divani

Για το μυθιστόρημα της Λένας Διβάνη «Ένα πεινασμένο στόμα» (εκδ. Καστανιώτη)

Του Κώστα Κατσουλάρη

Σύμφωνα με γνωστή ρήση του Άλφρεντ Χίτσκοκ, μάστορα στον χειρισμό του σασπένς σε μια αφήγηση, «καλύτερα να ξεκινάς από μια κατάσταση κλισέ και να καταλήγεις στην πρωτοτυπία, παρά το αντίστροφο». Έτσι, η Λένα Διβάνη δεν φοβήθηκε να αναμετρηθεί με ένα πολυχρησιμοποιημένο δραματουργικό σχήμα, κι ας υπήρχε ο κίνδυνος το εγχείρημά της να «πνιγεί» στα στερεότυπα και στην πλήξη της επανάληψης.

Στον πυρήνα αυτού του «μοντέλου» υπάρχει ο ήρωας, ένας «Άγγελος εξολοθρευτής», ο σαγηνευτικός νέος που εισβάλει στην αστική οικογένεια, αποδιοργανώνοντάς την και αποκαλύπτοντας το σαθρό οικοδόμημά της. Οικογένεια, ζευγάρι, εργασία, κοινωνικό και οικονομικό στάτους, αποδεικνύονται πύργος από τραπουλόχαρτα μπροστά στη σαρωτική επέλαση του δαιμονικού «τρίτου», που λειτουργεί ως καταλύτης με απρόσμενα συνήθως αποτελέσματα. Τυπικά χαρακτηριστικά του εισβολέα, πλην της γοητευτικής μορφής του, είναι ο ακραίος αμοραλισμός του, ο αμφισεξουαλισμός του, η αταραξία του, η αποφασιστικότητά του, τα αμφιλεγόμενα κίνητρά του. Ο εισβολέας είναι ανίκητος διότι δεν έχει τίποτε να χάσει.

Στο «Ένα πεινασμένο στόμα» η ιστορία πυροδοτείται με μια τυχαία συνάντηση. Ο καθηγητής της Νομικής και γνωστός δικηγόρος των Αθηνών Κρεμόπουλος έχει βγάλει βόλτα στο λόφο του Λυκαβηττού, όπου και διαμένει, τον νεοαποκτηθέν και ατίθασο σκύλο του. Ο Μπάτμαν ήταν επιλογή της συζύγου του, της αργόσχολης και τυπικά αστής Μαριτίνας, κόρης ισχυρού παράγοντας της Νομικής, με την εύνοια του οποίου αναρριχήθηκε ευκολότερα ο Κρεμόπουλος στην ακαδημαϊκή ιεραρχία. Τα καπρίτσια και η απείθεια του σκύλου του θα γίνουν αφορμή για τη γνωριμία του με έναν νεαρό, τον «Γιάννη», απόφοιτο της Νομικής που όμως βγάζει τα προς το ζην εργαζόμενος ως εκπαιδευτής σκύλων. Το δικό του τετράποδο, με το χαρακτηριστικό όνομα «Μπηστ» (Κτήνος) είναι στον απόλυτο έλεγχό του, προέκταση του κορμιού του. Ο «Γιάννης», με την ιδιαίτερη ευφράδεια του, την βαθιά αλλά και εμπειρική γνώση της ψυχολογίας των σκυλιών, πείθει τον Κρεμόπουλο ότι θα πρέπει να εκπαιδεύσει το ταχύτερο δυνατό τον Μπάτμαν, διαφορετικά το ζωντανό θα του κάνει τη ζωή κόλαση. Τα σκυλιά, του λέει, εντάσσονται μέσα σε μια οικογένεια όπως σε μια αγέλη. Ή θα είναι αρχηγοί, ή θα υποταχθούν στον ισχυρότερο. Στην αγέλη δεν υπάρχει δημοκρατία.

Με αφορμή την «εκπαίδευση» του απείθαρχου σκύλου ξεκινάει, βήμα-βήμα, η διείσδυση του «Γιάννη» στην οικογένεια και τη ζωή του Κρεμόπουλου. Λίγες μόλις εβδομάδες αργότερα, ο νεαρός εκπαιδευτής έχει καταφέρει να ρυθμίζει σχεδόν τα πάντα στη ζωή του ζευγαριού. Τη σεξουαλικότητά του, τη διάθεσή του, τον εργασιακό του χώρο. Εξυπηρετώντας βαθύτερες ανάγκες τους, αναμοχλεύοντας τη διχόνοια ανάμεσά τους, σταδιακά τους καθυποτάσσει ολοκληρωτικά. Στη άτυπη «αγέλη» που έχει συσταθεί, εκείνος είναι ο αδιαφιλονίκητος αρχηγός, το Α Male, όπως λέγεται στη γλώσσα των εκπαιδευτών. Γιατί όμως δύο ώριμοι και, θεωρητικά, συγκροτημένοι άνθρωποι αφήνουν έναν νεαρό να κυριαρχήσει πλήρως πάνω τους; Πώς γίνεται το οικοδόμημα μιας οραγωμένης ζωής να υποχωρεί τόσο εύκολα; Τι θέλει να πετύχει ο εξουσιομανής νεαρός και ποιο είναι το βαθύτερο κίνητρό του;

Η Λένα Διβάνη όχι μονάχα δίνει επαρκείς απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, αλλά καταφέρνει και να τα οδηγήσει στις έσχατες συνέπειές τους. Πρώτο της επίτευγμα, οι χαρακτήρες: Τόσο οι δύο κεντρικοί ήρωες, ο καθηγητής και ο «Γιάννης», όσο και η Μαριτίνα, αλλά και καθένας από όσους εμπλέκονται στην εξέλιξη της ιστορίας (η έμπιστη Βαλεντίνα, ο πεθερός, ο πατέρας, ο γιος, η ασκούμενη, κ.ά.), είναι ζυμωμένοι σε μια σοφά ζυγισμένη αναλογία φωτός και σκότους. Πειστικοί, αναγνωρίσιμοι, και την ίδια στιγμή απρόβλεπτοι ακόμη και για τους ίδιους, μοιάζουν να κινούνται πάνω σε φανταστική σκακιέρα. Η ελευθερία στις κινήσεις τους δεν είναι πλασματική, είναι όμως σχετική και αυστηρά οριοθετημένη από τους κανόνες του παιχνιδιού.

Ειδικότερα ο «Γιάννης», δαιμονικός, ευφυής, σαγηνευτικός, μεθοδικός, αμοραλιστής απολύτως αυτοελεγχόμενος, αποτελεί έναν θαυμάσια εντυπωτικό χαρακτήρα, ο οποίος όσο η εξιστόρηση εκτυλίσσεται τόσο τυλίγεται στο μυστήριο. Στην κορύφωση του μυθιστορήματος, αποκαλύπτεται η τραγικότητά του, αφού τελικά το «κίνητρό του» εδραζόταν αλλού από το αναμενόμενο.

Δεύτερο επίτευγμα: Η εξέλιξη της πλοκής, το πλέξιμο των νημάτων, η καθοδήγηση των ηρώων σε μη αναμενόμενες και ταυτόχρονα απολύτως λογικές κατευθύνσεις. Καίρια και λειτουργική υπήρξε η απόφαση να μοιραστεί η εξιστόρηση σε δύο ομαλά κατανεμημένες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, σχηματοποιώντας έτσι και λειτουργικά τη σύγκρουση των δύο κόσμων.

Εν κατακλείδι: Ένα καλοκουρδισμένο και αψεγάδιαστο ψυχολογικό και κοινωνικό θρίλερ, γραμμένο με κέφι και νεύρο, οργανωμένο στην εντέλεια, με μελετημένες κλιμακώσεις και σωστά δουλεμένες μεταπτώσεις στην ψυχολογία των ηρώων.

 

peinasmenostoma
Ένα πεινασμένο στόμα
Λένα Διβάνη
Καστανιώτης 2010
ΣΕΛ. 349, ΤΙΜΗ €16,80
alt
 
 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Έλενα Φερράντε: «Ανέκαθεν θαύμαζα όσους αντιμετωπίζουν τη βία της εξουσίας»

Έλενα Φερράντε: «Ανέκαθεν θαύμαζα όσους αντιμετωπίζουν τη βία της εξουσίας»

Η διακεκριμένη Ιταλίδα συγγραφέας συζήτησε με την Ιρανή δημοσιογράφο του Guardian Shiva Akhavan Rad για τις διαμαρτυρίες των γυναικών στο Ιράν. Στην κεντρική εικόνα, η μεταφράστρια Anita Raja, η οποία, σύμφωνα με πολλούς, είναι το πρόσωπο που κρύβεται πίσω από το συγγραφικό ψευδώνυμο «Elena Ferrante». Τα βιβλία της ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ