elliniki epanastasi kentriki

Για τη μελέτη του David Brewer «Η φλόγα της ελευθερίας – 1821-1833» (μτφρ. Τιτίνα Σπερελάκη, εκδ. Πατάκη), έναν από τους τρεις τόμους τους οποίους έχει αφιερώσει ο συγγραφέας στην ελληνική ιστορία.

Της Λεύκης Σαραντινού

Το βιβλίο Η φλόγα της ελευθερίας του φιλολόγου και ιστορικού από το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Ντέιβιντ Μπριούερ αποτελεί τον έναν από τους τρεις τόμους τους οποίους έχει αφιερώσει ο συγγραφέας στην ελληνική ιστορία. Ο πρώτος αφορά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1453-1821), ο δεύτερος την Κατοχή και τον Εμφύλιο (1940-1949) και ο τρίτος την Ελληνική Επανάσταση (1821-1833).

Πρόκειται για έργο εξαιρετικά καλογραμμένο και –πιθανότατα επειδή ο συγγραφέας δεν είναι Έλληνας– αντικειμενικό και αμερόληπτο, που καταρρίπτει παγιωμένους μύθους: για παράδειγμα όσους αφορούν την αρχή της επανάστασης, την εθνική ταυτότητα των αγωνιστών και την –παντελώς απούσα– ομοψυχία που επέδειξαν σε ορισμένες περιστάσεις, καταγράφοντας ακόμη και τις σχετικά άγνωστες βιαιοπραγίες στις οποίες προέβησαν οι Έλληνες πολλές φορές, εκτός από τους Τούρκους, κατά τη διάρκεια της επανάστασης.

Το μόνο σίγουρο λοιπόν είναι ότι ακόμη και ο ιστορικός και ο εξοικειωμένος αναγνώστης με την εν λόγω περίοδο οπωσδήποτε θα ανακαλύψει κάτι το οποίο δεν γνώριζε μέχρι την ανάγνωση του παρόντος πονήματος. Αξίζει, για παράδειγμα, να σταθούμε στον πλούτο των –εν πολλοίς– άγνωστων για το ευρύ κοινό πληροφοριών που αυτό περιέχει για τη λειτουργία και τη δράση της Φιλικής Εταιρείας. Το ίδιο συμβαίνει και με την εξιστόρηση των γεγονότων τα οποία αφορούν τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων, την εκστρατεία της Υψηλής Πύλης εναντίον του και τη σχέση του με το Σούλι. Εξετάζεται επίσης διεξοδικά το ζήτημα της έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης και ο αντίκτυπος που αυτή είχε στους ξένους.

Αξίζει, για παράδειγμα, να σταθούμε στον πλούτο των –εν πολλοίς– άγνωστων για το ευρύ κοινό πληροφοριών που αυτό περιέχει για τη λειτουργία και τη δράση της Φιλικής Εταιρείας. 

Η εξιστόρηση ξεκινά με την παράθεση των απαραίτητων πληροφοριών που συναπαρτίζουν το ιστορικό πλαίσιο για την ορθή κατανόηση της Τουρκοκρατίας και της αφύπνισης του ελληνικού γένους τον 18ο αιώνα. Γεγονότα, όπως η συνέλευση της Βοστίτσας και η ανακήρυξη της επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, καθώς και πολεμικά ορόσημα της επανάστασης εξιστορούνται λεπτομερώς, τόσο τα πιο γνωστά, όπως η άλωση της Τριπολιτσάς, η σφαγή της Χίου και η πολιορκία του Μεσολογγίου, όσο και τα λιγότερο γνωστά, όπως η λησμονημένη μα σημαντικότατη μάχη των Μύλων.

Το βιβλίο, εκτός από τα στρατιωτικά γεγονότα, δεν παραλείπει να αναφερθεί με κάθε λεπτομέρεια και στα πολιτικά, όπως οι εθνοσυνελεύσεις, αλλά και σε άλλα γεγονότα που αφορούν την Ελληνική Επανάσταση, όπως τα δάνεια του Αγώνα, ο φιλελληνισμός, ο Εμφύλιος και το πέρασμα τον λόρδου Βύρωνα από την επαναστατημένη χώρα μας. Η εξιστόρηση τελειώνει με μία εξονυχιστική επισκόπηση της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου, της Συνθήκης του Λονδίνου και της έλευσης του Καποδίστρια ως πρώτου κυβερνήτη του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

brewer face
Ο Ντέιβιντ Μπριούερ, ομότιμος καθηγητής Κλασικών Σπουδών στην Οξφόρδη, σπούδασε Κλασική Φιλολογία και Ιστορία στην Οξφόρδη και ασχολήθηκε με τη διδασκαλία και τη δημοσιογραφία πριν αφοσιωθεί στη μελέτη της ελληνικής ιστορίας. Έμαθε ελληνικά και γοητεύτηκε από την Επανάσταση του 1821. Ζει στο Λονδίνο.

 

Ο Ντέιβιντ Μπριούερ όμως δεν παραθέτει μόνο τα γεγονότα, αντιθέτως ωθεί τον αναγνώστη στην κριτική επεξεργασία και ερμηνεία τους. Διαβάζοντας το βιβλίο ο αναγνώστης θα συνειδητοποιήσει τον ρόλο που έπαιξαν και άλλοι βαλκάνιοι λαοί, όπως οι Αλβανοί, στον Αγώνα της Παλιγγενεσίας, την εξάρτηση του νεοσύστατου κράτους από τις Μεγάλες Δυνάμεις και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν με την Επανάσταση τόσο οι Οθωμανοί, από την πλευρά τους, όσο και οι Έλληνες. Ακόμη, θα κατανοήσει καλύτερα γιατί οι δυνάμεις οι οποίες είχαν την παντοδυναμία κατά την Τουρκοκρατία, δηλαδή οι πρόκριτοι, η Εκκλησία και πολλοί οπλαρχηγοί, είχαν κάθε λόγο να αντιδρούν στην εγκαθίδρυση ενός νεωτερικού κράτους μετά την Επανάσταση, όπως ακριβώς το ευαγγελίζονταν κάποιοι εξευρωπαϊσμένοι πολιτικοί στις εθνοσυνελεύσεις. Έτσι επιτυγχάνεται η καλύτερη κατανόηση του επονείδιστου ελληνικού Εμφυλίου και εξηγείται γιατί ήταν αναπόφευκτο αυτός τελικά να ξεσπάσει κατά τη διάρκεια της Επανάστασης.

Ο συγγραφέας έχει μελετήσει διεξοδικά όλες τις πρωτογενείς πηγές που αφορούν την Παλιγγενεσία, τόσο τις ξένες όσο και τις ελληνικές, στις οποίες καταφεύγει περιοδικά προκειμένου να αποσαφηνίσει και να τεκμηριώσει τα λεγόμενά του. Έτσι στις σελίδες του βιβλίου ο αναγνώστης θα βρει καταγεγραμμένα αποσπάσματα λόγων από αγωνιστές της Επανάστασης, όπως ο Κολοκοτρώνης και ο Μακρυγιάννης, από πολιτικούς, όπως ο Σπυρίδων Τρικούπης, από περιηγητές όπως ο Πουκεβίλ, από ξένους ιστορικούς, όπως ο Γκόρντον και ο Φίνλεϊ, αλλά και από φιλέλληνες, όπως ο Χάου και ο Βύρωνας.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα από τα πληρέστερα και πιο τεκμηριωμένα έργα που έχουν γραφτεί για την Ελληνική Επανάσταση.

* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).


brewerΗ φλόγα της ελευθερίας
1821-1833
DAVID BREWER
Μτφρ. ΤΙΤΙΝΑ ΣΠΕΡΕΛΑΚΗ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2020
Σελ. 512, τιμή εκδότη €19,90

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ DAVID BREWER 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι Ελληνοκινεζικές σχέσεις κατά την περίοδο 1972-1997, του Εμμανουήλ Αντ. Εμμανουηλίδη

Οι Ελληνοκινεζικές σχέσεις κατά την περίοδο 1972-1997, του Εμμανουήλ Αντ. Εμμανουηλίδη

Για το βιβλίο του Εμμανουήλ Αντ. Εμμανουηλίδη «Οι Ελληνοκινεζικές σχέσεις κατά την περίοδο 1972-1997» (University Studio Press).

Του Γιώργου Βέη

Προϊόν μελέτης των αρχείων κατ’ εξοχήν του ημέτερου Υπουργείου Εξωτερικών. Μεθοδική ανάλυση των διμερώ...

Ο αγοραίος έρωτας στην αρχαία Αθήνα, του Έντουαρντ Κοέν

Ο αγοραίος έρωτας στην αρχαία Αθήνα, του Έντουαρντ Κοέν

Για τη μελέτη του Edward E. Cohen «Ο αγοραίος έρωτας στην αρχαία Αθήνα – Η επιρροή της ανδρικής και γυναικείας πορνείας στην αρχαία Αθήνα» (μτφρ. Βιολέττα Ζεύκη, Διόπτρα 2020). Κεντρική εικόνα: Στο πίνακα του Nicolas André Monsiaux (~1800) απεικονίζεται ο Σωκράτης, ενώ διαπραγματεύεται με την Ασπασία, γνωστή ετ...

Ενάντια σε φρούρια και τείχη, 1821 – Μια μικρή εισαγωγή για την Ελληνική Επανάσταση, του Γιώργου Μαργαρίτη

Ενάντια σε φρούρια και τείχη, 1821 – Μια μικρή εισαγωγή για την Ελληνική Επανάσταση, του Γιώργου Μαργαρίτη

Για το βιβλίο του ιστορικού Γιώργου Μαργαρίτη «Ενάντια σε φρούρια και τείχη, 1821 – Μια μικρή εισαγωγή για την Ελληνική Επανάσταση» (εκδ. Διόπτρα). Στις εικόνες, πίνακες του Εζέν Ντελακρουά.

Του Γιώργου Σιακαντάρη


Μάχες για ελευθερία και αναδιανομή των...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα καρφιά των αγγέλων (διήγημα)

Τα καρφιά των αγγέλων (διήγημα)

«Μια φορά με είδε που μιλούσα με μια κοπέλα και μ' έσπασε στο ξύλο... Ήτανε σκληρή γυναίκα η μάνα. Αλλά, πέντε αγόρια, πώς να μας κάνει καλά; Ήτανε και η φτώχεια. Πάντως, και μεγάλοι που ήμασταν, της είχαμε σεβασμό.«

Της Φωτεινής Τέντη

»Δεν μ...

Ο κλήρος του αίματος, της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη

Ο κλήρος του αίματος, της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη

Για το μυθιστόρημα της Σωτηρίας Μαραγκοζάκη «Ο κλήρος του αίματος» (εκδ. Πατάκη). 

Της Τέσυς Μπάιλα

Ένα από τα μεγάλα συλλογικά τραύματα της χώρας, ο εμφύλιος, είναι το θέμα του συγκεκριμένου βιβλίου. Η Σωτηρία Μαραγκοζάκη συνεχίζει σε μια άτ...

Το ταξίδι των γονιδίων μας, του Γιοχάνες Κράουζε – Είμαστε όλοι από κάπου αλλού

Το ταξίδι των γονιδίων μας, του Γιοχάνες Κράουζε – Είμαστε όλοι από κάπου αλλού

Για το βιβλίο του Johannes Krause  σε συνεργασία με τον Thomas Trappe «Το ταξίδι των γονιδίων μας. Πώς η μετανάστευση διαμόρφωσε τις σύγχρονες κοινωνίες» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου, εκδ. Διόπτρα).

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου «Ο θάνατος του Οδυσσέα – Μια Περιπέτεια του Αστυνόμου Καπετάνου», το οποίο κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

20...

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Leila Slimani «Η χώρα των άλλων» (μτφρ. Κλαιρ Νεβέ, Μανώλης Πιμπλής), που κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Την πρώτη φορά που η Ματίλντ επισκέφθηκε...

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ulrich Alexander Boschwitz «Άνθρωποι στο περιθώριο» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), που κυκλοφορεί στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30+1 βιβλία Ιστορίας, ιδεών και φιλοσοφικού στοχασμού

30+1 βιβλία Ιστορίας, ιδεών και φιλοσοφικού στοχασμού

Τριανταμία επιλογές από την τρέχουσα βιβλιοπαραγωγή για αναγνώσεις κατά μόνας ή τηρώντας τις ενδεδειγμένες αποστάσεις. Δοκίμια για την ελληνική και παγκόσμια Ιστορία, τη φιλοσοφία, τη διακίνηση των ιδεών, την ελληνική κοινωνία, τρία πολιτικά μυθιστορήματα και για κλείσιμο μια μυθιστορηματική ιστορία που πλουτίζουν μ...

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Τέσσερα μυθιστορήματα και δύο συλλογές αστυνομικών ιστοριών Ελλήνων συγγραφέων, επιλεγμένα από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Επιλογή οκτώ μεταφρασμένων αστυνομικών μυθιστορημάτων από τις πρόσφατες κυκλοφορίες.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

28 Μαΐου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Νίκος Αργύρης & Μαριλένα Πανουργιά: «Δεν μπορεί να υπάρξει κορεσμός καλών βιβλίων»

Ο Νίκος Αργύρης και η Μαριλένα Πανουργιά μας μιλούν για τα χρόνια που βρίσκονται στο τιμόνι των εκδόσεων Ίκαρος, τις νέες σειρές που καθιέρωσαν, καθώς και για τα μελλον

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ