Cixous helene

Για το δοκίμιο της Ελέν Σιξού (Helen Cixous), «Ο τελευταίος πίνακας ή το πορτρέτο του Θεού» (μτφρ. Θωμάς Συμεωνίδης, εκδ. Σαιξπηρικόν)

Της Έλσας Κορνέτη

Μια παράλληλη πραγματικότητα είναι η τέχνη, που δίνει την ψευδαίσθηση μιας επιδιόρθωσης της πραγματικής ατελούς πραγματικότητας. Κάτι να διορθώσεις θέλεις εκεί έξω, κάτι να συμπληρώσεις που έχει σπάσει ή έχει χαθεί, όπως συμβαίνει στ’ αγαπημένα παραμύθια με το σπασμένο χερούλι της τσαγιέρας, και το κομμένο πόδι του μολυβένιου στρατιώτη ή αλλιώς κάτι να μιμηθείς από την ομορφιά της φύσης για να εστιάσεις σ’ ένα αξιοθαύμαστο στοιχείο της, όπως είναι ένα νούφαρο και να προσπαθήσεις να το αποδώσεις καλλιτεχνικά με διάθεση να το τελειοποιήσεις, να το διαφοροποιήσεις και εν τέλει να το αυτονομήσεις.

Η ανθρώπινη κατάσταση ή αλλιώς η ανθρώπινη συνθήκη διαμορφώνεται καθοριστικά από την αίσθηση του βάρους της ύπαρξης. Η ενασχόληση με τις τέχνες όχι μόνο σε επίπεδο πρωτογενούς δημιουργίας αλλά και σε αυτό της παρακολούθησης, θέασης, θαυμασμού, τείνει να ελαφραίνει το φορτίο της ύπαρξης και να χρωματίζει τη ζωή και τις παράλληλες εκφάνσεις της.

Η ενασχόληση με τις τέχνες όχι μόνο σε επίπεδο πρωτογενούς δημιουργίας αλλά και σε αυτό της παρακολούθησης, θέασης, θαυμασμού, τείνει να ελαφραίνει το φορτίο της ύπαρξης και να χρωματίζει τη ζωή και τις παράλληλες εκφάνσεις της.

«Είμαστε μέρος του όλου. Κάτω από την ψιλή βροχή αναπνέω την παρθενικότητα του κόσμου. Αισθάνομαι χρωματισμένος από όλες τις αποχρώσεις του απείρου. Αυτή τη στιγμή είμαι ένα με τον πίνακά μου. Είμαστε ένα ιριδίζον χάος … Ο ήλιος διεισδύει μέσα μου σιωπηλά όπως ένας μακρινός φίλος που γεμίζει ζεστασιά την οκνηρία μου, τη γονιμοποιεί. Βγάζουμε καρπούς..» γράφει σε χαρακτηριστικό απόσπασμά της σαν μια εξομολόγηση από την πλευρά του ζωγράφου, η Γαλλίδα Helene Cixous, ακαδημαϊκός, φεμινίστρια, φιλόσοφος, ποιήτρια, θεατρική συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, κυριότερη εκπρόσωπος, μαζί με την Τζούλια Κρίστεβα, της μετα-δομιστικής φεμινιστικής θεωρίας, σε αυτό το τόσο πυκνό και ουσιαστικό δοκίμιο, που συμπυκνώνει σαν ένα πανάκριβο άρωμα, το απόσταγμα της σκέψης και της αίσθησης της συγγραφέως πάνω στη σύλληψη της ουσίας έργων ζωγραφικής τέχνης από την πλευρά του δημιουργού και στη σχέση που διαμορφώνουν με την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη.

Για την «πραγματικότητα του πράγματος», για «το είναι το πράγματος» που τόσο θα ήθελε να αιχμαλωτίσει η σημαντική συγγραφέας Κλαρίσε Λισπέκτορ, μας καλεί να συν-στοχαστούμε η Helene Cixous (Ελέν Σιξού). Είναι ένα κάλεσμα στο πλησίασμα και στην αποκωδικοποίηση του πυρήνα της σκέψης και της αίσθησης ενός ζωγράφου-ποιητή ή ποιητή-ζωγράφου που διαιρεί τα χρώματα και τις λέξεις σε χιλιάδες κατακερματισμένες στιγμές μέχρι ν’ αποδώσουν ήχους, δονήσεις, σκέψεις και αισθήσεις που αναβλύζουν μέσα από την πηγή ενός βλέμματος εξόχως ενορατικού που ξεκλειδώνει τα μυστικά του φωτός για να δει βαθιά μέσα στην πραγματικότητα του πράγματος που τον απασχολεί‧ αυτό που φαίνεται κι αυτό που κρύβεται μέσα από φανερώματα και υπαινιγμούς.

Σε μια συνέντευξή του ο δικός μας ζωγράφος Δημήτρης Αλειθινός είπε κάτι πολύ εύστοχο και ταιριαστό.

«Οτιδήποτε κάνουμε είναι τέχνη, Ακόμα και ο τρόπος που περπατάμε, χειρονομούμε, ντυνόμαστε, μιλάμε, κοινωνικοποιούμαστε, Όλα Είναι Τέχνη. Oτιδήποτε αποδεικνύει ότι υπήρξαμε περνάει μέσα από ένα έργο τέχνης, η ύπαρξή μας ως είδος είναι ένα έργο τέχνης».

Τι ονειρεύονταν ο Ρέμπραντ για ν’ αποδώσει το εφήμερο, το μυστήριο, στην τρυφερότητα του βλέμματος του όντος στο τελευταίο του πορτρέτο; Πώς διαισθανόταν και διαχειριζόταν την αγωνία του ζωγράφου ο μύωπας Μονέ που ζωγράφιζε με μάτια κλειστά προς το τέλος της ζωής του; Πώς θα πλησίαζε κανείς τον στρόβιλο των επιθυμιών, της οδύνης και της έκστασης στην οποία έπεφτε ο μισότρελος Βαν Γκογκ προκειμένου να ζωγραφίσει τις εικόνες που τον κατέκλυζαν; Μέσα από ποιόν μηχανισμό απέδιδε ο Καντίνσκι στους πίνακές του τα εσωτερικά του μυστήρια; Πώς ανάδευε στον χρωστήρα του ο Κόκοσκα τη φαντασία με την εικόνα και την έμπνευση;

Cixous coverΟ ποιητής συνομιλεί με τον ζωγράφο και ο ζωγράφος με τον ποιητή έχοντας συνειδητοποιήσει τον κόσμο γι’ αυτό που πρόκειται να γίνει και να συμβεί. Η αιωνιότητα είναι μια στιγμή κι όταν την αγγίξεις σε βάθος τότε έχεις μια αιωνιότητα για να ζήσεις. Η Τέχνη είναι ο μεγάλος ευεργέτης του Χρόνου που μας χαρίζεται και δεν ξέρουμε τι να κάνουμε με δαύτον. Η αγάπη της Τέχνης μας ευεργετεί δίνοντάς μας μια μοναδική δυνατότητα: Να υπερβούμε τον Χρόνο.

«Στα ενενήντα μου, θα διεισδύσω στο μυστήριο των πραγμάτων‧ στα εκατό θα έχω αγγίξει σίγουρα έναν βαθμό του θαύματος, και όταν θα είμαι εκατόν δέκα, σε μένα, είτε είναι ένα σημείο, είτε μια γραμμή, όλα θα είναι ζωντανά» γράφει η Helene Cixous, δίνοντάς μας ένα ακόμα μάθημα, αυτό την θαλερής, αισιόδοξης και μαχητικής σκέψης που δεν παραδίδεται, αλλά υπερασπίζεται με την άοκνη γραφίδα της το πνεύμα και μόνον. Ό,τι συνενώνει τα έργα τέχνης των ανθρώπων με τα θεϊκά έργα της φύσης, προσδίδοντας τους το θεϊκό στοιχείο, είναι ένα τελικό έργο τέχνης συνεργασίας‧ το πρόσωπο του Θεού – κι αυτό είναι ίσως κατά τη συγγραφέα και το μόνο που αξίζει να υπερασπιστεί κανείς ως πνευματικός άνθρωπος μετά από το θαύμα της ζωής.

«Όταν θα έχω τελειώσει να γράφω», σημειώνει η Helene Cixous στο τέλος του πολύτιμου αυτού δοκιμίου, που αναδεικνύεται από την σχεδόν ποιητική της γραφή -σε άριστη μετάφραση από τον συγγραφέα, φιλόσοφο Θωμά Συμεωνίδη με ένα περιεκτικό, όσο και διαφωτιστικό επίμετρο, ένα ακόμα σημαντικό βιβλίο από τη σειρά Vox Humana XVII των εκδόσεων Σαιξπηρικόν- «όταν θα είμαι εκατόν δέκα ετών, όλα όσα θα έχω κάνει θα είναι μια απόπειρα να κάνω το πορτρέτο του Θεού» και είναι μια απόπειρα αυτή τόσο κοντά στις απόπειρες εμμονικών ζωγράφων όπως του Μονέ που μέσα από την εξαίσια τέχνη που παρήγαγε διαλάλησε και «το δικαίωμα στην επανάληψη μέχρι που τα περίφημά του νούφαρα να γίνουν θεϊκά σπουργίτια».

* Η Έλσα Κορνέτη είναι ποιήτρια. Η τελευταία της συλλογή έχει τίτλο «Ο ήρωας πέφτει» (Εκδόσεις των Φίλων).

politeia link more

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη – Ο μεταφραστικός λόγος και η κριτική του

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη – Ο μεταφραστικός λόγος και η κριτική του

Ο κύκλος δοκιμίων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος. Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Johann Heinrich Wilhelm Tischbein με τίτλο “Goethe in der roemischen Campagna” (1786).

Γράφει ο Θεοδόσης Βολκώφ...

«Πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος» του Βάτσλαβ Σμιλ – Ένας επιστήμονας μιλάει για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον

«Πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος» του Βάτσλαβ Σμιλ – Ένας επιστήμονας μιλάει για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον

Για το βιβλίο του Βάτσλαβ Σμιλ «Πώς λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος – Ένας επιστήμονας μιλάει για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση Χρήστου Μπαρουξή. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Ομολογώ ότι θα σήκω...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Πέρα από τη θάλασσα: Ο Παύλος Παυλίδης συναντά τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Στέγη

Ο Παύλος Παυλίδης δίνει νέα πνοή σε 16 από τα σημαντικότερα έργα του μεγάλου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου, από τις 3 έως τις 5 Φεβρουαρίου 2023, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Επιμέλεια: Book Press

...
Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ