alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Χαράς Νικολακοπούλου «Μια τρυφερή καρδιά στο βάθος – Και άλλες ιστορίες» (εκδ. Θράκα).

Της Χρύσας Φάντη

Με τέσσερα έργα στο ενεργητικό της −δυο βιβλία μυθοπλασίας και δύο δοκίμια─ η Χαρά Νικολακοπούλου επανεμφανίζεται με μια συλλογή 22 διηγημάτων που τιτλοφορείται Μια τρυφερή καρδιά στο βάθος – Και άλλες ιστορίες. Η συλλογή είναι χωρισμένη σε δύο μέρη: το πρώτο (και εκτενέστερο) περιλαμβάνει δώδεκα διηγήματα, ενώ το δεύτερο, που τιτλοφορείται «Μικρές περιπλανήσεις, μικρές ιστορίες», δέκα μικρότερα, τα τέσσερα από αυτά σε πρώτο πρόσωπο και με μορφή αυτοβιογραφική. 

Η Νικολακοπούλου χωρίς να επιτίθεται ή να αποκαθηλώνει τους ήρωές της, πόσο μάλλον να απαξιώνει ή να χλευάζει τα παθήματά τους, με άλλα λόγια χωρίς να καταφεύγει στην ευκολία της δηκτικότητας και τη χυδαιότητα, καταφέρνει να τους διακωμωδεί με τρόπο υγρό και χυμώδη.

Εμφανής και εδώ, όπως και στα προηγούμενα πεζογραφικά έργα της συγγραφέως, η σφιχτή δομή και πλοκή, η άνεση στη διήγηση, το στοιχείο της έκπληξης, η παιγνιώδης ματιά και το χιούμορ. Η Νικολακοπούλου χωρίς να επιτίθεται ή να αποκαθηλώνει τους ήρωές της, πόσο μάλλον να απαξιώνει ή να χλευάζει τα παθήματά τους, με άλλα λόγια χωρίς να καταφεύγει στην ευκολία της δηκτικότητας και τη χυδαιότητα, καταφέρνει να τους διακωμωδεί με τρόπο υγρό και χυμώδη. Πρόκειται για μια ματιά που δανείζεται τον μανδύα του ρεαλισμού για να κάνει πιο έντονα τα σουρεαλιστικά και υπερβατικά της πετάγματα μέσα από μια γραφή ώριμη και σε σημεία σαρκική. Ας μη ξεχνάμε ότι και το λατινικό humor ή umor αυτό αρχικώς σήμαινε: την υγρασία και τους χυμούς του σώματος.

Στο πρώτο κατά σειρά διήγημα, το «Ένα παιδάκι από εκεί πάνω», αφιερωμένο στον Δημητράκη, μαθητή της συγγραφέως, ο ομώνυμος ήρωας, παιδί που κουβαλάει το τραύμα του ξένου, «κρυστάλλινος και από εκείνους που δεν κόβουν συχνά βόλτες στον πλανήτη», θα καταφέρει να επικοινωνήσει με τη δασκάλα του, μια γυναίκα το ίδιο αποξενωμένη με αυτό, μέσα από μια ζωγραφιά που αποκαλύπτει έναν παράδεισο και ένα φιλί τόσο ζεστό που θα σβήσει την πίκρα του «σαν ξεφούσκωτο μπαλόνι» φιλιού του εραστή της. Η αφήγηση επιλέγει το τρίτο πρόσωπο και ύφος σχετικά ανάλαφρο, αναδεικνύοντας έτσι χωρίς καμιά συναισθηματική εμπλοκή τον εύθραυστο ψυχισμό των ηρώων της. Στο δεύτερο κατά σειρά διήγημα, το «Η Μάρα και τα παραμύθια», η κεντρική ηρωίδα φαίνεται να βρίσκεται εξαιρετικά κοντά στη ψυχοσύνθεση εκείνης του πρώτου διηγήματος, ενώ ο τριτοπρόσωπος αφηγητής υιοθετεί και εδώ μια φωνή συμπονετική αλλά και απόμακρη, υποδορίως ειρωνική και σε αντίθεση με τον θερμό, αμφίθυμο και μανιασμένο ψυχισμό της γυναίκας, αποφεύγοντας έτσι την παγίδα του μελοδραματισμού. Εύλογες και οι αναφορές στην υψηλή καλλιτεχνική παιδεία και τις εκλεκτικές προτιμήσεις του εραστή (κλασική μουσική, Ρώσικη Κιβωτός του Αλεξάντερ Σοκούροφ) − επιλογές κωμικές σε σχέση με τη μικροαστική του ζωή. Αντιστικτικά, οι πάλλουσες περιγραφές της φύσης και των σπιτιών που κατά καιρούς στεγάζουν την ηρωίδα απογειώνουν την αφήγηση.

«Ολοένα την περόνιαζε η αλμύρα, έτρωγε το σασί του κορμιού της. […] Χρόνια μετά, κατοικούσε σε μια πόλη δίπλα στο νερό, αγόρασε ένα τρύπιο σπίτι εκεί. Ο θόρυβος του δρόμου όμως τρύπωνε από τα διπλά τζάμια και αντάριαζε τις καρέκλες. Κρεμόταν από τις γωνίες ανάποδα σαν τη νυχτερίδα. […] Γιατί τα σπίτια να είναι τρύπια; Γιατί τα όνειρα πολυσύχναστοι δρόμοι; Γιατί η αγάπη ένα κρυστάλλινο πρίσμα ανεύ­ρετο στους αιώνες; […] Οι άνθρωποι έμπαιναν στη ζωή της από τα παράθυ­ρα, που δεν σφράγιζαν εντελώς, έκαναν το σπίτι άνω κάτω και ξανάβγαιναν σύντομα από τον ίδιο δρόμο. […] Μια μέρα είπε κατά λάθος "δεν μ’ αρέσει να τρυπάω τους τύπους" αντί "δεν μ’ αρέσει να τρυπάω τους τοίχους" και κατάλαβε πως ζούσε ακόμα εντελώς τυπικά».

Και στα είκοσι δύο διηγήματα της συλλογής, τόσο η κλασικά δομημένη και ισορροπημένη φόρμα όσο και το ανατρεπτικό χιούμορ με τις ευφυείς μεταφορές και την καλοδουλεμένη γλώσσα, απαλύνουν την αίσθηση της ασφυξίας και τη μιζέρια μιας πραγματικότητας όχι μόνο ασήμαντης αλλά και συχνά ευτελούς και αδιέξοδης.

Στο τρίτο κατά σειρά διήγημα, «Η ωραία Μαριλένα και τα κοτόπουλα», διήγημα πικρό και σπαρταριστό, η αφηγήτρια φαίνεται να συνομιλεί τόσο με τις ηρωίδες των προηγούμενων όσο και με την αφηγήτρια στο «Ζωή χαρισάμενη» (διήγημα που θα συναντήσουμε στο δεύτερο μέρος) αφού η άποψή της για την τύχη της Μαριλένας με τον Τάσο δεν διαφέρει σε τίποτα από εκείνη της δεύτερης για την Ευγενία και τον Παναγιώτη. «Ήθελα να της πω να μην στενοχωριέται που δεν έκατσε η ιστορία με τον Τάσο της, πως δεν αρκούσε να αλλάξεις άντρα για να γλιτώσεις από τη μιζέρια του χωριού». Και στο «Ζωή χαρισάμενη»: «Κάπως έτσι είχαν τα πράγματα και η Ευγενία δεν έμαθε ποτέ πώς θα ήταν η ζωή που θα μπορούσε να ζήσει σε ένα άλλο, παράλληλο σύμπαν».

Στο τέταρτο διήγημα, «Έρως γαρ (ή ο έρωτας στα χρόνια της κρίσης)», η οικονομική κρίση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις περαιτέρω επιπτώσεις της σημαδεύει την ερωτική ζωή των πρωταγωνιστών, επιπτώσεις και χαρακτηριστικά που τα έχουμε ήδη δει και στα διηγήματα που έχουν προηγηθεί. Έντονο εδώ το στοιχείο της φάρσας, με το παιχνίδι ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα να προικοδοτεί και τα αμέσως επόμενα: «Ο ωραίος Γερμανός», «Η γυναίκα που έλεγε ψέματα» και η «Κούκλα», το τελευταίο, με ορατά τα σημάδια του σουρεαλισμού και στα όρια ενός σύγχρονου μαγικού ρεαλισμού. Ακολουθούν το ξεχωριστό, «Μια τρυφερή καρδιά στο βάθος», παραμυθητικό και σουρεαλιστικό διήγημα που (όχι τυχαία) δανείζει τον τίτλο του στη συλλογή, καθώς επίσης τα σπαρακτικά, «Στάση Μήδεια» και «Το Δόντι», με κυρίαρχο το στοιχείο της απόρριψης αλλά και του υπερβατικού και της έκπληξης, ενώ στο αμέσως επόμενο «Χριστουγεννιάτικη Σοκολάτα» το κλίμα αλλάζει ως προς τη θερμοκρασία και το ύφος, δίνοντας τη σκυτάλη σε μια ατμόσφαιρα περισσότερο αγαπητική και ανάλαφρη. Το πρώτο μέρος της συλλογής κλείνει με το «Η γυναίκα με τα άσπρα», δυνατό στη σύλληψή του διήγημα, με την αφηγήτρια να βλέπει το πορτρέτο της σταδιακά να παραμορφώνεται, όπως σταδιακά παραμορφωνόταν και του Ντόριαν Γκρέι στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Όσκαρ Γουάιλντ.

Πλαγίως αυτοβιογραφικά τα πρώτα μικροδιηγήματα του δεύτερου μέρους, «Η σαλάτα», «Τα μπάνια», «Πατάω το κουμπί και βγαίνει μια φωνή» − δραματικά αν και δοσμένα με τρόπο χαμηλόφωνο και αποστασιοποιημένο τα «Φραγκόσυκα» και «Το λάθος παιδί» − αμιγώς χιουμοριστικά τα «Η σούπα των δακρύων» και «Φάνης μπαστούνι», με το βαθύτερο νόημα να τρεμουλιάζει κάτω από την ειρωνεία − ευφυώς φαρσικά τα «Ζωή χαρισάμενη» και «Δαίμονας έρωτας», με το τελευταίο να αναπτύσσει θαυμάσια τα περιπαιχτικά του στοιχεία, ενώ αμέσως μετά η «Βασίλω», κλείνει τη συλλογή μέσα σε έναν απολογητικό, βαρύ, αν και όχι εντελώς αμιγή ρεαλισμό. Και στα είκοσι δύο διηγήματα της συλλογής, τόσο η κλασικά δομημένη και ισορροπημένη φόρμα όσο και το ανατρεπτικό χιούμορ με τις ευφυείς μεταφορές και την καλοδουλεμένη γλώσσα, απαλύνουν την αίσθηση της ασφυξίας και τη μιζέρια μιας πραγματικότητας όχι μόνο ασήμαντης αλλά και συχνά ευτελούς και αδιέξοδης. Και τα είκοσι δύο, εξίσου ενδιαφέροντα και πρωτότυπα, καθιστούν το βιβλίο αξιοδιάβαστο και ιδιαίτερα γοητευτικό.

* Η ΧΡΥΣΑ ΦΑΝΤΗ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Η ιστορία της Σ.» (εκδ. Γαβριηλίδης).

→ Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία του © Tadao Cern.


altΜια τρυφερή καρδιά στο βάθος
Και άλλες ιστορίες
Χαρά Νικολακοπούλου
Θράκα 2018
Σελ. 128, τιμή εκδότη €10,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ