xatzopoulos pezoporei kai grafei kentriki

Για το βιβλίο της Σοφίας Γκλιάτη-Χασιώτη «Μεσόγεια και Λαυρεωτική, έναν αιώνα πριν – Ο Δημήτριος Χατζόπουλος πεζοπορεί και γράφει» (εκδ. ΑΩ).

Της Διώνης Δημητριάδου

«Πέραν του Υμηττού εκτείνεται μία Αττική η οποία έχει μαλακόν χώμα σαν βαμβάκι. Ευτύχησε να κατοικείται από εργατικότατους Έλληνες. Δεν έχουν αφήσει σπιθαμήν γης ακαλλιέργητον. Τα Μεσόγεια μπορούν να χρησιμεύσουν ως παράδειγμα εργατικότητας, φιλοπονίας, καλλιεργείας εις όλην την Ελλάδα. Δεν υπάρχει σβώλος γης που να μην εποτίσθη με τον ιδρώτα των αγροτών, οι οποίοι κατοικούν εις θαλεράς αγροικίας και ακμαζούσας κωμοπόλεις. Εκτός ολογίστων, τα τέως χωρία της Μεσογαίας έχουν αναπτυχθεί εις κωμοπόλεις. Η άμπελος, τα δημητριακά, τα μελίσσια, η ελαία και οι πευκώνες είναι χαρά των ματιών του ανθρώπου από την Αγ. Παρασκευή έως τον Μαραθώνα και ως τα βουνά του Λαυρίου. Οποιανδήποτε εποχήν περάσει ο πεζοπόρος από την μεγάλην αυτήν έκτασιν, θα τον εκπλήξει ευχάριστα η καλλιέργειά της».

Εκατό χρόνια πριν ο Δημήτριος Χατζόπουλος (1872-1936, μικρότερος αδελφός του Κώστα Χατζόπουλου), ήταν περισσότερο γνωστός ως «Πεζοπόρος» ή «Μποέμ», «Διαβάτης», «Αττικός», «Αθηναίος», στους αναγνώστες των αθηναϊκών εφημερίδων («Νέα Ελλάς», «Η Καθημερινή», «Σκριπ», «Χρόνος», «Εσπερινή», «Ανεξάρτητος», «Ακρόπολις», «Εμπρός» και άλλες), όπου δημοσίευε τα κείμενά του καταθέτοντας τις εντυπώσεις του από τα μέρη που επισκέφθηκε. Τα χρονογραφήματα αυτά με τον γλαφυρό τρόπο τους κέρδισαν τους αναγνώστες των εφημερίδων πολύ περισσότερο από τα υπόλοιπα γραπτά του Χατζόπουλου και τον κατέταξαν ανάμεσα στους σπουδαιότερους περιηγητές του αττικού τοπίου. Τα γραπτά του, απότοκο των περιπλανήσεών του, έφεραν μέσα τους ποικίλες πληροφορίες, καθώς ως πεζοπόρος επισκεπτόταν τα χωριά, τα σπήλαια, τους αρχαιολογικούς χώρους, συνομιλώντας με τους ντόπιους και αποθησαυρίζοντας ιστορίες, θρύλους, δοξασίες· όλες πολύτιμες πληροφορίες για όποιον ψάχνει λίγο πιο πίσω, στο παρελθόν για να δει όχι μόνον από περιέργεια πώς ήταν κάποτε αυτά τα μέρη, αλλά και από την ανάγκη να εννοήσει την πολύ ενδιαφέρουσα συνέχεια που χαρακτηρίζει τους τόπους αλλά και τους ανθρώπους – όλα μια αλυσίδα που διασώζει την ουσία ενσωματώνοντας τα ποικίλα στοιχεία μέσα στα χρόνια.

Τα γραπτά του, απότοκο των περιπλανήσεών του, έφεραν μέσα τους ποικίλες πληροφορίες, καθώς ως πεζοπόρος επισκεπτόταν τα χωριά, τα σπήλαια, τους αρχαιολογικούς χώρους, συνομιλώντας με τους ντόπιους και αποθησαυρίζοντας ιστορίες, θρύλους, δοξασίες.

Όπως γράφει ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου για τον Χατζόπουλο και τις πεζοπορίες του:

«Μια πίστη του έμεινε στο τέλος, η φύσις. Ή, σωστότερα, η Αττική. […] Την περπάτησε! […] Ο οδοιπόρος Μποέμ δεν περνούσε· παρατηρούσε, μελετούσε, σημείωνε και μετρούσε. […] Κανένα τραπέζι της δημοσιογραφίας δεν θα πιαστεί στο εξής από έναν τέτοιον πιστό της εργασίας, από έναν άλλο κοσμογυρισμένο, καλλιεργημένο, πολυδιαβασμένο, ακάματο Μποέμ. Το σκαρί του δεν ξαναγίνεται».

Δίκιο έχει, αν σκεφθούμε τον τρόπο που ως δημοσιογράφος αντιμετώπιζε το (λησμονημένο πλέον) είδος του Χρονογραφήματος, με συνέπεια, αγάπη και σεβασμό προς τον αναγνώστη του. Ενδεικτικό της παραπάνω διαπίστωσης αποτελεί το γεγονός της αλλαγής του ψευδωνύμου του από «Πεζοπόρος» σε «Αθηναίος» (από την 6η Νοεμβρίου του 1923 και μετά) εξηγώντας:

«Μη δυνάμενος, ένεκα βλάβης του ποδός μου εκ των μακρών πεζοποριών, να βαδίζω περισσότερον των 10-12 ωρών, ενδεχόμενον δε και ολιγώτερον, αν δεν την θεραπεύσω, δεν δικαιούμαι προς το παρόν της υπογραφής “Πεζοπόρος”».

Ο αναγνώστης θα περιηγηθεί σε γνωστά αλλά και σε σχεδόν άγνωστα σπήλαια του Υμηττού, τη σπηλιά του Δράκου και άλλα, στις «μουστιές» των Μεσογείων, θα δει έθιμα του γάμου, τις εκκλησιές και τα εκκλησάκια, το καθένα με την ιστορία του, τον θερισμό στον κάμπο, τη φιλοξενία των κατοίκων που, άμαθοι από τουρισμό τα χρόνια εκείνα, θεωρούσαν φυσικό να ανοίγουν τα σπίτια τους στον άγνωστο πεζοπόρο και να τον φιλεύουν τη ρετσίνα-κοκκινέλι της περιοχής («εις το ποτηράκι εκείνο έχει υγροποιηθεί όλη η έκφρασις της Αττικής, το αμπέλι και το πεύκο της»), το ζυμωτό ψωμί και τις πίτες, αλλά και να του δίνουν ένα κρεβάτι για τη διανυκτέρευσή του. Θα δει πώς ήταν κάποτε τα σπίτια στα χωριά της Αττικής, πέτρινα, σε επαφή με τη γη και τον φυσικό χώρο, με τις αυλές και τα λουλούδια τους. Ο Χατζόπουλος με τις γνώσεις του θα δώσει πληροφορίες για τον πληθυσμό της περιοχής, την αρβανίτικη καταγωγή, την ανάμειξη με τη ρουμελιώτικη, τη διαμόρφωση της γλώσσας.

«Κατά τα τρία τέταρτα ο πληθυσμός της Αττικής είναι Αρβανίτες, αλλά μόνον εις την φωνήν, αν και η ελληνική σήμερον ομιλείται γενικώς εις όλην την ύπαιθρον Αττικήν. Η καρδία των, το αίσθημά των, ο τρόπος τού σκέπτεσθαι, τα ήθη, τα έθιμά των, είναι τόσον ελληνικά, όπως και τα της λοιπής Ρούμελης, της συνέχειας αυτής της Αττικής, της Ηπείρου, της Μακεδονίας, της Πελοποννήσου, των νήσων και των άλλων τμημάτων του Ελληνισμού».

Η έκδοση-κόσμημα συνοδεύεται από σχεδόν 50 φωτογραφίες εποχής, που αποτυπώνουν πρόσωπα, τοπία, ασχολίες των κατοίκων, συνιστώντας ένα πολύτιμο αρχείο.

Η έκδοση-κόσμημα συνοδεύεται από σχεδόν 50 φωτογραφίες εποχής, που αποτυπώνουν πρόσωπα, τοπία, ασχολίες των κατοίκων, συνιστώντας ένα πολύτιμο αρχείο. Η σπουδαία αυτή εργασία οφείλεται στην ακάματη ερευνήτρια Σοφία Γκλιάτη-Χασιώτη, η οποία με ξεχωριστή αγάπη για τον τόπο της έψαξε στα αρχεία των εφημερίδων αλλά και αλλού, όπου διασώζονταν ολόκληρα τα κείμενα του Χατζόπουλου ή ίχνη αυτών, επέλεξε 43 σχετικά με την Αττική, δημοσιευμένα το διάστημα 1919-1923 και τα οποία αναφέρονται σ’ ένα νοητό «τρίγωνο», με κορυφές τον Υμηττό, τη Ραφήνα και το Σούνιο, τα επιμελήθηκε, τα συμπλήρωσε με εμβόλιμα δικά της επεξηγηματικά και προσφέρει τώρα αυτή την εργασία ως αρχείο λόγου αλλά και εικαστικό αρχείο-λεύκωμα ταυτόχρονα. Η διόρθωση των τυπογραφικών και η επιμέλεια είναι του Δημήτρη Φύσσα. Από τις ποιοτικές ΑΩ εκδόσεις.

* Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ο ευτυχισμένος Σίσυφος» (εκδ. ΑΩ).


xasioti exΜεσόγεια και Λαυρεωτική, έναν αιώνα πριν
Ο Δημήτριος Χατζόπουλος πεζοπορεί και γράφει
Σοφία Γκλιάτη-Χασιώτη
ΑΩ εκδόσεις 2020
Σελ. 160, τιμή εκδότη 13,50€

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η αυλή του Χίτλερ – Ο στενός κύκλος του Φύρερ στο Τρίτο Ράιχ και μετέπειτα» της Χάικε Γκερτεμάκερ

«Η αυλή του Χίτλερ – Ο στενός κύκλος του Φύρερ στο Τρίτο Ράιχ και μετέπειτα» της Χάικε Γκερτεμάκερ

Για το βιβλίο «Η Αυλή του Χίτλερ, Ο Στενός Κύκλος του Φύρερ στο Τρίτο Ράιχ και Μετέπειτα» της Γερμανίδας ιστορικού Heike B. Gortemaker (μτφρ. Γιάννης Κέλογλου, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο πολιτικός και οι πολιτικές του Χίτλερ έχουν γίνει ...

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Για το βιβλίο του Patrick Radden Keefe «Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, Η κρυφή ιστορία του IRA» (Μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, η δολοφονημένη από τον IRA Jean-McConville, μαζί με τρία από τα δέκα παιδιά της (!) και τον σύζυγό της.

Του Γιώργου Σ...

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Για τη μελέτη του Ζυλ Μισλέ «Η μάγισσα» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. ΜΙΕΤ).

Της Λεύκης Σαραντινού

Είναι ευκολότερο να πει κανείς τι δεν είναι αυτό το βιβλίο, παρά τι είναι. Σίγουρα δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα, δεν ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τζέιμς Νόρμπουρι: Ο καλός Σαμαρείτης που συγκινεί με ένα μεγάλο πάντα κι έναν μικρό δράκο

Τζέιμς Νόρμπουρι: Ο καλός Σαμαρείτης που συγκινεί με ένα μεγάλο πάντα κι έναν μικρό δράκο

Συνέντευξη με τον Τζέιμς Νόρμπουρι δημιουργό του εικονογραφημένου βιβλίου «Το Μεγάλο Πάντα και ο Μικρός Δράκος» (μτφρ. Σοφία Τάπα) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η ιστορία του αυτοδίδακτου καλλιτέχνη Τζέιμς Νόρμ...

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Ένα σκοτεινό μπουκέτο από 20 μυθιστορήματα νέας εσοδείας: crime, θρίλερ, φαντασία και τρόμος. Ό,τι καλύτερο για τις Γιορτές – ψέματα; Διαλέξτε όποιο βρίσκεται πιο κοντά στα δικά σας γούστα – ή, ακόμη καλύτερα, περισσότερα από ένα. Ο χρόνος που επενδύουμε στην ανάγνωση δεν πάει ποτέ χαμένος.

Του ...

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Αριστείδης Χατζής: «Το 1821 υπήρχε μια εξαιρετικά προχωρημένη δυναμική αστική τάξη»

Συνέντευξη με τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αριστείδη Χατζή, με αφορμή το βιβλίο του «Ο Ενδοξότερος Αγώνας, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Του K.B. Κατσουλάρη

Έχετε εμπνευστεί τον τίτλο του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Crime, θρίλερ, φαντασία & τρόμος: 20 ξεχωριστά μυθιστορήματα του 2021

Ένα σκοτεινό μπουκέτο από 20 μυθιστορήματα νέας εσοδείας: crime, θρίλερ, φαντασία και τρόμος. Ό,τι καλύτερο για τις Γιορτές – ψέματα; Διαλέξτε όποιο βρίσκεται πιο κοντά στα δικά σας γούστα – ή, ακόμη καλύτερα, περισσότερα από ένα. Ο χρόνος που επενδύουμε στην ανάγνωση δεν πάει ποτέ χαμένος.

Του ...

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ