haralabidis-photo360

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου*

Η ποιητική συλλογή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη ήδη από τον τίτλο της προαναγγέλλει την έννοια της ποιητικής τέχνης. Η υφαντική, πανάρχαια τέχνη δημιουργεί ποικίλα "έργα", καθώς ο υφαντής ή η υφάντρα χρησιμοποιούν υλικά γνωστά σε όλους∙ ο τρόπος, όμως, της ύφανσής τους, η επιλογή των χρωμάτων, η εναλλαγή τους, η έμπνευση των θεμάτων προκαλούν διαφορετικό αποτέλεσμα κάθε φορά.

Έτσι, έχουμε τυπικές αναπαραστάσεις εικόνων της ζωής ή της φύσης αλλά έχουμε και αναδημιουργίες ή ανατροπές της. Η παραπομπή στην υφαντική, προφανώς υποδηλώνει πέραν της τέχνης και την τεχνική που απαιτεί η ποίηση, παραπέμποντας στην άποψη του χειρώνακτα ποιητή, όπως τον ορίζει ο Γ. Σεφέρης. Το μότο της συλλογής, φράση του Ρίλκε από τις Επιστολές του, προσδιορίζει τις προθέσεις του ποιητή: «Σοφία είναι να βρεις το ρυθμό κάθε ξεχωριστής περίπτωσης». Η μουσικότητα και η ποιητική αρμονία αποτελούν το ενοποιητικό στοιχείο των ποικίλων θεματικά ποιημάτων, ενώ παράλληλα επισημαίνεται η μοναδικότητα του κάθε ποιήματος.

Η παραπομπή στην υφαντική, προφανώς υποδηλώνει πέραν της τέχνης και την τεχνική που απαιτεί η ποίηση, παραπέμποντας στην άποψη του χειρώνακτα ποιητή, όπως τον ορίζει ο Γιώργος Σεφέρης.

Η πρόθεση να μιλήσει για την ποιητική του τέχνη δηλώνεται σχεδόν ευθέως στα τρία πρώτα ποιήματα. «Ποίηση είναι τα πουλιά/ που κολυμπάν σαν ψάρια στον αέρα,/ είναι του λόγου, αν θέλεις, η γαστέρα/ επιζωγραφισμένη στ΄ ανοιχτά», ομολογεί στην «Ορατότητα», ενώ η θυσία του κόκορα στον Ασκληπιό θα συμβάλει ώστε «τη γλώσσα [τ]ου ν΄ αρμόσει στα όνειρά [τ]ου», καθώς «εκείνος [ο Ασκληπιός] γνωρίζει νόμους και φαινόμενα της ζωής,/ γνωρίζει και την πρόβλεψη της ιστορίας /...μετέχει/ το κατά δύναμιν, εξ όσων ξέρω,/ στη θεωρία του λόγου· με ακουμπά» («Θα πάω στον Ασκληπιό μ΄ ένα κοκόρι»). Η αγάπη των θεών για την ποίηση ομολογείται και στο ποίημα «Πίνδαρος επί το δείπνον τω θεώ»:

«Κοπιάστε, κύριε Πίνδαρε, και μην αργοπορείτε.
Σας περιμένουν οι θεοί κι ο Απόλλων.
Το φαγητό συνίσταται από ηλιακτίδες,
φτερά του κύκνου, πύθωνα και φθόγγους
ηδιμελούς εν μέτρω διατροφής».

54 ποιήματα, γόνιμοι διάλογοι 

Η συλλογή αυτή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη αποτελείται από πενηντατέσσερα (54) ποιήματα που διακρίνονται για όλες τις γνωστές από το προηγούμενο έργο του ποιητή ιδιαιτερότητες της γραφής του: γλώσσα περίτεχνη που αποκαλύπτει τον εννοιολογικό πλούτο των λέξεων από την αρχαιότητα ως σήμερα, εδραία γνώση της αρχαίας ελληνικής και βυζαντινής γραμματείας, των ιερατικών κειμένων, καθώς και της ευρωπαϊκής πολιτισμικής παραγωγής. Στη συλλογή, όμως, αυτή τα πολλά περικείμενα, αφιερώσεις, μότο κ.λπ., αποκαλύπτουν αφενός τις σχέσεις του ποιητή με πρόσωπα που φαίνεται να διαδραμάτισαν ένα ρόλο στη ζωή του και αφετέρου με μορφές που δηλώνουν τη σύνδεση της ποίησης του Χαραλαμπίδη με την ιστορία και την πραγματικότητα, τομείς που αποτελούν και πηγή έμπνευσής του. Στα ποιήματα αυτά αναγνωρίζει ο αναγνώστης τη χρήση του μύθου και την καταβύθιση του ποιητή σ' αυτόν, την ιστορία, τη λαϊκή παράδοση και τη μεταφυσική σύλληψη της πραγματικότητας, ενώ ακόμη εντοπίζει τον έρωτα και το θάνατο, καθώς και την ανθρώπινη και θεία ομορφιά.

Στα ποιήματα αυτά αναγνωρίζει ο αναγνώστης τη χρήση του μύθου και την καταβύθιση του ποιητή σ' αυτόν...

Η διακειμενικότητα, κύριο χαρακτηριστικό του ποιητικού του έργου, αποκαλύπτει το γόνιμο διάλογο του ποιητή με συγγραφείς, ήρωες, προσωπικότητες που συνέβαλαν σημαντικά με τη δράση και το έργο τους στη διαμόρφωση ιδεών, αντιλήψεων και καταστάσεων στην εποχή μας. Ο πλούτος των διακειμένων ανανεώνεται εννοιολογικά και επανασημασιοδοτείται στο νέο συγκείμενο. Μ' αυτόν τον τρόπο ενυπάρχουν στα ποιήματά του ο Πίνδαρος, ο Λοξίας Απόλλωνας, ο Σωκράτης, ο Ασκληπιός, θεοί του Ολύμπου, ο Οδυσσέας, ο Ορέστης, η Αφροδίτη, ο Μανουήλ Α' Κομνηνός, ο Μπαχ, ο Μότσαρτ, ο Παπαδιαμάντης, ο Καβάφης, ο Ησαΐας, ο Πάπας Πίος II, οΣάντας και ο Γλέζος, ο Κωνσταντίνος Κουκίδης, ο Ιησούς, ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος, ο καπετάν Ιωάννης Κύπριος κ.ά. Η γόνιμη και ανατρεπτική πολλές φορές όσμωση παρελθόντος-παρόντος, μύθου, ιστορίας και επικαιρότητας, όπως συμβαίνει στα ποιήματα, «Η Αφροδίτη για τις νέες οικονομικές ρυθμίσεις», «Τα κατά Ματθαίον πάθη των Αθηνών», «Ακύρωση πτήσεως» κ.ά., διατυπώνεται μέσα από την ειρωνεία, καβαφική πολλές φορές, και την υπερρεαλίζουσα χρήση των λέξεων. Η καθημερινότητα και η σύγχρονη πολιτική ή άλλη πραγματικότητα αποδίδονται με τη χρήση τόσο σπάνιων και ασύνηθων λεκτικών τρόπων όσο και με τη χρησιμοποίηση λέξεων της τρέχουσας ζωής. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι από το ποίημα «Η Αφροδίτη για τις νέες οικονομικές ρυθμίσεις»:

«Συγκεκριμένα θα φορολογούνται
Τα υψηλά επιδόματα του στήθους
Τ΄ αριστερό μου χέρι, το δεξί ποδάρι,
Τ' αλκοολούχα των ματιών μου και όλα
Τα καπνικά προϊόντα των μαλλιών.»

Ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης με τη συλλογή αυτή καταθέτει, με τόλμη αλλά και με τρόπο υπαινικτικό και συνάμα δηκτικό, εμμένοντας σε μια γραφή που απευθύνεται σε «επαρκείς αναγνώστες», τους προβληματισμούς του για την ποίηση, αναδεικνύοντας τη διαχρονική της αξία και τη συμβολή της στη σύγχρονη πραγματικότητα.

*Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου είναι καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών


haralabidis-exofylloΣτη γλώσσα της υφαντικής
Κυριάκος Χαραλαμπίδης
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2013
Τιμή: € 9,90, σελ. 115

 politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ  

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

«Μαγικό κορίτσι» του Γιάννη Κόκκινου (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Γιάννη Κόκκινου «Μαγικό κορίτσι» (εκδ. Σμίλη). Φωτογραφία © Ιωάννα Βουρακίδου.

Του Νίκου Ξένιου

Ένα φωτεινό, διερευνητικό βλέμμα γίνεται πηγή έμπνευσης για τον Γιάννη Κόκκινο, που στην πρώτη του ποιητική συλλογή Μαγικό...

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

«Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα, Διάλογος με την Ιστορία» της Έρης Σταυροπούλου (κριτική)

Για τη μελέτη της Έρης Σταυροπούλου «Η νεοελληνική ποίηση και το Eικοσιένα. Διάλογος με την ιστορία», Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Ιστορική Βιβλιοθήκη 1821.

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Η σχέση λογοτε...

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

«Οι φωταψίες του έρωτα», ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου – Ανθολόγηση Θανάση Χατζόπουλου

Για την ανθολογία με ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου «Οι φωταψίες του έρωτα» (εκδ. Ύψιλον / Βιβλία), με ανθολόγηση και εισαγωγή του Θανάση Χατζόπουλου. Κεντρική εικόνα: Σπάνια φωτογραφία του Νίκου Εγγονόπουλου από το αφιέρωμα του περιοδικού «Χάρτης», τεύχος 25/26, Νοέμβριος 1988.

Της Άλκηστης Σο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Ο Ρομέν Γαβράς (Romain Gavras) άνοιξε δια της παρουσίας του το χειμερινό πρόγραμμα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση με προβολή της τρίτης του ταινίας Αthena, που ξεκίνησε -επίσης χθες- να προβάλλεται σε συνδρομητικό κανάλι.

Του Νίκου Ξένιου

Στα ίχνη του ...

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως οκτώ στους δέκα υποψηφίους για το βραβείο καλύτερου λογοτεχνικού έργου στις φετινές υποψηφιότητες για τα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, είναι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς.

Επιμέλεια: Book Press

...
Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Σε ηλικία 70 ετών πέθανε η δύο φορές βραβευμένη με Booker Βρετανή συγγραφέας Χίλαρι Μαντέλ (Hilary Mantel).

Επιμέλεια: Book Press

Βραβευμένη με Μπούκερ για το πρώτο μέρος της τριλογίας της Wolf Hall, η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ