karoyzos kentriki

Για το βιβλίο της Κλεοπάτρας Λυμπέρη «Νίκος Καρούζος: Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος» (εκδ. Ίκαρος).

Της Εύας Στάμου

Κάθε ποίημα ζωοδοτείται από τον ικανό αναγνώστη του. Κάποιες φορές, όμως, η ποίηση ενός δημιουργού ενέχει τόσες διαστάσεις, και εγείρει τόσες ψυχικές –νοητικές και θυμικές– απαιτήσεις, που μόνο ένας άλλος ποιητής δύναται να φέρει το κλειδί που θα ανοίξει τους θησαυρούς της.

Η συνάντηση της ποιήτριας Κλεοπάτρας Λυμπέρη με την ποίηση του Νίκου Καρούζου, και η βιωματική σχέση της με το ποιητικό του σύμπαν, μας προσφέρει μια πολύτιμη οδό προσέγγισης τόσο των άδηλων όσο και των εμφανών πτυχών του έργου του. Γραμμένα σε διάστημα δύο δεκαετιών, τα τέσσερα κείμενα που συνθέτουν το παρόν βιβλίο, συνοδεύουν καίρια στάδια της δημιουργικής εξέλιξης του Νίκου Καρούζου, στην διττή της παρουσία, ποιητική και δοκιμιακή. 

Ο Καρούζος θεωρείται, και δικαίως, ποιητής όχι μόνο πρωτότυπος μα και ιδιότυπος, καθώς οι απαράσκευοι αναγνώστες δυσκολεύονται να τον κατανοήσουν και οι κριτικοί να τον κατατάξουν σε κάποια a priori κατηγορία. Του αποδίδεται συχνά ο χαρακτηρισμός «θρησκευτικός» ή «μεταφυσικός» μα, όπως καθιστά σαφές η μελέτη της Κλεοπάτρας Λυμπέρη, οι όροι αυτοί θα πρέπει να εννοηθούν μέσα από το ειδικό πρίσμα της ποιητικής του, καθώς η ποίηση του Καρούζου δεν επιδιώκει να εξαχνώσει το γήινο χάριν ενός άχρονου ιδεώδους, αλλά αντιθέτως να γειώσει το ιερό, ανακαλύπτοντας την εμφάνειά του στα απλά και καθημερινά βιώματα, τη φύση και τους θησαυρούς της, μα και στην τρομακτική, έρημη, μεγαλούπολη της αποξένωσης, στις επαναληπτικές, μηχανικές κινήσεις που συνθέτουν τη ζωή του μοναχικού ανθρώπου.

Ως δημιουργός επανέρχεται μάλιστα σε πυρηνικά σημεία της θεματολογίας του με τρόπο που εγείρει εκτός από τον στοχασμό και τη συγκίνηση, αποφεύγοντας να παραμείνει σε ένα εγκεφαλικό επίπεδο εννοιολογικής ανάλυσης.

Αρκετά ποιήματα του Καρούζου, άλλωστε, δίνουν την εντύπωση δραματικών διαλόγων που αφορούν μια φιλοσοφική διαμάχη σε εξέλιξη, μια προσωπική εκμυστήρευση, ή και ρητή εξομολόγηση προς έναν φανταστικό χαρακτήρα – ίσως σε έναν ομότεχνό του ποιητή, ή σε έναν έμπειρο αναγνώστη που φέρει τη δική του οπτική στη διαδικασία αποκωδικοποίησης των νοημάτων που διαθέτει η εκπληκτικά πλούσια και ακριβής γλώσσα των ποιημάτων του Καρούζου. Ως δημιουργός επανέρχεται μάλιστα σε πυρηνικά σημεία της θεματολογίας του με τρόπο που εγείρει εκτός από τον στοχασμό και τη συγκίνηση, αποφεύγοντας να παραμείνει σε ένα εγκεφαλικό επίπεδο εννοιολογικής ανάλυσης. Στο κέντρο του έργου του βρίσκεται ο άνθρωπος και ο αγώνας του να συμβιβάσει τις υλικές και αισθητικές απολαύσεις με την οδύνη που προκαλεί η γνώση του θανάτου και του πεπερασμένου της ύπαρξης.

lymperi
Η Κλεοπάτρα Λυμπέρη γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1953. Έχει κάνει σπουδές στη Μουσική (Ελληνικό Ωδείο), τη Ζωγραφική (Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών), και ελεύθερες σπουδές στη Φιλοσοφία. Εργάστηκε ως κριτικός βιβλίου στην Εφημερίδα Ελευθεροτυπία και συνεχίζει να γράφει κριτικές για ελληνικά και ξένα λογοτεχνικά περιοδικά και για τις εφημερίδες Αυγή και Καθημερινή. Είναι μέλος της Εταιρίας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών.

 

Σύμφωνα με την ανάγνωση της Κλεοπάτρας Λυμπέρη, τόσο στις ποιητικές συνθέσεις όσο και στα πεζά έργα του Καρούζου αναδεικνύεται η  καθολικότητα της ματιάς του και η εμβάθυνσή του σε διηνεκή ερωτήματα, στο αναπόφευκτο γεγονός του θανάτου, στα εμπόδια και τα όρια που επιβάλει στην ανθρώπινη ύπαρξη και στην καλλιτεχνική δημιουργία ο χρόνος. Ο Καρούζος δεν αποφεύγει να αναμετρηθεί με σημαντικά ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, και να διερευνήσει την έννοια της ταυτότητας του σύγχρονου ατόμου, κατά την κριτική του ενασχόληση με το έργο μέγιστων ποιητικών, φιλοσοφικών, και θεολογικών στοχαστών, τόσο εντός της ελληνικής παράδοσης, όσο και έτερων, ευρωπαϊκών και ασιατικών, πολιτισμών.

Η ποίηση του Καρούζου, άλλωστε, ανθίσταται σε εύπεπτες ταξινομήσεις, ακριβώς διότι τίποτα δεν της είναι ανοίκειο, από τίποτα δεν αποστρέφει το βλέμμα της, επιτυγχάνοντας έτσι να συναρθρώσει σε ποιητικό ρυθμό μια ανοικτή διαλεκτική του καθολικού με το ατομικό, της καθημερινότητας με την αιώνια ζωή της πίστης, του γήινου και του πνευματικού, της τέχνης και της μεταφυσικής, της έννοιας του Ιερού εντός της μυστικιστικής παράδοσης με τις καθημερινές αγωνίες και το δέος του απλού ανθρώπου μπροστά στις ομορφιές της φύσης και τον φόβο της φθοράς. Στοχάζεται φιλοσοφικά χωρίς να χάνει την αντιληπτική αγνότητα και τη συνακόλουθη ικανότητα ενός ανθρώπου που εκπλήσσεται καθημερινά από το θαύμα της ζωής και της δημιουργίας.

Το δοκίμιο της Κλεοπάτρας Λυμπέρη για τον Νίκο Καρούζο έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην κριτικογραφία για αυτόν τον μείζονα δημιουργό της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, ο οποίος –όπως τόσο εύστοχα επισημαίνει η Κλεοπάτρα Λυμπέρη– ακολουθώντας ίσως την προτροπή του Μακάριου του Αιγύπτιου, «Να φέρνεις τον νου στην καρδιά», πραγμάτωσε στην εντέλεια και έως τέλους το λειτούργημα του ποιητή.

* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, η συλλογή «Τα κορίτσια που γελούν» (εκδ. Αρμός).


lymperi kleopatraΝίκος Καρούζος
Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΛΥΜΠΕΡΗ
ΙΚΑΡΟΣ 2020
Σελ. 56, τιμή εκδότη €6.50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΣ ΛΥΜΠΕΡΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί», του Ρότζερ Σκρούτον (κριτική)

«Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί», του Ρότζερ Σκρούτον (κριτική)

Για το βιβλίο του Roger Scruton «Πώς να (μην) είστε συντηρητικοί» (μτφρ. Ρηγούλα Γεωργιάδου, εκδ. Παπαδόπουλος).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Σήμερα, ο όρος «συντηρητισμός» είναι ίσως ένας από τους πιο ασαφείς και κακοποιημένους όρους του πολιτικού μας λεξ...

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

Για το βιβλίο του Patrick Boucheron «Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Γνωρίζουμε πραγματικά ποιος και τι ήταν ο Μακιαβέλλι...

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

Για το δοκίμιο του Νικήτα Σινιόσογλου «Ο καρπός της ασθενείας μου – Δοκίμιο με σάρκα και οστά» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Πίνακας, λάδι σε καμβά (2016) © Clive Head.

Της Ιωάννας Κυριακίδου

Ο Νικήτας Σινιόσογλου είναι ένας αλλόκοτος συγγρα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ