karoyzos kentriki

Για το βιβλίο της Κλεοπάτρας Λυμπέρη «Νίκος Καρούζος: Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος» (εκδ. Ίκαρος).

Της Εύας Στάμου

Κάθε ποίημα ζωοδοτείται από τον ικανό αναγνώστη του. Κάποιες φορές, όμως, η ποίηση ενός δημιουργού ενέχει τόσες διαστάσεις, και εγείρει τόσες ψυχικές –νοητικές και θυμικές– απαιτήσεις, που μόνο ένας άλλος ποιητής δύναται να φέρει το κλειδί που θα ανοίξει τους θησαυρούς της.

Η συνάντηση της ποιήτριας Κλεοπάτρας Λυμπέρη με την ποίηση του Νίκου Καρούζου, και η βιωματική σχέση της με το ποιητικό του σύμπαν, μας προσφέρει μια πολύτιμη οδό προσέγγισης τόσο των άδηλων όσο και των εμφανών πτυχών του έργου του. Γραμμένα σε διάστημα δύο δεκαετιών, τα τέσσερα κείμενα που συνθέτουν το παρόν βιβλίο, συνοδεύουν καίρια στάδια της δημιουργικής εξέλιξης του Νίκου Καρούζου, στην διττή της παρουσία, ποιητική και δοκιμιακή. 

Ο Καρούζος θεωρείται, και δικαίως, ποιητής όχι μόνο πρωτότυπος μα και ιδιότυπος, καθώς οι απαράσκευοι αναγνώστες δυσκολεύονται να τον κατανοήσουν και οι κριτικοί να τον κατατάξουν σε κάποια a priori κατηγορία. Του αποδίδεται συχνά ο χαρακτηρισμός «θρησκευτικός» ή «μεταφυσικός» μα, όπως καθιστά σαφές η μελέτη της Κλεοπάτρας Λυμπέρη, οι όροι αυτοί θα πρέπει να εννοηθούν μέσα από το ειδικό πρίσμα της ποιητικής του, καθώς η ποίηση του Καρούζου δεν επιδιώκει να εξαχνώσει το γήινο χάριν ενός άχρονου ιδεώδους, αλλά αντιθέτως να γειώσει το ιερό, ανακαλύπτοντας την εμφάνειά του στα απλά και καθημερινά βιώματα, τη φύση και τους θησαυρούς της, μα και στην τρομακτική, έρημη, μεγαλούπολη της αποξένωσης, στις επαναληπτικές, μηχανικές κινήσεις που συνθέτουν τη ζωή του μοναχικού ανθρώπου.

Ως δημιουργός επανέρχεται μάλιστα σε πυρηνικά σημεία της θεματολογίας του με τρόπο που εγείρει εκτός από τον στοχασμό και τη συγκίνηση, αποφεύγοντας να παραμείνει σε ένα εγκεφαλικό επίπεδο εννοιολογικής ανάλυσης.

Αρκετά ποιήματα του Καρούζου, άλλωστε, δίνουν την εντύπωση δραματικών διαλόγων που αφορούν μια φιλοσοφική διαμάχη σε εξέλιξη, μια προσωπική εκμυστήρευση, ή και ρητή εξομολόγηση προς έναν φανταστικό χαρακτήρα – ίσως σε έναν ομότεχνό του ποιητή, ή σε έναν έμπειρο αναγνώστη που φέρει τη δική του οπτική στη διαδικασία αποκωδικοποίησης των νοημάτων που διαθέτει η εκπληκτικά πλούσια και ακριβής γλώσσα των ποιημάτων του Καρούζου. Ως δημιουργός επανέρχεται μάλιστα σε πυρηνικά σημεία της θεματολογίας του με τρόπο που εγείρει εκτός από τον στοχασμό και τη συγκίνηση, αποφεύγοντας να παραμείνει σε ένα εγκεφαλικό επίπεδο εννοιολογικής ανάλυσης. Στο κέντρο του έργου του βρίσκεται ο άνθρωπος και ο αγώνας του να συμβιβάσει τις υλικές και αισθητικές απολαύσεις με την οδύνη που προκαλεί η γνώση του θανάτου και του πεπερασμένου της ύπαρξης.

lymperi
Η Κλεοπάτρα Λυμπέρη γεννήθηκε στη Χαλκίδα το 1953. Έχει κάνει σπουδές στη Μουσική (Ελληνικό Ωδείο), τη Ζωγραφική (Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών), και ελεύθερες σπουδές στη Φιλοσοφία. Εργάστηκε ως κριτικός βιβλίου στην Εφημερίδα Ελευθεροτυπία και συνεχίζει να γράφει κριτικές για ελληνικά και ξένα λογοτεχνικά περιοδικά και για τις εφημερίδες Αυγή και Καθημερινή. Είναι μέλος της Εταιρίας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών.

 

Σύμφωνα με την ανάγνωση της Κλεοπάτρας Λυμπέρη, τόσο στις ποιητικές συνθέσεις όσο και στα πεζά έργα του Καρούζου αναδεικνύεται η  καθολικότητα της ματιάς του και η εμβάθυνσή του σε διηνεκή ερωτήματα, στο αναπόφευκτο γεγονός του θανάτου, στα εμπόδια και τα όρια που επιβάλει στην ανθρώπινη ύπαρξη και στην καλλιτεχνική δημιουργία ο χρόνος. Ο Καρούζος δεν αποφεύγει να αναμετρηθεί με σημαντικά ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, και να διερευνήσει την έννοια της ταυτότητας του σύγχρονου ατόμου, κατά την κριτική του ενασχόληση με το έργο μέγιστων ποιητικών, φιλοσοφικών, και θεολογικών στοχαστών, τόσο εντός της ελληνικής παράδοσης, όσο και έτερων, ευρωπαϊκών και ασιατικών, πολιτισμών.

Η ποίηση του Καρούζου, άλλωστε, ανθίσταται σε εύπεπτες ταξινομήσεις, ακριβώς διότι τίποτα δεν της είναι ανοίκειο, από τίποτα δεν αποστρέφει το βλέμμα της, επιτυγχάνοντας έτσι να συναρθρώσει σε ποιητικό ρυθμό μια ανοικτή διαλεκτική του καθολικού με το ατομικό, της καθημερινότητας με την αιώνια ζωή της πίστης, του γήινου και του πνευματικού, της τέχνης και της μεταφυσικής, της έννοιας του Ιερού εντός της μυστικιστικής παράδοσης με τις καθημερινές αγωνίες και το δέος του απλού ανθρώπου μπροστά στις ομορφιές της φύσης και τον φόβο της φθοράς. Στοχάζεται φιλοσοφικά χωρίς να χάνει την αντιληπτική αγνότητα και τη συνακόλουθη ικανότητα ενός ανθρώπου που εκπλήσσεται καθημερινά από το θαύμα της ζωής και της δημιουργίας.

Το δοκίμιο της Κλεοπάτρας Λυμπέρη για τον Νίκο Καρούζο έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην κριτικογραφία για αυτόν τον μείζονα δημιουργό της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, ο οποίος –όπως τόσο εύστοχα επισημαίνει η Κλεοπάτρα Λυμπέρη– ακολουθώντας ίσως την προτροπή του Μακάριου του Αιγύπτιου, «Να φέρνεις τον νου στην καρδιά», πραγμάτωσε στην εντέλεια και έως τέλους το λειτούργημα του ποιητή.

* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, η συλλογή «Τα κορίτσια που γελούν» (εκδ. Αρμός).


lymperi kleopatraΝίκος Καρούζος
Συναντήθηκα με το θαύμα σαν φίλος
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΛΥΜΠΕΡΗ
ΙΚΑΡΟΣ 2020
Σελ. 56, τιμή εκδότη €6.50

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΣ ΛΥΜΠΕΡΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

«Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» της Χάνα Σίγκαλ – Αναζητώντας τις πηγές της δημιουργίας

«Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» της Χάνα Σίγκαλ – Αναζητώντας τις πηγές της δημιουργίας

Για τη μελέτη της Χάνα Σίγκαλ [Hanna Segal] «Όνειρο, φαντασίωση και τέχνη» (μτφρ. Δάφνη Λαρούνη, εκδ. Αρμός). Στην κεντρική εικόνα, ο πίνακας του Henri Rousseau, «Το όνειρο» [1910].

Του Θανάση Χατζόπουλου

«Αν δεν σου λείψει ...

Ουτοπίες: Πολιτικά οράματα που συγκινούν ακόμη και σήμερα

Ουτοπίες: Πολιτικά οράματα που συγκινούν ακόμη και σήμερα

Σκέψεις για τα πολιτικά οράματα που γέννησαν ουτοπικούς κόσμους, με αφορμή τα βιβλία «Ευτοπία – Πολιτική θεοσοφία στην πρώιμη νεωτερικότητα» (εκδ. Καρδαμίτσα) του Γεώργιου Στείρη και «Ουτοπία» (μτφρ. Γιάννης Πλεξίδας, εκδ. Οξύ) του Τόμας Μορ [Thomas More]. Κεντρική εικόνα © Lucien Moreau.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αφιέρωμα στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ερνό

Αφιέρωμα στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ερνό

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, η διαδικτυακή πύλη για το βιβλίο Book Press και τα Public σας προσκαλούν σε μια βραδιά αφιερωμένη στη φετινή νικήτρια του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας, Annie Ernaux.

Επιμέλεια: Book Press

Την Πέμπτη ...

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Διαβάζοντας με τη Μάρια Φλωράτου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάρια...

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

«Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» των Νάντλερ & Σαπίρο (κριτική) – «Πώς η φιλοσοφία μπορεί να μας σώσει από τον εαυτό μας»

Για το βιβλίο των Στίβεν Νάντλερ και Λόρενς Σαπίρο [Steven Nadler, Lawrence Shapiro] «Όταν οι καλοί άνθρωποι σκέφτονται λάθος» (μτφρ. Παρασκευή Παπαδοπούλου, εκδ.Διόπτρα) –  ένα βιβλίο για το τι κάνει πολλούς καλοπροέραιτους ανθρώπους να σκέφτονται εντελώς λάθος και πώς μπορούμε (αν μπορούμε) να τους αλλάξ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

«Το σκοτάδι παραμένει» των Γουίλιαμ ΜακΊλβανι & Ίαν Ράνκιν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Γουίλιαμ ΜακΊλβανι [William McIlvanney], το οποίο ολοκλήρωσε ο Ίαν Ράνκιν [Ian Rankin] «Το σκοτάδι παραμένει» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ