divani

Για το μυθιστόρημα της Λένας Διβάνη «Ένα πεινασμένο στόμα» (εκδ. Καστανιώτη)

Του Κώστα Κατσουλάρη

Σύμφωνα με γνωστή ρήση του Άλφρεντ Χίτσκοκ, μάστορα στον χειρισμό του σασπένς σε μια αφήγηση, «καλύτερα να ξεκινάς από μια κατάσταση κλισέ και να καταλήγεις στην πρωτοτυπία, παρά το αντίστροφο». Έτσι, η Λένα Διβάνη δεν φοβήθηκε να αναμετρηθεί με ένα πολυχρησιμοποιημένο δραματουργικό σχήμα, κι ας υπήρχε ο κίνδυνος το εγχείρημά της να «πνιγεί» στα στερεότυπα και στην πλήξη της επανάληψης.

Στον πυρήνα αυτού του «μοντέλου» υπάρχει ο ήρωας, ένας «Άγγελος εξολοθρευτής», ο σαγηνευτικός νέος που εισβάλει στην αστική οικογένεια, αποδιοργανώνοντάς την και αποκαλύπτοντας το σαθρό οικοδόμημά της. Οικογένεια, ζευγάρι, εργασία, κοινωνικό και οικονομικό στάτους, αποδεικνύονται πύργος από τραπουλόχαρτα μπροστά στη σαρωτική επέλαση του δαιμονικού «τρίτου», που λειτουργεί ως καταλύτης με απρόσμενα συνήθως αποτελέσματα. Τυπικά χαρακτηριστικά του εισβολέα, πλην της γοητευτικής μορφής του, είναι ο ακραίος αμοραλισμός του, ο αμφισεξουαλισμός του, η αταραξία του, η αποφασιστικότητά του, τα αμφιλεγόμενα κίνητρά του. Ο εισβολέας είναι ανίκητος διότι δεν έχει τίποτε να χάσει.

Στο «Ένα πεινασμένο στόμα» η ιστορία πυροδοτείται με μια τυχαία συνάντηση. Ο καθηγητής της Νομικής και γνωστός δικηγόρος των Αθηνών Κρεμόπουλος έχει βγάλει βόλτα στο λόφο του Λυκαβηττού, όπου και διαμένει, τον νεοαποκτηθέν και ατίθασο σκύλο του. Ο Μπάτμαν ήταν επιλογή της συζύγου του, της αργόσχολης και τυπικά αστής Μαριτίνας, κόρης ισχυρού παράγοντας της Νομικής, με την εύνοια του οποίου αναρριχήθηκε ευκολότερα ο Κρεμόπουλος στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Τα καπρίτσια και η απείθεια του σκύλου του θα γίνουν αφορμή για τη γνωριμία του με έναν νεαρό, τον «Γιάννη», απόφοιτο της Νομικής που όμως βγάζει τα προς το ζην εργαζόμενος ως εκπαιδευτής σκύλων. Το δικό του τετράποδο, με το χαρακτηριστικό όνομα «Μπηστ» (Κτήνος) είναι στον απόλυτο έλεγχό του, προέκταση του κορμιού του. Ο «Γιάννης», με την ιδιαίτερη ευφράδεια του, την βαθιά αλλά και εμπειρική γνώση της ψυχολογίας των σκυλιών, πείθει τον Κρεμόπουλο ότι θα πρέπει να εκπαιδεύσει το ταχύτερο δυνατό τον Μπάτμαν, διαφορετικά το ζωντανό θα του κάνει τη ζωή κόλαση. Τα σκυλιά, του λέει, εντάσσονται μέσα σε μια οικογένεια όπως σε μια αγέλη. Ή θα είναι αρχηγοί, ή θα υποταχθούν στον ισχυρότερο. Στην αγέλη δεν υπάρχει δημοκρατία.

Με αφορμή την «εκπαίδευση» του απείθαρχου σκύλου ξεκινάει, βήμα-βήμα, η διείσδυση του «Γιάννη» στην οικογένεια και τη ζωή του Κρεμόπουλου. Λίγες μόλις εβδομάδες αργότερα, ο νεαρός εκπαιδευτής έχει καταφέρει να ρυθμίζει σχεδόν τα πάντα στη ζωή του ζευγαριού. Τη σεξουαλικότητά του, τη διάθεσή του, τον εργασιακό του χώρο. Εξυπηρετώντας βαθύτερες ανάγκες τους, αναμοχλεύοντας τη διχόνοια ανάμεσά τους, σταδιακά τους καθυποτάσσει ολοκληρωτικά. Στη άτυπη «αγέλη» που έχει συσταθεί, εκείνος είναι ο αδιαφιλονίκητος αρχηγός, το Α Male, όπως λέγεται στη γλώσσα των εκπαιδευτών. Γιατί όμως δύο ώριμοι και, θεωρητικά, συγκροτημένοι άνθρωποι αφήνουν έναν νεαρό να κυριαρχήσει πλήρως πάνω τους; Πώς γίνεται το οικοδόμημα μιας οραγωμένης ζωής να υποχωρεί τόσο εύκολα; Τι θέλει να πετύχει ο εξουσιομανής νεαρός και ποιο είναι το βαθύτερο κίνητρό του;

Η Λένα Διβάνη όχι μονάχα δίνει επαρκείς απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, αλλά καταφέρνει και να τα οδηγήσει στις έσχατες συνέπειές τους. Πρώτο της επίτευγμα, οι χαρακτήρες: Τόσο οι δύο κεντρικοί ήρωες, ο καθηγητής και ο «Γιάννης», όσο και η Μαριτίνα, αλλά και καθένας από όσους εμπλέκονται στην εξέλιξη της ιστορίας (η έμπιστη Βαλεντίνα, ο πεθερός, ο πατέρας, ο γιος, η ασκούμενη, κ.ά.), είναι ζυμωμένοι σε μια σοφά ζυγισμένη αναλογία φωτός και σκότους. Πειστικοί, αναγνωρίσιμοι, και την ίδια στιγμή απρόβλεπτοι ακόμη και για τους ίδιους, μοιάζουν να κινούνται πάνω σε φανταστική σκακιέρα. Η ελευθερία στις κινήσεις τους δεν είναι πλασματική, είναι όμως σχετική και αυστηρά οριοθετημένη από τους κανόνες του παιχνιδιού.

Ειδικότερα ο «Γιάννης», δαιμονικός, ευφυής, σαγηνευτικός, μεθοδικός, αμοραλιστής απολύτως αυτοελεγχόμενος, αποτελεί έναν θαυμάσια εντυπωτικό χαρακτήρα, ο οποίος όσο η εξιστόρηση εκτυλίσσεται τόσο τυλίγεται στο μυστήριο. Στην κορύφωση του μυθιστορήματος, αποκαλύπτεται η τραγικότητά του, αφού τελικά το «κίνητρό του» εδραζόταν αλλού από το αναμενόμενο.

Δεύτερο επίτευγμα: Η εξέλιξη της πλοκής, το πλέξιμο των νημάτων, η καθοδήγηση των ηρώων σε μη αναμενόμενες και ταυτόχρονα απολύτως λογικές κατευθύνσεις. Καίρια και λειτουργική υπήρξε η απόφαση να μοιραστεί η εξιστόρηση σε δύο ομαλά κατανεμημένες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, σχηματοποιώντας έτσι και λειτουργικά τη σύγκρουση των δύο κόσμων.

Εν κατακλείδι: Ένα καλοκουρδισμένο και αψεγάδιαστο ψυχολογικό και κοινωνικό θρίλερ, γραμμένο με κέφι και νεύρο, οργανωμένο στην εντέλεια, με μελετημένες κλιμακώσεις και σωστά δουλεμένες μεταπτώσεις στην ψυχολογία των ηρώων.

 

peinasmenostoma
Ένα πεινασμένο στόμα
Λένα Διβάνη
Καστανιώτης 2010
ΣΕΛ. 349, ΤΙΜΗ €16,80
alt
 
 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Λάλησε ο κόκορας στο κινητό. Σηκώθηκα με ταραχή να κλείσω το ξυπνητήρι. Δεν ξέρω γιατί αλλά στο τρίτο χτύπημα νομίζω πως κυνηγάω το πετεινάρι και όλο μου ξεφεύγει. Θέλω να το πιάσω από το λαιμό και να το ταρακουνώ μέχρι να γίνει κόκκινο, όπως το λειρί του.

Του Δημήτρη Μαγριπλή

...
«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ