Για το βιβλίο του Τζέρεμι Μπλακ «Μικρή ιστορία της Μεσογείου» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Freepik.
Γράφει η Λεύκη Σαραντινού
Η Μεσόγειος θάλασσα για πολλούς αιώνες αποτελούσε το κέντρο του κόσμου, από την αρχαιότητα μέχρι και τον 15ο αιώνα. Έχουν γραφτεί πολλά βιβλία σχετικά με την ιστορία της, με αφετηρία το κολοσσιαίο τρίτομο έργο του Φερνάντ Μπροντέλ «Η Μεσόγειος», ποτέ όμως μία μικρή και σύντομη ιστορία της, όπως αυτή που παρουσιάζει το συγκεκριμένο βιβλίο του Άγγλου ιστορικού Τζέρεμι Μπλακ με τον τίτλο «Μικρή ιστορία της Μεσογείου» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη). Αξίζει να αναφέρουμε ότι από τις εκδόσεις Πατάκη θα κυκλοφορήσει σύντομα και το βιβλίο του με τίτλο «Μικρή ιστορία του πολέμου».
Πρόκειται για μία γρήγορη και σύντομη επισκόπηση των ιστορικών γεγονότων που αφορούν τη Μεσόγειο θάλασσα με πλείστες αναφορές σε οικονομικής και εμπορικής φύσεως ζητήματα. Μετά από τον πρόλογο του συγγραφέα, η επισκόπηση ξεκινά με μία γεωλογικής φύσεως θεώρηση της Μεσογείου στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου, στο οποίο ο συγγραφέας εξετάζει, κατά κύριο λόγο, την γεωλογική και γεωγραφική τοπογραφία της Μεσογείου.
Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο η Μεσόγειος έγινε η «Mare nostrum», η θάλασσά μας δηλαδή [...]
Στο δεύτερο και το τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται τα σημαντικότερα γεγονότα που έλαβαν χώρα στη λεκάνη της Μεσογείου κατά την περίοδο της αρχαιότητος, τότε που τον κόσμο εξουσίαζαν διαδοχικά οι μεγάλες προϊστορικές αυτοκρατορίες, οι Φοίνικες, οι Έλληνες, οι Μακεδόνες και οι Ρωμαίοι. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο η Μεσόγειος έγινε η «Mare nostrum», η θάλασσά μας δηλαδή, ένας τίτλος που της αποδόθηκε θέλοντας να τονιστεί η σημασία της pax romana-ρωμαϊκής ειρήνης και του ρωμαϊκού και ενιαίου πολιτισμικού χαρακτήρα που απέκτησαν οι ακτές της Μεσογείου κατά τη συγκεκριμένη περίοδο της Ιστορίας.
Κατά τα πρώιμα μεσαιωνικά χρόνια, μετά από την έλευση του χριστιανισμού, η Μεσόγειος συνέχισε να κρατά τον ενιαίο πολιτισμικό χαρακτήρα της και οι ακτές της τα κοινά χαρακτηριστικά του αποκαλούμενου βυζαντινού πολιτισμού, του πολιτισμού εκείνου, δηλαδή, που αποτέλεσε τη φυσική συνέχεια και τη διάδοχο κατάσταση της Ρώμης.
 |
|
Ο Jeremy Black είναι καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Έξετερ. Γεννήθηκε στο Λονδίνο και σπούδασε στην Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ πριν διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Ντάρχαμ. Το 2000 έλαβε ένα ΜΒΕ για τη σχεδίαση γραμματοσήμων. Ο καθηγητής Black εμφανίζεται συχνά στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο και έχει δώσει διαλέξεις σε ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Ιαπωνία, Δανία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία και Γαλλία. Έχει γράψει πολλά βιβλία μεταξύ των οποίων και τα: War: Past, Present and Future (2000), World War Two (2003) και Rethinking Military History (2004). |
Με την έλευση των Αράβων, τον έβδομο μεταχριστιανικό αιώνα και τις κεραυνοβόλες κατακτήσεις τους, η Μεσόγειος για πρώτη φορά στην ιστορία της διασπάται σε δύο διαφορετικά και εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους πολιτισμικά μέρη: τον μουσουλμανικό και τον χριστιανικό κόσμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διάσπαση αυτή διατηρείται μέχρι σήμερα, αφού οι ακτές της Βορείου Αφρικής, αλλά και οι ανατολικές ασιατικές ακτές της Μεσογείου παραμένουν κατά κύριο λόγο μουσουλμανικές, ενώ οι ακτές του Βορρά και της Δύσης χριστιανικές. Η διάσπαση διατηρείται με την έλευση των Οθωμανών και η εμπόλεμη κατάσταση στις ακτές της γίνεται συνεχής έως και τη σύγχρονη εποχή.
Η ιστορική επισκόπηση συνεχίζεται ως και τη σημερινή εποχή, την εποχή της άνθησης του τουρισμού στις ακτές της και καταλήγει σε ένα σύντομο κεφάλαιο με την παράθεση γενικών συμπερασμάτων:
«Η γοητεία της Μεσογείου οφείλεται και στο γεγονός ότι είναι τόσο μεγάλη η δύναμη των ιστορικών τεκμηρίων ώστε να είμαστε σε θέση να παρακολουθήσουμε αυτή τη διεργασία. Πρόκειται για μία περιοχή όπου η ιστορία δίνει ένα ιδιαίτερο βροντερό παρών και η οποία έχει διαδραματίσει κεφαλαιώδη ρόλο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η γαλάζια θάλασσα, στην τρικυμία και στη νηνεμία της, μας εμπνέει δέος και θαυμασμό και μας καλεί σε ένα ταξίδι περιπλάνησης».
Ο συγγραφέας επίσης παρουσιάζει αποσπάσματα από την ιστορία πολλών πόλεων που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην Ιστορία της, όπως της Αλεξάνδρειας, της Αθήνας, του Πειραιά, της Βαρκελώνης, της Νάπολης, του Παλέρμου, της Μασσαλίας, της Θεσσαλονίκης και άλλων.
＊Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφο... σκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).
