alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Χαράς Νικολακοπούλου «Μια τρυφερή καρδιά στο βάθος – Και άλλες ιστορίες» (εκδ. Θράκα).

Της Χρύσας Φάντη

Με τέσσερα έργα στο ενεργητικό της −δυο βιβλία μυθοπλασίας και δύο δοκίμια─ η Χαρά Νικολακοπούλου επανεμφανίζεται με μια συλλογή 22 διηγημάτων που τιτλοφορείται Μια τρυφερή καρδιά στο βάθος – Και άλλες ιστορίες. Η συλλογή είναι χωρισμένη σε δύο μέρη: το πρώτο (και εκτενέστερο) περιλαμβάνει δώδεκα διηγήματα, ενώ το δεύτερο, που τιτλοφορείται «Μικρές περιπλανήσεις, μικρές ιστορίες», δέκα μικρότερα, τα τέσσερα από αυτά σε πρώτο πρόσωπο και με μορφή αυτοβιογραφική. 

Η Νικολακοπούλου χωρίς να επιτίθεται ή να αποκαθηλώνει τους ήρωές της, πόσο μάλλον να απαξιώνει ή να χλευάζει τα παθήματά τους, με άλλα λόγια χωρίς να καταφεύγει στην ευκολία της δηκτικότητας και τη χυδαιότητα, καταφέρνει να τους διακωμωδεί με τρόπο υγρό και χυμώδη.

Εμφανής και εδώ, όπως και στα προηγούμενα πεζογραφικά έργα της συγγραφέως, η σφιχτή δομή και πλοκή, η άνεση στη διήγηση, το στοιχείο της έκπληξης, η παιγνιώδης ματιά και το χιούμορ. Η Νικολακοπούλου χωρίς να επιτίθεται ή να αποκαθηλώνει τους ήρωές της, πόσο μάλλον να απαξιώνει ή να χλευάζει τα παθήματά τους, με άλλα λόγια χωρίς να καταφεύγει στην ευκολία της δηκτικότητας και τη χυδαιότητα, καταφέρνει να τους διακωμωδεί με τρόπο υγρό και χυμώδη. Πρόκειται για μια ματιά που δανείζεται τον μανδύα του ρεαλισμού για να κάνει πιο έντονα τα σουρεαλιστικά και υπερβατικά της πετάγματα μέσα από μια γραφή ώριμη και σε σημεία σαρκική. Ας μη ξεχνάμε ότι και το λατινικό humor ή umor αυτό αρχικώς σήμαινε: την υγρασία και τους χυμούς του σώματος.

Στο πρώτο κατά σειρά διήγημα, το «Ένα παιδάκι από εκεί πάνω», αφιερωμένο στον Δημητράκη, μαθητή της συγγραφέως, ο ομώνυμος ήρωας, παιδί που κουβαλάει το τραύμα του ξένου, «κρυστάλλινος και από εκείνους που δεν κόβουν συχνά βόλτες στον πλανήτη», θα καταφέρει να επικοινωνήσει με τη δασκάλα του, μια γυναίκα το ίδιο αποξενωμένη με αυτό, μέσα από μια ζωγραφιά που αποκαλύπτει έναν παράδεισο και ένα φιλί τόσο ζεστό που θα σβήσει την πίκρα του «σαν ξεφούσκωτο μπαλόνι» φιλιού του εραστή της. Η αφήγηση επιλέγει το τρίτο πρόσωπο και ύφος σχετικά ανάλαφρο, αναδεικνύοντας έτσι χωρίς καμιά συναισθηματική εμπλοκή τον εύθραυστο ψυχισμό των ηρώων της. Στο δεύτερο κατά σειρά διήγημα, το «Η Μάρα και τα παραμύθια», η κεντρική ηρωίδα φαίνεται να βρίσκεται εξαιρετικά κοντά στη ψυχοσύνθεση εκείνης του πρώτου διηγήματος, ενώ ο τριτοπρόσωπος αφηγητής υιοθετεί και εδώ μια φωνή συμπονετική αλλά και απόμακρη, υποδορίως ειρωνική και σε αντίθεση με τον θερμό, αμφίθυμο και μανιασμένο ψυχισμό της γυναίκας, αποφεύγοντας έτσι την παγίδα του μελοδραματισμού. Εύλογες και οι αναφορές στην υψηλή καλλιτεχνική παιδεία και τις εκλεκτικές προτιμήσεις του εραστή (κλασική μουσική, Ρώσικη Κιβωτός του Αλεξάντερ Σοκούροφ) − επιλογές κωμικές σε σχέση με τη μικροαστική του ζωή. Αντιστικτικά, οι πάλλουσες περιγραφές της φύσης και των σπιτιών που κατά καιρούς στεγάζουν την ηρωίδα απογειώνουν την αφήγηση.

«Ολοένα την περόνιαζε η αλμύρα, έτρωγε το σασί του κορμιού της. […] Χρόνια μετά, κατοικούσε σε μια πόλη δίπλα στο νερό, αγόρασε ένα τρύπιο σπίτι εκεί. Ο θόρυβος του δρόμου όμως τρύπωνε από τα διπλά τζάμια και αντάριαζε τις καρέκλες. Κρεμόταν από τις γωνίες ανάποδα σαν τη νυχτερίδα. […] Γιατί τα σπίτια να είναι τρύπια; Γιατί τα όνειρα πολυσύχναστοι δρόμοι; Γιατί η αγάπη ένα κρυστάλλινο πρίσμα ανεύ­ρετο στους αιώνες; […] Οι άνθρωποι έμπαιναν στη ζωή της από τα παράθυ­ρα, που δεν σφράγιζαν εντελώς, έκαναν το σπίτι άνω κάτω και ξανάβγαιναν σύντομα από τον ίδιο δρόμο. […] Μια μέρα είπε κατά λάθος "δεν μ’ αρέσει να τρυπάω τους τύπους" αντί "δεν μ’ αρέσει να τρυπάω τους τοίχους" και κατάλαβε πως ζούσε ακόμα εντελώς τυπικά».

Και στα είκοσι δύο διηγήματα της συλλογής, τόσο η κλασικά δομημένη και ισορροπημένη φόρμα όσο και το ανατρεπτικό χιούμορ με τις ευφυείς μεταφορές και την καλοδουλεμένη γλώσσα, απαλύνουν την αίσθηση της ασφυξίας και τη μιζέρια μιας πραγματικότητας όχι μόνο ασήμαντης αλλά και συχνά ευτελούς και αδιέξοδης.

Στο τρίτο κατά σειρά διήγημα, «Η ωραία Μαριλένα και τα κοτόπουλα», διήγημα πικρό και σπαρταριστό, η αφηγήτρια φαίνεται να συνομιλεί τόσο με τις ηρωίδες των προηγούμενων όσο και με την αφηγήτρια στο «Ζωή χαρισάμενη» (διήγημα που θα συναντήσουμε στο δεύτερο μέρος) αφού η άποψή της για την τύχη της Μαριλένας με τον Τάσο δεν διαφέρει σε τίποτα από εκείνη της δεύτερης για την Ευγενία και τον Παναγιώτη. «Ήθελα να της πω να μην στενοχωριέται που δεν έκατσε η ιστορία με τον Τάσο της, πως δεν αρκούσε να αλλάξεις άντρα για να γλιτώσεις από τη μιζέρια του χωριού». Και στο «Ζωή χαρισάμενη»: «Κάπως έτσι είχαν τα πράγματα και η Ευγενία δεν έμαθε ποτέ πώς θα ήταν η ζωή που θα μπορούσε να ζήσει σε ένα άλλο, παράλληλο σύμπαν».

Στο τέταρτο διήγημα, «Έρως γαρ (ή ο έρωτας στα χρόνια της κρίσης)», η οικονομική κρίση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις περαιτέρω επιπτώσεις της σημαδεύει την ερωτική ζωή των πρωταγωνιστών, επιπτώσεις και χαρακτηριστικά που τα έχουμε ήδη δει και στα διηγήματα που έχουν προηγηθεί. Έντονο εδώ το στοιχείο της φάρσας, με το παιχνίδι ανάμεσα στην αλήθεια και το ψέμα να προικοδοτεί και τα αμέσως επόμενα: «Ο ωραίος Γερμανός», «Η γυναίκα που έλεγε ψέματα» και η «Κούκλα», το τελευταίο, με ορατά τα σημάδια του σουρεαλισμού και στα όρια ενός σύγχρονου μαγικού ρεαλισμού. Ακολουθούν το ξεχωριστό, «Μια τρυφερή καρδιά στο βάθος», παραμυθητικό και σουρεαλιστικό διήγημα που (όχι τυχαία) δανείζει τον τίτλο του στη συλλογή, καθώς επίσης τα σπαρακτικά, «Στάση Μήδεια» και «Το Δόντι», με κυρίαρχο το στοιχείο της απόρριψης αλλά και του υπερβατικού και της έκπληξης, ενώ στο αμέσως επόμενο «Χριστουγεννιάτικη Σοκολάτα» το κλίμα αλλάζει ως προς τη θερμοκρασία και το ύφος, δίνοντας τη σκυτάλη σε μια ατμόσφαιρα περισσότερο αγαπητική και ανάλαφρη. Το πρώτο μέρος της συλλογής κλείνει με το «Η γυναίκα με τα άσπρα», δυνατό στη σύλληψή του διήγημα, με την αφηγήτρια να βλέπει το πορτρέτο της σταδιακά να παραμορφώνεται, όπως σταδιακά παραμορφωνόταν και του Ντόριαν Γκρέι στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Όσκαρ Γουάιλντ.

Πλαγίως αυτοβιογραφικά τα πρώτα μικροδιηγήματα του δεύτερου μέρους, «Η σαλάτα», «Τα μπάνια», «Πατάω το κουμπί και βγαίνει μια φωνή» − δραματικά αν και δοσμένα με τρόπο χαμηλόφωνο και αποστασιοποιημένο τα «Φραγκόσυκα» και «Το λάθος παιδί» − αμιγώς χιουμοριστικά τα «Η σούπα των δακρύων» και «Φάνης μπαστούνι», με το βαθύτερο νόημα να τρεμουλιάζει κάτω από την ειρωνεία − ευφυώς φαρσικά τα «Ζωή χαρισάμενη» και «Δαίμονας έρωτας», με το τελευταίο να αναπτύσσει θαυμάσια τα περιπαιχτικά του στοιχεία, ενώ αμέσως μετά η «Βασίλω», κλείνει τη συλλογή μέσα σε έναν απολογητικό, βαρύ, αν και όχι εντελώς αμιγή ρεαλισμό. Και στα είκοσι δύο διηγήματα της συλλογής, τόσο η κλασικά δομημένη και ισορροπημένη φόρμα όσο και το ανατρεπτικό χιούμορ με τις ευφυείς μεταφορές και την καλοδουλεμένη γλώσσα, απαλύνουν την αίσθηση της ασφυξίας και τη μιζέρια μιας πραγματικότητας όχι μόνο ασήμαντης αλλά και συχνά ευτελούς και αδιέξοδης. Και τα είκοσι δύο, εξίσου ενδιαφέροντα και πρωτότυπα, καθιστούν το βιβλίο αξιοδιάβαστο και ιδιαίτερα γοητευτικό.

* Η ΧΡΥΣΑ ΦΑΝΤΗ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Η ιστορία της Σ.» (εκδ. Γαβριηλίδης).

→ Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία του © Tadao Cern.


altΜια τρυφερή καρδιά στο βάθος
Και άλλες ιστορίες
Χαρά Νικολακοπούλου
Θράκα 2018
Σελ. 128, τιμή εκδότη €10,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

«Όσο πιο βαθιά προχωρούμε στον εαυτό μας...» – εκδήλωση στη μνήμη του Κώστα Στεργιόπουλου

Παρουσίαση της έκδοσης των Ημερολογίων του (1943-2014) Κώστα Στεργιόπουλου, με τίτλο Ex Nihilo, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (αίθουσα Γιάννης Μαρίνος του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής»).

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων και η Ελληνική Εταιρε...

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ