alt

Τρία βιβλία από την πρόσφατη παραγωγή, με αφορμή τον Bob Dylan και το έργο του.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Και να κάτι το οποίο ξεκίνησε σαν σοβαρό/αστείο των φανατικών οπαδών του Ντύλαν, έγινε πραγματικότητα. Η Σουηδική Ακαδημία, η οποία από το 1901 βραβεύει έναν εν ζωή συγγραφέα, από οποιαδήποτε χώρα, για το έργο και τη συνεισφορά του στον τομέα της λογοτεχνίας, επέλεξε τον Ντύλαν με την αιτιολογία ότι «δημιούργησε νέες ποιητικές εκφράσεις μέσα στη μεγάλη παράδοση του αμερικανικού τραγουδιού». Αναπάντεχη επιλογή, θα πουν κάποιοι – αλλά μήπως είναι πιο αναπάντεχη από την περυσινή βράβευση της Λευκορωσίδας δημοσιογράφου/ορνιθολόγου Σβετλάνα Αλεξέγιεβα;

Τώρα πια που έσβησε ο αχός από τις διχογνωμίες περί βράβευσης, ας ρίξουμε μια ματιά σε τρία βιβλία που κυκλοφόρησαν πριν και μετά τη απονομή του Νόμπελ στον τροβαδούρο που πολλοί «αγαπούν να μισούν», αλλά κανείς δεν αμφισβητεί ότι έβαλε τη σφραγίδα του στη μουσική και τη στιχουργική των τελευταίων 60 χρόνων. Εξ αυτών, το πρώτο είναι γραμμένο με άξονα την αμιγώς προσωπική εμπλοκή του συγγραφέα Γ.Ι. Μπαμπασάκη στο «αντικείμενό του». Στο δεύτερο, ο συγγραφέας Βύρωνας Κριτζάς επιλέγει τα 100 κορυφαία τραγούδια του Ντύλαν και αποτιμά τη σημασία τους στην πορεία του καλλιτέχνη, όσο και την εξέλιξη των μουσικών/καλλιτεχνικών και πολιτικών κινημάτων από το 1960 και ένθεν, προσπαθώντας να τηρήσει ουδέτερη στάση. Το τρίτο βιβλίο είναι μυθιστόρημα/νουβέλα, κυκλοφόρησε πριν από την ανακοίνωση της βράβευσης και ψηλαφεί την επιρροή του Ντύλαν στις ζωές των ηρώων του βιβλίου.

mpampasakis dylanΤο Φαινόμενο Bob Dylan, του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη (εκδ. Μεταίχμιο)

Πιστός θαυμαστής του Ντύλαν και Ντυλανολόγος ακόμα και τη δύσκολη δεκαετία του '80 (μια εποχή που μέχρι και οι ακραιφνείς θαυμαστές του Ντύλαν τον εγκατέλειψαν λόγω των ιδεολογικο/καλλιτεχνικών πειραματισμών του), ο Μπαμπασάκης συγκεντρώνει σ' αυτό το μικρό βιβλιαράκι πληροφορίες, γεγονότα και λογοτεχνικές αναφορές που αφορούν το ίνδαλμά του και τονίζουν την πολύπλευρη προσωπικότητά του. Μέσω μιας αφήγησης καθαρά προσωπικής, ο συγγραφέας σκιαγραφεί την επίδραση του Ντύλαν στη δική του διαμόρφωση αλλά και στο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που άκουγε «αυτά τα ξένα» ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '60. Από την πινακοθήκη του παρελαύνουν ζώντες και τεθνεώτες, φίλοι και γνωστοί, μουσικοί, συγγραφείς και δισκοπώλες - όλοι όσοι αγάπησαν τον Ντύλαν, σκαλίζοντας βαθύτερα από την περσόνα του «επαναστατημένου νέου που ξεπουλήθηκε γρήγορα». Ο Βακαλόπουλος και ο Γκυ Ντεμπόρ, ο Γιάννης Τζώρτζης (συγγραφέας του πρώτου εμπεριστατωμένου βιβλίου για τον Ντύλαν στην Ελλάδα), ο Τάσος Φαληρέας και ο Σαββόπουλος και ο Πουλικάκος, κι άλλοι συνοδοιπόροι του Μπαμπασάκη στην αναζήτηση της αλήθειας που κρύβουν οι στίχοι του Ντύλαν - «ένα χρονικό του δευτέρου ημίσεως του 20ου αιώνα», όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο.

Μέσω μιας αφήγησης καθαρά προσωπικής, ο συγγραφέας σκιαγραφεί την επίδραση του Ντύλαν στη δική του διαμόρφωση αλλά και στο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας που άκουγε «αυτά τα ξένα» ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '60. 

Το βιβλίο κοσμούν οι «πειραγμένες» φωτογραφίες της Μαρίλης Ζάρκου.

altBob Dylan, 100 Τραγούδια, του Βύρωνα Κριτζά (εκδ. Πατάκη)

Ξεκινώντας πριν χρόνια το γράψιμο του βιβλίου, φαντάζομαι ότι ο Κριτζάς θα αντιμετώπιζε την εκδοτική καχυποψία και το δισταγμό αν δεν - αν ο Ντύλαν δεν έπαιρνε το Νόμπελ. Τυχερός ο συγγραφέας, τυχεροί κι εμείς αφού στο εν λόγω βιβλίο αναλύει εν συντομία αλλά ουσιαστικά 100 σημαντικά τραγούδια του Ντύλαν απ' όλες τις δεκαετίες της σταδιοδρομίας του. Με αφετηρία το «Song to Woody», ένα από τα πρώτα τραγούδια που έγραψε ο Ντύλαν, καταλήγει στο «Long and Wasted Years» από το άλμπουμ Tempest, του 2012, ενώ στην πορεία αναζητάει και τα λιγότερο γνωστά κομμάτια που απαντώνται στα Bootleg Series (τη σειρά ακυκλοφόρητων και σπάνιων ηχογραφήσεων που αριθμεί ήδη 12 κασετίνες με ανέκδοτο υλικό). Ο Κριτζάς αναλύει τους στίχους, παραθέτοντας αποσπάσματα όπου χρειάζεται, τους τοποθετεί στο ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο που γράφτηκαν, αλλά και στην προσωπική φάση μιας ζωής γεμάτης σκαμπανεβάσματα κι αλλεπάλληλες αλλαγές πορείας και περσόνας, όπως είναι η ζωή του Ντύλαν.

Με αφετηρία το «Song to Woody», ένα από τα πρώτα τραγούδια που έγραψε ο Ντύλαν, καταλήγει στο «Long and Wasted Years» από το άλμπουμ Tempest, του 2012, ενώ στην πορεία αναζητάει και τα λιγότερο γνωστά κομμάτια που απαντώνται στα Bootleg Series. 

Ένθετα μέσα στο βιβλίο, υπάρχουν κείμενα των Γιάννη Αγγελάκα, Φοίβου Δεληβοριά, Αργύρη Ζήλου, Πάνου Κατσιμίχα, Κατερίνας Καφεντζή, Μάκη Μηλάτου, Γιάννη Πετρίδη, Νίκου Πορτοκάλογλου, Διονύση Σαββόπουλου και Χάρη Συμβουλίδη, στα οποία ο καθένας εξ αυτών διαλέγει το αγαπημένο του κομμάτι του Ντύλαν και μιλάει για την προσωπική του σχέση μ' αυτό.

Την έκδοση κοσμούν 5 έργα του ζωγράφου Αχιλλέα Ραζή, τα οποία φιλοτεχνήθηκαν ειδικά για το βιβλίο.

drougalasΤο τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν, του Κώστα Δρουγαλά (εκδ. Πικραμένος)

Η σχέση του φιλόλογου, διορθωτή και συγγραφέα Δρουγαλά με τον Ντύλαν είναι εξίσου παλιά και βαθιά. Ο Ντύλαν εμφανίζεται στο βιβλίο του είτε σαν φάντασμα που συμβουλεύει τους ήρωες είτε σαν δημιουργός των στίχων και μελωδιών που απαλύνουν τον πόνο και γλυκαίνουν τη ζωή των απόκληρων της εποχής μας.

Στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη, δύο νεαρά αγόρια ζουν με την καταθλιπτική μητέρα τους, η οποία κάνει απανωτές απόπειρες αυτοκτονίας. Ο πατέρας είναι απών, ο μεγάλος γιος ο Βασίλης τον έχει υποκαταστήσει στο ρόλο του στηρίγματος της οικογένειας, ενώ ο μικρότερος Πέτρος τριγυρίζει με μια παλιά κιθάρα και παίζει τα τραγούδια του Ντύλαν σε όποιον νομίζει ότι τα έχει ανάγκη: σε άστεγους που κοιμούνται σε πάρκα και εισόδους των πολυκατοικιών, σε βιοτεχνίες, σε πιάτσες ταξί. Επηρεασμένος από τη γραφή και τη θεματολογία του Τζον Στάιμπεκ, ο συγγραφέας περιγράφει με τρυφερότητα τον κόσμο των απόκληρων, είτε πρόκειται για άνεργους και άστεγους είτε για κακοποιημένες γυναίκες που ασφυκτιούν στη ζωή και το ρόλο τους είτε για έναν ευαίσθητο αστυνομικό είτε για τους κακοπληρωμένους εργαζόμενους της σημερινής Ελλάδας.

Επηρεασμένος από τη γραφή και τη θεματολογία του Τζον Στάιμπεκ, ο συγγραφέας περιγράφει με τρυφερότητα τον κόσμο των απόκληρων, είτε πρόκειται για άνεργους και άστεγους, είτε για κακοποιημένες γυναίκες που ασφυκτιούν στη ζωή και το ρόλο τους. 

Αν θελήσει κανείς να συμπυκνώσει την ουσία του βιβλίου, οδηγείται αναπόφευκτα στη φράση του Στάινμπεκ από το Φεγγάρι Κατέβηκε Χαμηλά, που αποτελεί προμετωπίδα στο μυθιστόρημα Το Τελευταίο Τραγούδι του Ντύλαν: «Έχουμε κάποιο μικρό δικαίωμα ζωής μέσα σε όλον αυτό το θάνατο» - της κρίσης, προσθέτει ο Δρουγαλάς.

Και για όποιον αναρωτιέται ποιο είναι το τελευταίο τραγούδι του Ντύλαν, ο Δρουγαλάς μέσω του ήρωά του, Πέτρου, απαντά: «ο Μπομπ Ντύλαν, από την ηλικία των 17, όταν έφυγε από το σπίτι του για να πάει στη Νέα Υόρκη και να επισκεφθεί το είδωλό του τον Γούντι Γκάθρι που πέθανε σε ένα νοσοκομείο της Νέας Υόρκης, μέχρι και πέρυσι που ήταν 74 ετών, έγραφε ένα τραγούδι πολλών χιλιάδων στίχων, σαν έπος, κάτι σαν την "Οδύσσεια", που οποιοσδήποτε το ακούσει θα μπορέσει να ξεπεράσει όλα του τα προβλήματα. Θα μπορέσει να ξεπεράσει την ανεργία, τη φτώχεια, την περιφρόνηση, την κατάθλιψη, τη μελαγχολία, τα προβλήματα επιβίωσης...».

«Από τον Ορφέα ως τον (Πακιστανό ποιητή) Faiz, το τραγούδι και η ποίηση ήταν πάντοτε στενά δεμένα. Ο Ντύλαν είναι ένας λαμπρός κληρονόμος της παράδοσης των βάρδων. Σπουδαία επιλογή». Σαλμάν Ρουσντί

Σαν μικρό επίμετρο, θα ήθελα να αναφέρω τα λόγια του Σαλμάν Ρουσντί, ο οποίος σχολίασε ως εξής την επιλογή της Σουηδικής Ακαδημίας: «Από τον Ορφέα ως τον (Πακιστανό ποιητή) Faiz, το τραγούδι και η ποίηση ήταν πάντοτε στενά δεμένα. Ο Ντύλαν είναι ένας λαμπρός κληρονόμος της παράδοσης των βάρδων. Σπουδαία επιλογή».

Ας μου επιτραπεί να προσθέσω τη δική μου άποψη, από ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε στο διαδικτυακό μουσικό περιοδικό mic.gr: «Ο Ντύλαν είναι ο μουσικός που αντιμετώπισε με απόλυτο σεβασμό και μελέτησε σε βάθος την αμερικάνικη λαϊκή στιχουργική παράδοση. Και δεν εννοώ το αυτονόητο, ότι σχεδόν αντέγραψε τον Woody Guthrie, αλλά ότι επηρεάστηκε από τον folk & blues στίχο σε μια εποχή που η μοντέρνα Αμερική των Mad Men προσπαθούσε να ξεχάσει τις ρίζες της, να τις εξαφανίσει πίσω από τους εξεζητημένους σοφιστικέ στίχους του Brill Building. […] ο Dylan γονάτισε στη Νήσο Έλις και στην αμερικανική ενδοχώρα για να αποτίσει φόρο τιμής στους πλανόδιους μουζικάντηδες, τους μαύρους bluesmen και τους εκπροσώπους εκείνης της γενιάς των εργατών συνδικαλιστών που ενθάρρυναν τις απεργίες με τα ερασιτεχνικά τους στιχάκια».

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

 

Στα βιβλιοπωλεία, όποιος ενδιαφέρεται για τον Μπομπ Ντύλαν θα βρει επίσης:

Bob Dylan: Η Ζωή μου (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Μεταίχμιο)
Bob Dylan: Τραγούδια 1962-2001 (μτφρ. Γ.Ι. Μπαμπασάκη, εκδ. Ιανός)

Αν είναι πολύ τυχερός, ίσως πετύχει τα εξαντλημένα:
Το λεύκωμα του Bob Dylan, του Robert Santrelli (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Μεταίχμιο)

Bob Dylan: Ένα Όχημα, του Γιάννη Τζώρτζη (εκδ. Βασδέκης)

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

Για το βιβλίο του Patrick Boucheron «Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Γνωρίζουμε πραγματικά ποιος και τι ήταν ο Μακιαβέλλι...

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

Για το δοκίμιο του Νικήτα Σινιόσογλου «Ο καρπός της ασθενείας μου – Δοκίμιο με σάρκα και οστά» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Πίνακας, λάδι σε καμβά (2016) © Clive Head.

Της Ιωάννας Κυριακίδου

Ο Νικήτας Σινιόσογλου είναι ένας αλλόκοτος συγγρα...

«Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» του Τίμοθι Σνάιντερ (κριτική)

«Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» του Τίμοθι Σνάιντερ (κριτική)

Για το βιβλίο του Timothy Snyder «Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Παπαδόπουλος. Βιβλίο «που κυκλοφόρησε το 2018 και που διαβάζεται σαν να γράφτηκε σήμερα».

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο πολύγλωσσος και...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Αλίς Ζενιτέρ και την «Τέχνη της απώλειας» το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου

Στην Αλίς Ζενιτέρ και την «Τέχνη της απώλειας» το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου

Η Γαλλίδα Αλίς Ζενιτέρ (Alice Zeniter) και ο μεταφραστής της στα αγγλικά Φρανκ Γουίν (Frank Wynne) τιμήθηκαν με το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Δουβλίνου, για το μυθιστόρημα «Η τέχνη της απώλειας». Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση Έφης Κορομηλά. Σημειωτέον, το συγκεκριμένο βρ...

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

Ντέιβιντ Μίτσελ: «Οι περισσότεροι συγγραφείς φθονούμε τους μουσικούς»

Ντέιβιντ Μίτσελ: «Οι περισσότεροι συγγραφείς φθονούμε τους μουσικούς»

Σε συνέντευξή του, ο Βρετανός συγγραφέας David Mitchell, δύο φορές υποψήφιος για το Βραβείο Μπούκερ, μίλησε για το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Utopia Avenue».

Επιμέλεια: Book Press

Το ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ