witches michelet

Για τη μελέτη του Ζυλ Μισλέ «Η μάγισσα» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. ΜΙΕΤ).

Της Λεύκης Σαραντινού

Είναι ευκολότερο να πει κανείς τι δεν είναι αυτό το βιβλίο, παρά τι είναι. Σίγουρα δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα, δεν είναι όμως και αμιγώς ιστορική μελέτη, παρά το γεγονός ότι ο συγγραφέας του συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες μορφές της γαλλικής ιστοριογραφίας του 19ου αιώνα. Θα μπορούσαμε ίσως να χαρακτηρίσουμε τη Μάγισσα ως μια ιδιόρρυθμη, λογοτεχνίζουσα ιστορική μελέτη. Αντικείμενο του βιβλίου αποτελεί η γυναίκα-μάγισσα του Μεσαίωνα στη Δυτική Ευρώπη και οι διώξεις τις οποίες αυτή υπέστη ανά τους αιώνες.

Ο Μισλέ απομακρύνεται από το «στεγνό» θετικιστικό ύφος του Γερμανού Λέοπολντ φον Ράνκε και του γερμανικού ιστορικισμού, ο οποίος ρίχνει το βάρος στα πολιτικά γεγονότα και ιδιαίτερα στις πράξεις ισχυρών προσώπων που κατείχαν θέσεις-κλειδιά στην άσκηση της εξουσίας, και συνθέτει μια αφήγηση η οποία προσεγγίζει τα ιστορικά γεγονότα με μια πιο συναισθηματική και λογοτεχνική ματιά. Στο βιβλίο του Μισλέ η μάγισσα παρουσιάζεται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη αυτούσια και συμπαγής, μία καθημερινή γυναικεία μορφή του Μεσαίωνα, τα κίνητρα και τη συμπεριφορά της οποίας μπορούμε να κατανοήσουμε απόλυτα. Έτσι, κατ’ επέκταση, μπορούμε να τη συμπονέσουμε για όλα όσα πέρασε στα χέρια των δήμιων της.

Βέβαια, πρέπει να γίνει σαφές πως, σε ό,τι αφορά το αποκαλούμενο «Κυνήγι των Μαγισσών», ο Μισλέ αναπαράγει τους μύθους που κυριαρχούσαν εκείνη την εποχή γύρω από το θέμα στο ευρωπαϊκό ιστοριογραφικό στερέωμα. Για παράδειγμα, λειτουργεί με βάση το γεγονός ότι το Κυνήγι των Μαγισσών έλαβε χώρα κυρίως κατά τον Μεσαίωνα, ενώ στην πραγματικότητα πήρε μεγαλύτερη έκταση κατά την Πρώιμη Νεότερη Περίοδο. Μια άλλη παράμετρος είναι πως το έργο εξιδανικεύει τον λαϊκό άνθρωπο και δαιμονοποιεί τον κλήρο. Για την ακρίβεια, ο έντονος αντικληρικαλισμός του συγγραφέα διατρέχει απ’ άκρη σ’ άκρη το βιβλίο. Πρόκειται, εν ολίγοις, για ένα έργο το οποίο πρέπει να τοποθετηθεί αυστηρά μέσα στο πλαίσιο της εποχής κατά την οποία γράφτηκε.

Με βάση τα παραπάνω, εύλογα ίσως να αναρωτηθεί κανείς για ποιον λόγο να διαβάσει το εν λόγω βιβλίο. Αρχικά, γιατί πρόκειται για μία μοναδικά γραμμένη ιστορική μυθιστορία, υπό το πρίσμα μιας άλλης εποχής. Επίσης, γιατί το βιβλίο μάς ταξιδεύει στον καθημερινό κόσμο της υπαίθρου κατά τον Μεσαίωνα, με όλα τα γοητευτικά παγανιστικά του κατάλοιπα – έναν κόσμο που χαρακτηριζόταν από τον ατέρμονο αγώνα για επιβίωση, την ανία και την προβλεψιμότητα. Εν ολίγοις, γιατί πρόκειται για ένα μοναδικό ανάγνωσμα σε ό,τι αφορά την ιστοριογραφία του 19ου αιώνα για το Κυνήγι των Μαγισσών, τόσο από άποψη γραφής όσο και παρεχόμενης πληροφορίας.

Η εισαγωγή της ειδικού Ανδρονίκης Διαλέτη, επίκουρης καθηγήτριας στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, είναι εξαιρετικά κατατοπιστική και φωτίζει πτυχές του βιβλίου. Ακολουθεί το πρώτο μέρος του βιβλίου, στο οποίο ο συγγραφέας προσπαθεί να εισχωρήσει στο μυαλό του μεσαιωνικού ανθρώπου και στις καταβολές της μαγείας. Ο Μισλέ αναλύει τη γυναικεία ψυχή και τον τρόπο με τον οποίο η ίδια η φύση της μεσαιωνικής κοινωνίας και ζωής συνέβαλε στη δημιουργία της «μάγισσας», ως μορφής ταυτοποιήσιμης και αναγνωρίσιμης. Ασχολείται με τις γητείες, τα βότανα και τα μαγικά φίλτρα των γυναικών, τη δαιμονοληψία, τον Διάβολο, τα περίφημα Σάββατα και τους πειρασμούς της μεσαιωνικής κοινωνίας. Το δεύτερο μέρος είναι κάπως πιο «ιστορικό», με στοιχεία από συγκεκριμένες περιπτώσεις-δίκες μαγισσών. Περιλαμβάνει επίσης την ανάλυση για το περίφημο εγχειρίδιο των ιεροεξεταστών κατά της μαγείας, τη Βίβλο για τη δαιμονοποίηση των γυναικών, το Malleus Malleficarum των Κράμερ και Σπρένγκερ.

Το έργο ασχολείται εκτενώς με την παρουσία της μαγείας τον 17ο αιώνα, τότε που το κυνήγι έφτασε στο απόγειό του, και στη συνέχεια εξέπνευσε. Τα μοναστικά τάγματα, όπως οι Ιησουίτες, οι Δομινικανοί, οι Καρμηλίτισσες και οι Ουρσουλίνες μοναχές δίνουν επίσης το παρόν στο βιβλίο. Η γραφή του Μισλέ είναι άκρως περιγραφική, φυσική και αυθόρμητη, δεν μοιάζει καθόλου με τη γλώσσα που έχουμε συνηθίσει να διαβάζουμε από επαγγελματίες ιστορικούς. Συχνά δε γίνεται ποιητική και αποκτά ειρωνική χροιά. Σήμερα, που το ενδιαφέρον για τη μαγεία και το Κυνήγι των Μαγισσών αναβιώνει, αξίζει να εντρυφήσουμε σε μία από τις πρώτες και πολύ καλά εμπεριστατωμένες προσεγγίσεις που γράφτηκαν για το θέμα, από την πένα ενός διακεκριμένου Γάλλου ιστορικού.

* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).


magissa MIETΗ μάγισσα
ΖΥΛ ΜΙΣΛΕ
Μτφρ. ΈΦΗ ΚΟΡΟΜΗΛΑ
Πρόλογος ΑΝΔΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΤΗ
ΜΙΕΤ 2020
Σελ. 496, τιμή εκδότη €27,00

politeia link more

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΖΥΛ ΜΙΣΛΕ


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Συχνά οι Ιταλίδες γίνονταν γάτες και γλιστρούσαν, έλεγαν, κάτω από τις πόρτες για να ρουφήξουν το αίμα των παιδιών. Στις περιοχές με τα μεγάλα δάση, τη Λοραίνη και τον Ιούρα, οι γυναίκες γίνονταν μετά χαράς λύκαινες και καταβρόχθιζαν, σύμφωνα με τα λεγόμενά τους, τους περαστικούς (ακόμη κι όταν δεν περνούσε κανείς). Τις έκαιγαν. Κοπέλες δήλωναν ότι είχαν δοθεί στον διάβολο, και τις έβρισκαν παρθένες ακόμη. Τις έκαιγαν».

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

Για τη μελέτη της Emine Yeşim Bedlek «Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923 – Τραύμα και φαντασιακές κοινότητες σε Ελλάδα και Τουρκία» (μτφρ. Αικατερίνη Χαλμούκου, επιστ. επιμ.: Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Ενετικό Λιμάνι Χανίων, Νεώρια του Μόρο. Οι τελευταίοι Κρητικοί Μουσου...

«Το διαλυμένο σπίτι» του Χορστ Κρίγκερ (κριτική) – Το σιωπηλό δράμα ενός συλλογικού τραύματος

«Το διαλυμένο σπίτι» του Χορστ Κρίγκερ (κριτική) – Το σιωπηλό δράμα ενός συλλογικού τραύματος

Για το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Χορστ Γκρίγκερ (Horst Krüger) «Το διαλυμένο σπίτι – Τα νεανικά μου χρόνια στη Γερμανία του Χίτλερ» (μτφρ. Σίσσυ Παπαδάκη, εκδ. Gutenberg).

Της Διώνης Δημητριάδου

Το συλλογικό τραύμα των Γερμανών, απότοκο ...

Πού ανήκει η Ρωσία: Η χώρα με τα δύο πρόσωπα

Πού ανήκει η Ρωσία: Η χώρα με τα δύο πρόσωπα

Σκέψεις για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της Ρωσίας, με αφορμή τρία βιβλία που αναδεικνύουν διαφορετικές πτυχές της χώρας: Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης, «Η αυτοκρατορική νοσταλγία της Ρωσίας – Ο ευρασιανικός πειρασμός» (εκδ. Επίκεντρο), Orlando Figes, «Ο χορός της Νατάσας – Μια πολιτιστική ιστορία της Ρωσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...
Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος εντός και εκτός φεστιβάλ: οι 5 παραστάσεις που ξεχώρισαν

Ο Ιούνιος χαρακτηρίστηκε από πληθώρα παραστάσεων εντός και εκτός του Φεστιβάλ Αθηνών, με τις περισσότερες να χαρακτηρίζονται ως απογοητευτικές. Παρόλα αυτά, πέντε παραστάσεις ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

...

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ