alt

Για το μυθιστόρημα της Μαρλένας Πολιτοπούλου Η Πηνελόπη των τρένων (εκδ. Μεταίχμιο).

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Οκτώβριος 1965. Στο σταθμό του Μονάχου φτάνει μια ασυνήθιστη παρέα: ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο ήρωας των απανταχού ελλήνων μεταναστών και κατατρεγμένων, η Μαρινέλλα, ο 17χρονος Χρήστος Νικολόπουλος και ο άσος της ΑΕΚ Μίμης Παπαϊωάννου. Οι έλληνες της ευρύτερης περιοχής, οικονομικοί μετανάστες που βρήκαν καταφύγιο από τις διώξεις του μετεμφυλιακού κράτους στα εργοστάσια της Γερμανίας, περιμένουν τον Στέλιο ως επί γης Θεό. Τη μέρα χαράς της ελληνικής κοινότητας αμαυρώνει ο θάνατος του Στρατή Κοκκινίδη, ενός εργάτη από την Ημαθία, ο οποίος βρίσκεται νεκρός μ' ένα παραδοσιακό υφαντό περασμένο στο λαιμό.

Η οικογένειά του και οι στενοί φίλοι στιγματίζονται εφ' όρου ζωής, κυρίως η μικρή κόρη του η Σώνα η οποία μένει άφωνη για περισσότερο από μια δεκαετία. Παρά τη συνεργασία της γερμανικής με την ελληνική αστυνομία, η δολοφονία παραμένει ανεξιχνίαστη για σχεδόν μισό αιώνα. Μέχρι τη στιγμή που ο Παύλος Γ., αρχιτέκτονας και σκιτσογράφος της αστυνομίας, ανοίγει μια παλιά δερμάτινη βαλίτσα που έχει κληρονομήσει από τον πατέρα του, διευθυντή της Ασφάλειας Αθηνών τις δεκαετίες του '60, '70 και '80. Η υπόθεση της δολοφονίας του Κοκκινίδη (την οποία ο πατέρας του έχει ονομάσει «Η Πηνελόπη των τρένων») γίνεται ο δικός του τρόπος να αναρρώσει από ένα ατύχημα, να αντιμετωπίσει την κρίση της μέσης ηλικίας και να συμφιλιωθεί οριστικά με τον πατέρα του, εξιχνιάζοντας το φόνο και απελευθερώνοντας τους επιζώντες από το βάρος της αμφιβολίας. 

H Μαρλένα Πολιτοπούλου έχει κάνει τεράστια έρευνα στο θέμα της μετεμφυλιακής ελληνικής ιστορίας και της μετανάστευσης η οποία ερήμωσε την ύπαιθρο, διαλύοντας οικογένειες, αλλοιώνοντας το χαρακτήρα μιας γενιάς, αφήνοντας ανοιχτές πληγές που κακοφόρμισαν.

Από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, είναι φανερό ότι η Μαρλένα Πολιτοπούλου έχει κάνει τεράστια έρευνα στο θέμα της μετεμφυλιακής ελληνικής ιστορίας και της μετανάστευσης η οποία ερήμωσε την ύπαιθρο, διαλύοντας οικογένειες, αλλοιώνοντας το χαρακτήρα μιας γενιάς, αφήνοντας ανοιχτές πληγές που κακοφόρμισαν. Ο Παύλος Γεωργούλας, ο ήρωας της συγγραφέως, ο οποίος μας είναι γνωστός από παλαιότερα βιβλία της (Η μνήμη της Πολαρόιντ, Δώδεκα θεοί τρεις φόνοι, κ.λπ), αναλαμβάνει να αναζητήσει το μίτο που πλέκει μία Πηνελόπη (ας μου επιτραπεί το λογοπαίγνιο), να ξετυλίξει ένα κουβάρι οικογενειακών σχέσεων και παιδικών τραυμάτων που τον οδηγεί στο δικό του πατέρα, τον αστυνόμο Αναστάση Γεωργούλα. Στη διαδικασία της εξιχνίασης αυτού του παλαιού μυστηρίου, ο Παύλος θα περιηγηθεί στο νομό Ημαθίας, θα δοκιμάσει τα εδέσματα και τα περίφημα κρασιά της περιοχής, θα μιλήσει με μια σειρά από γυναίκες η καθεμία από τις οποίες κατέχει ένα ψήγμα της αλήθειας. Θα ταξιδέψει ώς το Μόναχο για να μιλήσει με τους επιζώντες του δράματος και θα ακούσει ξανά και ξανά τα τραγούδια του Καζαντζίδη.

Η Πηνελόπη των τρένων είναι ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα με πλοκή που πηγαινοέρχεται μέσα στο χρόνο και το χώρο. Ιδιαίτερα χρήσιμο είναι το εισαγωγικό σημείωμα όπου η συγγραφέας μας παρουσιάζει τους ήρωες της, παλαιούς και σύγχρονους, ζωντανούς και τεθνεώτες. Με ευφυή τρόπο, η Πολιτοπούλου συνδέει το δράμα των σύγχρονων οικονομικών μεταναστών με τις συνθήκες που ανάγκασαν τους διωκόμενους αριστερούς να γίνουν βιομηχανικοί εργάτες στη Γερμανία. Σκαλίζοντας το παρελθόν, ο Παύλος Γ. μαθαίνει για το πλαίσιο που ανάγκασε τους βορειοελλαδίτες αγρότες να γίνουν εργάτες, την εκμετάλλευση των Ελλήνων από τους ομοεθνείς τους, τις συνδικαλιστικές κόντρες Γερμανών και Ελλήνων, τις πολιτικές διαφορές που σπάραζαν την ελληνική κοινότητα, το μακρύ χέρι του ελληνικού κράτους και παρακράτους που μέσω της πρεσβείας συνέχιζε να τρομοκρατεί τους μετανάστες. Και σε όλα αυτά έχει ως αρωγό τα πολιτικά και κοινωνικά μηνύματα που εμπεριείχαν τα τραγούδια του Καζαντζίδη.

alt
   Η Μαρλένα Πολιτοπούλου
 

Τα επίπεδα ανάγνωσης του μυθιστορήματος είναι πολλαπλά: το αστυνομικό, με τα ίχνη και τις λεπτομέρειες που πρέπει να συνδέσει ο αναγνώστης για να προσπαθήσει να παρακολουθήσει τον Παύλο Γ. στις αναζητήσεις του. Το αμιγώς ιστορικό, το οποίο ξεκινάει με την εγκατάσταση των μικρασιατών και ποντίων προσφύγων στη Βόρεια Ελλάδα, και διαμέσου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και του εμφυλίου φτάνει ως τη χούντα και τη μεταπολίτευση. Το λαογραφικό, όπου από τις Μπούλες και τα παραδοσιακά εδέσματα της Ημαθίας φτάνουμε μέχρι τη Σχολή του Αριστοτέλη, την υφαντουργική παράδοση της περιοχής και την παραγωγή του τοπικού ξινόμαυρου οίνου. Το ψυχολογικό/ψυχαναλυτικό, με τα άλυτα οιδιπόδεια παλαιότερων και νεότερων γενεών, το φάσμα του μονίμως απόντος πατέρα και τα μητριαρχικά κατάλοιπα στην ελληνική κοινωνία - δεν είναι τυχαίο φυσικά ότι οι γυναίκες, κυρίως οι γηραιότερες, κρατούν τα κλειδιά του μυστηρίου, παλεύουν να σώσουν τους αγαπημένους τους, φυλάσσουν τα μυστικά τους και εκδικούνται με το δικό τους έμμεσο ή άμεσο τρόπο. Να ελπίσουμε ότι η βαλίτσα με τις ανεξιχνίαστες υποθέσεις του Γεωργούλα πατρός θα επαναφέρει στη δράση τον Παύλο Γ., και τον συνεργάτη του αστυνόμο Περικλή Γιατζόγλου;

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

altΗ Πηνελόπη των τρένων
Μαρλένα Πολιτοπούλου
Μεταίχμιο 2015
Σελ. 424, τιμή εκδότη €14,40

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΛΕΝΑΣ ΠΟΛΙΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Παρουσίαση βιβλίου στην Αθήνα: «Δικά μας παιδιά», της Σοφίας Νικολαΐδου

Την Πέμπτη 23 Μαΐου, στις 8:30 μμ η Αλυσίδα Πολιτισμού IANOS και οι εκδόσεις Μεταίχμιο, διοργανώνουν παρουσίαση του νέου μυθιστορήματος της Σοφίας Νικολαΐδου με τίτλο «Δικά μας παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Κώστας Β. Κατσουλάρη...
Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Σοφία Νικολαΐδου: «Έκανα ένα βήμα πίσω και προσπάθησα να αφουγκραστώ τα νέα παιδιά»

Με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Δικά μας παιδιά» (εκδ. Μεταίχμιο) συναντήσαμε τη συγγραφέα Σοφία Νικολαΐδου στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της 20ής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου και συζητήσαμε για τους κώδικες των νέων, τον ΛΕΞ και τα κλειστά δωμάτια.

Συνέντευξη στον Διονύση...

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Επτά βιβλία πολιτικής παρέμβασης: Νέα κινήματα, πράσινη επανάσταση, χειραφέτηση, δημοκρατία και παγκόσμια διακυβέρνηση, ορισμένες λέξεις-κλειδιά

Τι συμβαίνει πραγματικά στη χώρα μας και τι στο διεθνές περιβάλλον; Πώς θα είναι οι δημοκρατίες σε λίγες δεκατίες; Υπάρχει ένας νέος ακτιβισμός που μπορεί να αναχαιτίσει τον καπιταλισμό; Επιλέγουμε επτά βιβλία που θέτουν τα πολιτικά ζητήματα των καιρών μας επί τάπητος. Kεντρική εικόνα: © Unspalsh. 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ