haralabidis-photo360

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου*

Η ποιητική συλλογή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη ήδη από τον τίτλο της προαναγγέλλει την έννοια της ποιητικής τέχνης. Η υφαντική, πανάρχαια τέχνη δημιουργεί ποικίλα "έργα", καθώς ο υφαντής ή η υφάντρα χρησιμοποιούν υλικά γνωστά σε όλους∙ ο τρόπος, όμως, της ύφανσής τους, η επιλογή των χρωμάτων, η εναλλαγή τους, η έμπνευση των θεμάτων προκαλούν διαφορετικό αποτέλεσμα κάθε φορά.

Έτσι, έχουμε τυπικές αναπαραστάσεις εικόνων της ζωής ή της φύσης αλλά έχουμε και αναδημιουργίες ή ανατροπές της. Η παραπομπή στην υφαντική, προφανώς υποδηλώνει πέραν της τέχνης και την τεχνική που απαιτεί η ποίηση, παραπέμποντας στην άποψη του χειρώνακτα ποιητή, όπως τον ορίζει ο Γ. Σεφέρης. Το μότο της συλλογής, φράση του Ρίλκε από τις Επιστολές του, προσδιορίζει τις προθέσεις του ποιητή: «Σοφία είναι να βρεις το ρυθμό κάθε ξεχωριστής περίπτωσης». Η μουσικότητα και η ποιητική αρμονία αποτελούν το ενοποιητικό στοιχείο των ποικίλων θεματικά ποιημάτων, ενώ παράλληλα επισημαίνεται η μοναδικότητα του κάθε ποιήματος.

Η παραπομπή στην υφαντική, προφανώς υποδηλώνει πέραν της τέχνης και την τεχνική που απαιτεί η ποίηση, παραπέμποντας στην άποψη του χειρώνακτα ποιητή, όπως τον ορίζει ο Γιώργος Σεφέρης.

Η πρόθεση να μιλήσει για την ποιητική του τέχνη δηλώνεται σχεδόν ευθέως στα τρία πρώτα ποιήματα. «Ποίηση είναι τα πουλιά/ που κολυμπάν σαν ψάρια στον αέρα,/ είναι του λόγου, αν θέλεις, η γαστέρα/ επιζωγραφισμένη στ΄ ανοιχτά», ομολογεί στην «Ορατότητα», ενώ η θυσία του κόκορα στον Ασκληπιό θα συμβάλει ώστε «τη γλώσσα [τ]ου ν΄ αρμόσει στα όνειρά [τ]ου», καθώς «εκείνος [ο Ασκληπιός] γνωρίζει νόμους και φαινόμενα της ζωής,/ γνωρίζει και την πρόβλεψη της ιστορίας /...μετέχει/ το κατά δύναμιν, εξ όσων ξέρω,/ στη θεωρία του λόγου· με ακουμπά» («Θα πάω στον Ασκληπιό μ΄ ένα κοκόρι»). Η αγάπη των θεών για την ποίηση ομολογείται και στο ποίημα «Πίνδαρος επί το δείπνον τω θεώ»:

«Κοπιάστε, κύριε Πίνδαρε, και μην αργοπορείτε.
Σας περιμένουν οι θεοί κι ο Απόλλων.
Το φαγητό συνίσταται από ηλιακτίδες,
φτερά του κύκνου, πύθωνα και φθόγγους
ηδιμελούς εν μέτρω διατροφής».

54 ποιήματα, γόνιμοι διάλογοι 

Η συλλογή αυτή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη αποτελείται από πενηντατέσσερα (54) ποιήματα που διακρίνονται για όλες τις γνωστές από το προηγούμενο έργο του ποιητή ιδιαιτερότητες της γραφής του: γλώσσα περίτεχνη που αποκαλύπτει τον εννοιολογικό πλούτο των λέξεων από την αρχαιότητα ως σήμερα, εδραία γνώση της αρχαίας ελληνικής και βυζαντινής γραμματείας, των ιερατικών κειμένων, καθώς και της ευρωπαϊκής πολιτισμικής παραγωγής. Στη συλλογή, όμως, αυτή τα πολλά περικείμενα, αφιερώσεις, μότο κ.λπ., αποκαλύπτουν αφενός τις σχέσεις του ποιητή με πρόσωπα που φαίνεται να διαδραμάτισαν ένα ρόλο στη ζωή του και αφετέρου με μορφές που δηλώνουν τη σύνδεση της ποίησης του Χαραλαμπίδη με την ιστορία και την πραγματικότητα, τομείς που αποτελούν και πηγή έμπνευσής του. Στα ποιήματα αυτά αναγνωρίζει ο αναγνώστης τη χρήση του μύθου και την καταβύθιση του ποιητή σ' αυτόν, την ιστορία, τη λαϊκή παράδοση και τη μεταφυσική σύλληψη της πραγματικότητας, ενώ ακόμη εντοπίζει τον έρωτα και το θάνατο, καθώς και την ανθρώπινη και θεία ομορφιά.

Στα ποιήματα αυτά αναγνωρίζει ο αναγνώστης τη χρήση του μύθου και την καταβύθιση του ποιητή σ' αυτόν...

Η διακειμενικότητα, κύριο χαρακτηριστικό του ποιητικού του έργου, αποκαλύπτει το γόνιμο διάλογο του ποιητή με συγγραφείς, ήρωες, προσωπικότητες που συνέβαλαν σημαντικά με τη δράση και το έργο τους στη διαμόρφωση ιδεών, αντιλήψεων και καταστάσεων στην εποχή μας. Ο πλούτος των διακειμένων ανανεώνεται εννοιολογικά και επανασημασιοδοτείται στο νέο συγκείμενο. Μ' αυτόν τον τρόπο ενυπάρχουν στα ποιήματά του ο Πίνδαρος, ο Λοξίας Απόλλωνας, ο Σωκράτης, ο Ασκληπιός, θεοί του Ολύμπου, ο Οδυσσέας, ο Ορέστης, η Αφροδίτη, ο Μανουήλ Α' Κομνηνός, ο Μπαχ, ο Μότσαρτ, ο Παπαδιαμάντης, ο Καβάφης, ο Ησαΐας, ο Πάπας Πίος II, οΣάντας και ο Γλέζος, ο Κωνσταντίνος Κουκίδης, ο Ιησούς, ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος, ο καπετάν Ιωάννης Κύπριος κ.ά. Η γόνιμη και ανατρεπτική πολλές φορές όσμωση παρελθόντος-παρόντος, μύθου, ιστορίας και επικαιρότητας, όπως συμβαίνει στα ποιήματα, «Η Αφροδίτη για τις νέες οικονομικές ρυθμίσεις», «Τα κατά Ματθαίον πάθη των Αθηνών», «Ακύρωση πτήσεως» κ.ά., διατυπώνεται μέσα από την ειρωνεία, καβαφική πολλές φορές, και την υπερρεαλίζουσα χρήση των λέξεων. Η καθημερινότητα και η σύγχρονη πολιτική ή άλλη πραγματικότητα αποδίδονται με τη χρήση τόσο σπάνιων και ασύνηθων λεκτικών τρόπων όσο και με τη χρησιμοποίηση λέξεων της τρέχουσας ζωής. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι από το ποίημα «Η Αφροδίτη για τις νέες οικονομικές ρυθμίσεις»:

«Συγκεκριμένα θα φορολογούνται
Τα υψηλά επιδόματα του στήθους
Τ΄ αριστερό μου χέρι, το δεξί ποδάρι,
Τ' αλκοολούχα των ματιών μου και όλα
Τα καπνικά προϊόντα των μαλλιών.»

Ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης με τη συλλογή αυτή καταθέτει, με τόλμη αλλά και με τρόπο υπαινικτικό και συνάμα δηκτικό, εμμένοντας σε μια γραφή που απευθύνεται σε «επαρκείς αναγνώστες», τους προβληματισμούς του για την ποίηση, αναδεικνύοντας τη διαχρονική της αξία και τη συμβολή της στη σύγχρονη πραγματικότητα.

*Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου είναι καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών


haralabidis-exofylloΣτη γλώσσα της υφαντικής
Κυριάκος Χαραλαμπίδης
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2013
Τιμή: € 9,90, σελ. 115

 politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

«Ευτοπία» των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου (κριτική)

Για τη συλλογή με σονέτα των Ευριπίδη Γαραντούδη και Σοφίας Κολοτούρου «Ευτοπία» (εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, έργο του Πάμπλο Πικάσο. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Οι συναντήσεις μεταξύ λογοτεχνών δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην ιστορία της ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Ματίνα Αποστόλου (Intellectual thighs): «Οτιδήποτε διαβάζουμε μας διαμορφώνει»

Συνέντευξη της πρωτοεμφανιζόμενης Ματίνας Αποστόλου, η οποία διαχειρίζεται τον γνωστό βιβλιοφιλικό λογαριασμό του Instagram με το όνομα Intellectual thighs. Τα «Σωματίδια», το πρώτο της βιβλίο, κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις Ποταμός.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου ...

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων καταδικάζει τη σύλληψη του Πέτρου Τατσόπουλου

Η Εταιρεία Συγγραφέων εξέδωσε ανακοίνωση για τη σύλληψη του συγγραφέα Πέτρου Τατσόπουλου έξω από το βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone μετά το τέλος εκδήλωσης με θέμα «Είναι παιδεία και θρησκεία έννοιες ασύμβατες;». 

Επιμέλεια: Book Press

...
5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

5 λεπτά με τον Γιάννη Νταουλτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιάννης Νταουλτζής, με αφορμή το βιβλίο του «Καλοί, κακοί στο τέλος τους παίρνει όλους ο διάολος» (εκδ. Νίκας).

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το «Καλοί κακο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ