραμα ο Μεταξάς;

Και βεβαίως είχε. Όπως κάθε αυταρχισμός και ο αντι-ατομικισμός μιλούσε εξ ονόματος των φτωχών. Το καθεστώς θεωρούσε τον εργάτη και τον αγρότη «στυλοβάτες» του και προσδιόριζε το κράτος του ως «αντιπλουτοκρατικό». Τα ίδια που υποστήριζαν ο μουσολινικός φασισμός και ο ναζισμός. Ο λαϊκισμός του «οραματιζόταν» τον μετασχηματισμό της κοινωνίας των πολιτών σε «λαϊκή κοινότητα». Το κράτος της 4ης Αυγούστου ήταν το κράτος «των αγροτών και των εργατών», «το κράτος των εργαζόμενων», «το κράτος του εθνικού σοσιαλισμού». Το μέσο για να υπάρξει αυτό το κράτος ήταν η κορπορατιστική ιδεολογία και πρακτική. Εδώ δεν υπάρχουν συγκρουόμενες τάξεις –αξίζει να το προσέξουν αυτό όλοι όσοι και σήμερα θεωρούν πως δεν υπάρχουν και δεν αξίζει να αναφερόμαστε σε ταξικές διαφορές και ανισότητες– παρά μόνο η «εθνική ενότητα», το «Έθνος», «ο Λαός ως ενιαίο σώμα».

Αυτή η ιδεώδης κοινωνία δεν βάσιζε την ταυτότητά της στην ταξική προέλευση, αλλά στην αρχή της συντροφικότητας, την οποία βεβαίως εξέφραζε ο «Εθνικός Κυβερνήτης». Το καθεστώς έλαβε πολλά φιλεργατικά μέτρα, όπως την ολοκλήρωση της δημιουργίας του ΙΚΑ που είχε ξεκινήσει από την κυβέρνηση Τσαλδάρη το 1934, την καθιέρωση των συλλογικών συμβάσεων, την καθιέρωση του οκτάωρου και της εξαήμερης εργασίας, την εδραίωση του Υπουργείου Εργασίας που είχε ξεκινήσει το 1935 ένας άλλος δικτάτορας, ο Γεώργιος Κονδύλης.

Metaxas 3Το αντίτιμο για όλα αυτά ήταν η καθιέρωση από το κράτος της «υποχρεωτικής διαιτησίας» και η κατάργηση κάθε ανεξάρτητου συνδικαλιστικού κινήματος. Το νέος κράτος επεδίωξε να είναι συντεχνιακό, είχε ως σκοπό του να δημιουργήσει κοινές «οργανώσεις εργοδοτών και εργοληπτών εις έκαστον νομό». Βεβαίως, ο Μεταξάς ποτέ δεν κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα πλήρες «συντεχνιακό κράτος». Παρά δε τις μεγαλοστομίες για την προτεραιότητα της αγροτικής πολιτικής, εδώ δεν πέτυχε καμία καινοτομία. Ναι μεν έφτιαξε τους «Οίκους του Αγρότη» ως μορφή παρέμβασης στην αγροτική παραγωγή, αλλά αυτοί δεν είχαν καμία παραγωγική επιτυχία. Το μόνο που προσπάθησαν να πετύχουν ήταν η ιδεολογική ποδηγέτηση της αγροτικής τάξης. Ποδηγέτηση που όμως στηρίχθηκε, κυρίως, στη διαγραφή των αγροτικών χρεών.

Ο συγγραφέας εξετάζει και την οικονομική πολιτική της δικτατορίας Μεταξά της οποίας το πλαίσιο καθοριζόταν από τον οικονομικό εθνικισμό και τη λεγόμενη ολική γεωργική αυτάρκεια. Αν και ανέπτυξε οικονομικές σχέσεις με τη ναζιστική Γερμανία, παρ’ όλα αυτά το μεγαλύτερο κομμάτι των οικονομικών της σχέσεων, όπως και των διπλωματικών της, τις ανέπτυξε με τη Μεγάλη Βρετανία.  

Ο Μεταξάς τελικά αποτελεί ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα για ανάλυση για κάθε ιστορικό μελετητή.

Τελικά, παρά την αποδοχή εκ μέρους του Μεταξά του φασισμού ως πολιτικού στυλ και εξουσιαστικής πρακτικής, όταν τέθηκε το ζήτημα των εθνικών επιλογών ο πολιτικός ρεαλισμός και η στρατιωτική ιδιοφυία του τον οδήγησαν στο να ενταχθεί στο, όπως αποδείχτηκε, νικηφόρο αντιφασιστικό στρατόπεδο.

Ο Μεταξάς τελικά αποτελεί ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα για ανάλυση για κάθε ιστορικό μελετητή. Δυσκολεύει τον ιστορικό, όπως δυσκολεύουν τον μαθηματικό τα αναπόδεικτα μαθηματικά θεωρήματα. Και όμως ο Πλουμίδης τα καταφέρνει πάρα πολύ καλά. Αν και πιστεύω πως θα τα κατάφερνε ακόμη καλύτερα αν τον απασχολούσε το πώς ανήλθε στην εξουσία ο Μεταξάς, ποια ήταν η πολιτική ζωή και πως λειτουργούσε το κομματικό και πολιτικό σύστημα πριν την άνοδο του στρατιωτικού και δικτάτορα στην εξουσία. 

Αυτή η υποτίμηση των πολιτικών συστημάτων από μια μερίδα σύγχρονων ιστορικών είναι κάτι που μειώνει τις πολύ σημαντικές εργασίες και μελέτες τους. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗΣ είναι συγγραφέας και διδάκτωρ κοινωνιολογίας.

ploumidis metaxasΤο καθεστώς Ιωάννη Μεταξά (1936- 1941)
Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης
Εστία 2016
Σελ. 192, τιμή εκδότη € 12,00
 
politeia link
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Για το βιβλίο του Patrick Radden Keefe «Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, Η κρυφή ιστορία του IRA» (Μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, η δολοφονημένη από τον IRA Jean-McConville, μαζί με τρία από τα δέκα παιδιά της (!) και τον σύζυγό της. 

...

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Για τη μελέτη του Ζυλ Μισλέ «Η μάγισσα» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. ΜΙΕΤ).

Της Λεύκης Σαραντινού

Είναι ευκολότερο να πει κανείς τι δεν είναι αυτό το βιβλίο, παρά τι είναι. Σίγουρα δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα, δεν ...

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Για το βιβλίο του P.J. Rhodes «Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η ομολογουμένως πολύ επιτυχημένη ιδέα της Μικρής ιστορίας του κόσμου, την οποία πρώτος σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ