haralabidis-photo360

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου*

Η ποιητική συλλογή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη ήδη από τον τίτλο της προαναγγέλλει την έννοια της ποιητικής τέχνης. Η υφαντική, πανάρχαια τέχνη δημιουργεί ποικίλα "έργα", καθώς ο υφαντής ή η υφάντρα χρησιμοποιούν υλικά γνωστά σε όλους∙ ο τρόπος, όμως, της ύφανσής τους, η επιλογή των χρωμάτων, η εναλλαγή τους, η έμπνευση των θεμάτων προκαλούν διαφορετικό αποτέλεσμα κάθε φορά.

Έτσι, έχουμε τυπικές αναπαραστάσεις εικόνων της ζωής ή της φύσης αλλά έχουμε και αναδημιουργίες ή ανατροπές της. Η παραπομπή στην υφαντική, προφανώς υποδηλώνει πέραν της τέχνης και την τεχνική που απαιτεί η ποίηση, παραπέμποντας στην άποψη του χειρώνακτα ποιητή, όπως τον ορίζει ο Γ. Σεφέρης. Το μότο της συλλογής, φράση του Ρίλκε από τις Επιστολές του, προσδιορίζει τις προθέσεις του ποιητή: «Σοφία είναι να βρεις το ρυθμό κάθε ξεχωριστής περίπτωσης». Η μουσικότητα και η ποιητική αρμονία αποτελούν το ενοποιητικό στοιχείο των ποικίλων θεματικά ποιημάτων, ενώ παράλληλα επισημαίνεται η μοναδικότητα του κάθε ποιήματος.

Η παραπομπή στην υφαντική, προφανώς υποδηλώνει πέραν της τέχνης και την τεχνική που απαιτεί η ποίηση, παραπέμποντας στην άποψη του χειρώνακτα ποιητή, όπως τον ορίζει ο Γιώργος Σεφέρης.

Η πρόθεση να μιλήσει για την ποιητική του τέχνη δηλώνεται σχεδόν ευθέως στα τρία πρώτα ποιήματα. «Ποίηση είναι τα πουλιά/ που κολυμπάν σαν ψάρια στον αέρα,/ είναι του λόγου, αν θέλεις, η γαστέρα/ επιζωγραφισμένη στ΄ ανοιχτά», ομολογεί στην «Ορατότητα», ενώ η θυσία του κόκορα στον Ασκληπιό θα συμβάλει ώστε «τη γλώσσα [τ]ου ν΄ αρμόσει στα όνειρά [τ]ου», καθώς «εκείνος [ο Ασκληπιός] γνωρίζει νόμους και φαινόμενα της ζωής,/ γνωρίζει και την πρόβλεψη της ιστορίας /...μετέχει/ το κατά δύναμιν, εξ όσων ξέρω,/ στη θεωρία του λόγου· με ακουμπά» («Θα πάω στον Ασκληπιό μ΄ ένα κοκόρι»). Η αγάπη των θεών για την ποίηση ομολογείται και στο ποίημα «Πίνδαρος επί το δείπνον τω θεώ»:

«Κοπιάστε, κύριε Πίνδαρε, και μην αργοπορείτε.
Σας περιμένουν οι θεοί κι ο Απόλλων.
Το φαγητό συνίσταται από ηλιακτίδες,
φτερά του κύκνου, πύθωνα και φθόγγους
ηδιμελούς εν μέτρω διατροφής».

54 ποιήματα, γόνιμοι διάλογοι 

Η συλλογή αυτή του Κυριάκου Χαραλαμπίδη αποτελείται από πενηντατέσσερα (54) ποιήματα που διακρίνονται για όλες τις γνωστές από το προηγούμενο έργο του ποιητή ιδιαιτερότητες της γραφής του: γλώσσα περίτεχνη που αποκαλύπτει τον εννοιολογικό πλούτο των λέξεων από την αρχαιότητα ως σήμερα, εδραία γνώση της αρχαίας ελληνικής και βυζαντινής γραμματείας, των ιερατικών κειμένων, καθώς και της ευρωπαϊκής πολιτισμικής παραγωγής. Στη συλλογή, όμως, αυτή τα πολλά περικείμενα, αφιερώσεις, μότο κ.λπ., αποκαλύπτουν αφενός τις σχέσεις του ποιητή με πρόσωπα που φαίνεται να διαδραμάτισαν ένα ρόλο στη ζωή του και αφετέρου με μορφές που δηλώνουν τη σύνδεση της ποίησης του Χαραλαμπίδη με την ιστορία και την πραγματικότητα, τομείς που αποτελούν και πηγή έμπνευσής του. Στα ποιήματα αυτά αναγνωρίζει ο αναγνώστης τη χρήση του μύθου και την καταβύθιση του ποιητή σ' αυτόν, την ιστορία, τη λαϊκή παράδοση και τη μεταφυσική σύλληψη της πραγματικότητας, ενώ ακόμη εντοπίζει τον έρωτα και το θάνατο, καθώς και την ανθρώπινη και θεία ομορφιά.

Στα ποιήματα αυτά αναγνωρίζει ο αναγνώστης τη χρήση του μύθου και την καταβύθιση του ποιητή σ' αυτόν...

Η διακειμενικότητα, κύριο χαρακτηριστικό του ποιητικού του έργου, αποκαλύπτει το γόνιμο διάλογο του ποιητή με συγγραφείς, ήρωες, προσωπικότητες που συνέβαλαν σημαντικά με τη δράση και το έργο τους στη διαμόρφωση ιδεών, αντιλήψεων και καταστάσεων στην εποχή μας. Ο πλούτος των διακειμένων ανανεώνεται εννοιολογικά και επανασημασιοδοτείται στο νέο συγκείμενο. Μ' αυτόν τον τρόπο ενυπάρχουν στα ποιήματά του ο Πίνδαρος, ο Λοξίας Απόλλωνας, ο Σωκράτης, ο Ασκληπιός, θεοί του Ολύμπου, ο Οδυσσέας, ο Ορέστης, η Αφροδίτη, ο Μανουήλ Α' Κομνηνός, ο Μπαχ, ο Μότσαρτ, ο Παπαδιαμάντης, ο Καβάφης, ο Ησαΐας, ο Πάπας Πίος II, οΣάντας και ο Γλέζος, ο Κωνσταντίνος Κουκίδης, ο Ιησούς, ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος, ο καπετάν Ιωάννης Κύπριος κ.ά. Η γόνιμη και ανατρεπτική πολλές φορές όσμωση παρελθόντος-παρόντος, μύθου, ιστορίας και επικαιρότητας, όπως συμβαίνει στα ποιήματα, «Η Αφροδίτη για τις νέες οικονομικές ρυθμίσεις», «Τα κατά Ματθαίον πάθη των Αθηνών», «Ακύρωση πτήσεως» κ.ά., διατυπώνεται μέσα από την ειρωνεία, καβαφική πολλές φορές, και την υπερρεαλίζουσα χρήση των λέξεων. Η καθημερινότητα και η σύγχρονη πολιτική ή άλλη πραγματικότητα αποδίδονται με τη χρήση τόσο σπάνιων και ασύνηθων λεκτικών τρόπων όσο και με τη χρησιμοποίηση λέξεων της τρέχουσας ζωής. Χαρακτηριστικοί είναι οι στίχοι από το ποίημα «Η Αφροδίτη για τις νέες οικονομικές ρυθμίσεις»:

«Συγκεκριμένα θα φορολογούνται
Τα υψηλά επιδόματα του στήθους
Τ΄ αριστερό μου χέρι, το δεξί ποδάρι,
Τ' αλκοολούχα των ματιών μου και όλα
Τα καπνικά προϊόντα των μαλλιών.»

Ο Κυριάκος Χαραλαμπίδης με τη συλλογή αυτή καταθέτει, με τόλμη αλλά και με τρόπο υπαινικτικό και συνάμα δηκτικό, εμμένοντας σε μια γραφή που απευθύνεται σε «επαρκείς αναγνώστες», τους προβληματισμούς του για την ποίηση, αναδεικνύοντας τη διαχρονική της αξία και τη συμβολή της στη σύγχρονη πραγματικότητα.

*Η Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου είναι καθηγήτρια Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών


haralabidis-exofylloΣτη γλώσσα της υφαντικής
Κυριάκος Χαραλαμπίδης
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2013
Τιμή: € 9,90, σελ. 115

 politeia-link

 

 

 

 

 

 ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ  

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

Για την ποιητική συλλογή της Χλόης Κουτσουμπέλη «Αρχαίος πίθηκος» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: από τη θεατρική παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» στο Φεστιβάλ της Αβινιόν (1978) © Wikipedia. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

...
«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ