alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Βαγγέλη Σιαφάκα Με μια χιλιάρα Καβασάκι (εκδόσεις Πόλις)

Του Γ.Ν. Περαντωνάκη

Το παρελθόν, είτε πρόκειται για το πρόσφατο, που βιώθηκε και αναπολείται, είτε για το παλιότερο, που έγινε γνωστό μέσα από διηγήσεις άλλων ή αναγνώσεις βιβλίων και πηγών, πολλές φορές προβάλλεται στην οθόνη του μυαλού μας ως εξιδανικευμένος «αρκαδικός» τόπος. Εκεί τα πράγματα φαντάζουν ωραιότερα, αγνότερα, γνησιότερα, εκεί η μνήμη βρίσκει έναν χαμένο παράδεισο, όχι τόσο επειδή δεν εντοπίζει βάσανα και θλίψεις αλλά κυρίως επειδή το σαπιέλ χρώμα με το οποίο έχει χρωματίσει τις προηγούμενες εποχές αφήνει την πατίνα του αυθεντικού σε ό,τι έχει περάσει.

Κέντρο της δράσης είναι η επίμονη παιδικότητα, που βρίσκει τρόπους να ανδρωθεί, να μεστώσει μέσα από τις εμπειρίες της και να αξιοποιήσει το μαλακό υπογάστριο της ανθρώπινης φύσης.

Αυτή η τάση για αναμόχλευση του τοπικού –και προσωπικού– παρελθόντος δίνει σε πολλά πεζογραφήματα της εποχής μας το λούστρο μιας νεο-ηθογραφίας, που ανασκαλεύει τόπους και χρόνους, παρουσιάζει τους απλούς ανθρώπους και ιχνογραφεί νοοτροπίες και συμπεριφορές. Εστιάζει συνήθως στη γενέτειρα πόλη, όπως εδώ στα Γιάννενα, σκιτσάρει την εικόνα τους και, παρόλο που τα θέτει ως σκηνικό, αυτά παίρνουν συχνά και πρωταγωνιστικό ρόλο. Η νεο-ηθογραφία χρησιμοποιεί και το αυτοβιογραφικό στοιχείο που μέσω της μνήμης ανασυνθέτει, πολλές φορές διαστρεβλωτικά, το παρελθόν και το αποτυπώνει σαν γκραβούρα, η οποία δεν έχει την ακρίβεια της φωτογραφίας αλλά αποδίδει έντεχνα το τοπίο.

Ο Βαγγέλης Σιαφάκας εντάσσεται σ’ αυτό το κλίμα και επιχειρεί όχι απλώς να αποτυπώσει το παρελθόν αλλά και να το χρησιμοποιήσει ως δεξαμενή για να αποστάξει προσωπικά και κοινωνικά μηνύματα. Κατεβαίνοντας στον στίβο της λογοτεχνίας με δεκαοχτώ διηγήματα, ανατρέχει στη μεταπολεμική και τη μεταπολιτευτική περίοδο, ανασυνθέτει την παιδικότητα και τις άδολες μνήμες που αυτή συντηρεί, φτάνει ως τα πολιτικοποιημένα χρόνια της νιότης, περιφέρεται στην Ήπειρο –έπειτα στην Ιταλία– κι επιχειρεί να αποδώσει το κλίμα της επίμονης πορείας της Αριστεράς σε χαλεπούς καιρούς.

alt
O Βαγγέλης Σιαφάκας
 

Κέντρο της δράσης είναι η επίμονη παιδικότητα, που βρίσκει τρόπους να ανδρωθεί, να μεστώσει μέσα από τις εμπειρίες της και να αξιοποιήσει το μαλακό υπογάστριο της ανθρώπινης φύσης. Η φτώχεια που γαλουχεί συνειδήσεις, η διάθεση για αντίδραση σε ένα κατά τ’ άλλα αξιοπρεπές περιβάλλον, η πολιτική ωρίμανση, η ερωτική και σεξουαλική αφύπνιση και άλλα είναι μορφές που παίρνει το ποτάμι της ενηλικίωσης, καθώς αυτή βγάζει το νεαρό άτομο από την άδολη φύση του και το οδηγεί στη συνείδηση του εαυτού και του κόσμου.

Κάθε διήγημα δεν είναι μια απλή καταγραφή φαινομένων αλλά μια συναισθηματική μέθεξη με τα πρόσωπα και τους χρονότοπούς τους, ικανή να καταδείξει την εφηβεία και τη νιότη με φόντο την κοινωνία και το ερωτικό που ποζάρει με background το πολιτικό. Αλλά και όλα μαζί συστήνουν μια πολύπτυχη σειρά μαθητείας, όσο κι αν εδώ λείπουν οι εκτενείς συνθήκες σύγκρουσης. Αυτές βέβαια υπάρχουν –στο μέτρο που το είδος του διηγήματος το επιτρέπει– όσο το παιδί προσκρούει στην πραγματικότητα, στον νόμο των γονέων και της κοινωνίας, στη σκληρή οδύνη της εφηβείας, μέχρι να ξαναγεννηθεί ενήλικος. Κι εκεί συνειδητοποιούμε, εμείς οι αναγνώστες του 21ου αιώνα, τόσο το ατομικό όσο και το κοινωνικό, όπως αυτό διαμορφώνει γενιές και γενιές, μέσα σε ενδεείς εποχές, σε κοινωνικές δομές που δυσκολεύουν, σε πολιτικές συνθήκες που διώκουν αντί να απελευθερώνουν.

Η πόλη πλάθεται και αναπλάθεται από τα προσωπικά βιώματα, από τις μνήμες και τις χαρακιές τους, αλλά κι από τα συγγραφικά πινέλα που την άφησαν ίσως πιο γερά χαραγμένη στη συνείδηση του συγγραφέα αλλά και στη δική μας.

Και μαζί με το παιδί, μεγαλώνει –κι αλλάζει– κι η πόλη. Τα Γιάννενα, από παραλίμνια πολίχνη, φτωχή και λασπωμένη, εξελίσσονται σταδιακά σε μια «σύγχρονη» πόλη με καφετέριες και μπαρ. Από τα Ταμπάκικα και τη σπηλιά του Σκυλοσόφου περνάμε σταδιακά στην άσφαλτο και στα σινεμά. Ενεργά κομμάτια της πόλης δεν είναι μόνο οι άνθρωποι, τα παραδοσιακά τοπωνύμια, η λίμνη και η πάχνη της, αλλά και οι μυθοπλαστικοί ήρωες που διεισδύουν στην πραγματικότητα, αφήνοντας το μελάνι των σελίδων, και διεκδικούν τη δική τους αλήθεια. Έτσι, η πόλη πλάθεται και αναπλάθεται από τα προσωπικά βιώματα, από τις μνήμες και τις χαρακιές τους, αλλά κι από τα συγγραφικά πινέλα που την άφησαν ίσως πιο γερά χαραγμένη στη συνείδηση του συγγραφέα αλλά και στη δική μας.

Τα επιμέρους διηγήματα του Βαγγέλη Σιαφάκα διαβάζονται τόσο αυτόνομα, σαν μικρές ιστορίες αναπόλησης, όσο και σαν μια ενιαία αλυσίδα, που ξεκινά με την ίδια την κατοίκηση ενός κομματιού της παραλίμνιας πόλης και τη χρονική εξέλιξη μέχρι τη χούντα και τη μεταπολίτευση, με μια αλυσίδα προσώπων και σκηνών που αλληλοδιαπλέκονται σε ένα παζλ το οποίο απεικονίζει μια διαρκή ενηλικίωση.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

alt

 

Με μια χιλιάρα Καβασάκι
Βαγγέλης Σιαφάκας
Πόλις 2016
Σελ. 280, τιμή εκδότη €12,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Σασμός, του Σπύρου Πετρουλάκη - Το βιβλίο πίσω από την σειρά

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη «Σασμός», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μίνωας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Εξαιρετικά παραγωγικός, ο Σπύρος Πετρουλάκης είναι συγγραφέας πολλών μπεστ-σέλερ μυθιστορημάτων, αλλά ο «Σασμός» (Μίνωας 2019), χάρη πλέο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Τι θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Καστανιώτη

Το νέο εκδοτικό πρόγραμμα των εκδόσεων Καστανιώτη για την περίοδο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου ανακοινώθηκε πρόσφατα. Με σημαντικά έργα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, νέες αναγνωστικές προτάσεις που συνδυάζουν την πολυφωνία με την ποιοτική γραφή, δοκίμια και μελέτες που αναδεικνύουν τους προβληματισμούς της εποχής, βιβλία γι...

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ