muthoplasia2

Για το βιβλίο της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου Το παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας (εκδ. Πόλις).

Της Έλενας Μαρούτσου

«Πωλείται το παρόν» έγραφαν, θυμάμαι, κάτι ταμπέλες αναφερόμενες σε οικόπεδα ή σε κάτι παλιά σπιτάκια, δίνοντας λαβή στους γελοιογράφους της δεκαετίας του ’70 ή του ’80 να προσδώσουν νέο νόημα στη φράση, ένα νόημα φορτισμένο πολιτικά, όπως συνηθιζόταν στη μεταπολίτευση. Στο πρώτο βιβλίο της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου Το Παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας (εκδ. Πόλις), η συγγραφέας έχει δανειστεί τον τίτλο από τη γραπτή ρήση που συνοδεύει συχνά ταινίες και βιβλία και σκοπό της έχει να διαβεβαιώσει πως οι χαρακτήρες κι οι καταστάσεις είναι φανταστικές.

Στον εν λόγω τίτλο οι πολιτικές συνδηλώσεις έχουν δώσει τη θέση τους στις φιλοσοφικές αλλά και σε αυτές της σύγχρονης θεωρίας της λογοτεχνίας, όπου είθισται ακόμα και κείμενα καθαρά ημερολογιακά ή αυτοβιογραφικά να θεωρούνται προϊόντα μυθοπλασίας. Κάθε κείμενο, μας λέει η μεταμοντέρνα οπτική, είναι μυθοπλαστικό. Άπαξ και είναι ξαπλωμένο –κείται, δηλαδή, στο χαρτί–  δεν αποτελεί μέρος της ζώσας πραγματικότητας αλλά θραύσμα ενός γυαλιού που πάνω του αντανακλώνται μπερδεύοντας τα είδωλά τους συγγραφέας, αναγνώστης, αφηγητής και κάθε καρυδιάς καρύδι.

Η πένα της Ζαχαριάδου έχει βουτήξει καλά πρώτα στη φλέβα της φαντασίας προτού σχεδιάσει στο χαρτί την αυτοπροσωπογραφία της.

Κάτι ξέρει, βέβαια, η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου και μας προειδοποιεί. Από τον πρόλογο κιόλας μας ξεκαθαρίζει πως τα συγκεκριμένα κείμενα αναρτήθηκαν στο προφίλ της στο Facebook πριν αποτελέσουν υλικό για ετούτο το βιβλίο. Παρ’ όλ’ αυτά, το βιβλίο πόρρω απέχει απ’ την καταγραφή της ρεαλιστικής καθημερινότητας μιας ζωής. Η πένα της Ζαχαριάδου έχει βουτήξει καλά πρώτα στη φλέβα της φαντασίας προτού σχεδιάσει στο χαρτί την αυτοπροσωπογραφία της. Θα έλεγα μάλιστα πως αυτή η προσωπογραφία μου έφερε στο νου πίνακες υπερρεαλιστών όπου στη θέση των ματιών υπάρχουν επί παραδείγματι κουρτίνες, στη μύτη αιωρείται μια καμπάνα, στο στόμα καραδοκεί ένα ξυπνητήρι ή ένα σαρκοβόρο φυτό. Πολλά άλλωστε από τα μικροσκοπικά κείμενα του βιβλίου δείχνουν να έχουν επωαστεί κάτω από τα φώτα και τις μεθόδους τόσο του υπερρεαλισμού όσο και της λογοτεχνίας του φανταστικού, κοινός παρονομαστής των οποίων, θα αποτολμήσω να πω, είναι το παιχνίδι.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου παίζει με τις λέξεις, παίζει με την ετυμολογία τους, με τον ήχο και την ιστορία τους, παίζει όμως με τη σοβαρότητα που παίζει ένα παιδί.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου παίζει με τις λέξεις, παίζει με την ετυμολογία τους, με τον ήχο και την ιστορία τους. Παίζει όμως με τη σοβαρότητα που παίζει ένα παιδί. Μεταφράστρια, και δη βραβευμένη η ίδια, έχει ζυμωθεί με τις λέξεις, τις έχει μυρίσει, τις έχει αναλύσει, τις έχει βασανίσει, την έχουν βασανίσει με τη σειρά τους κι αυτές. Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, νιώθουμε πως η συγγραφέας, αν και πρωτοεμφανιζόμενη στο χώρο της λογοτεχνίας, γνωρίζει απ’ την τέχνη του λόγου. Οι φράσεις της έχουν ρυθμό και μουσικότητα, το χιούμορ της έχει χάρη αλλά και βάθος, οι αφορισμοί της είναι πρωτότυποι, η αυτεπίγνωση συμβαδίζει με τον αυτοσαρκασμό, ανάλαφρα όμως, σαν μαθητριούλες που πιασμένες απ’ το χέρι κουνάνε τις σάκες τους. Τα κείμενα της Ζαχαριάδου είναι σίγουρα απολαυστικά. Είναι όμως λογοτεχνία; Αυτό διερωτάται η ίδια με ειλικρίνεια, όταν μας εκθέτει στον πρόλογο το ιδιότυπο εγχείρημά της. Λέει συγκεκριμένα:

Μπορούν τα κείμενα που γράφτηκαν σε/για ένα συγκεκριμένο, καινούργιο ηλεκτρονικό μέσο να συμπεριληφθούν αξιοπρεπώς στο περιβάλλον ενός άλλου, χάρτινου και παραδοσιακού, έχοντας ακολουθήσει αντίστροφη πορεία απ’ τη συνηθισμένη; Μπορούν να πουν ή έστω να υπαινιχθούν αυτές οι πολύ μικρές ιστορίες μια μεγαλύτερη; Και πώς θα το λέμε, τέλος πάντων ένα τέτοιο βιβλίο, ένα τέτοιο «είδος»;

Η συγγραφέας σοφά πράττει και δεν έχει την απάντηση, όμως εγώ σκέφτομαι πως εύφορο έδαφος για τη λογοτεχνία δεν είναι το συμπαγές σαν μπετόν οδόστρωμα των βεβαιοτήτων, αλλά το μαλακό, κάποτε ολισθηρό και λασπώδες, αλλά συχνότατα πλούσιο χώμα της αμφιβολίας. Εκεί καμιά φορά ξεμυτίζουν κάτι μικρά ανθάκια, που δεν τα πιάνει μεμιάς το μάτι της λογοτεχνίας, όμως ανθίζουν κι ευωδιάζουν και κάπως σαν να μας βγάζουν χαρούμενα τη γλώσσα καθώς προσπαθούμε φιλόλογοι, συγγραφείς και κριτικοί να βρούμε την επίσημη λατινική τους ονομασία, εφήμεροι κι εμείς, όσο κι οι ονομασίες μας, ίσως και πιο εφήμεροι –μυστηριωδώς– από τα ανθάκια.  

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΤο παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας
Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Πόλις 2014
Σελ. 200, τιμή € 10,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2020: Οι βραχείες λίστες

Ανακοινώθηκαν οι βραχείες λίστες για τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων. Η τελετή απονομής θα γίνει την Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει θεσπίσει τα Βραβεία «Γιάννης Βαρβέρης» και «Μένης Κουμανταρέας...

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Το μαύρο βιβλίο, το αριστούργημα του Ορχάν Παμούκ

Για το μυθιστόρημα του Orhan Pamuk «Το μαύρο βιβλίο» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Ένα από τα πιο συζητημένα και πολυδιαβασμένα βιβλία της σύγχρονης τουρκικής λογοτεχνίας, το Μαύρο βιβλίο (1990) του νομπελίστα Ορχάν Παμ...

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Οι επόμενοι εμείς, του Αλέκου Λούντζη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέκου Λούντζη «Οι επόμενοι εμείς» (εκδ. Στιγμός).

Του Βασίλη Λαμπρόπουλου

Συζητώντας την ελληνική ποίηση του 21ου αιώνα προσπαθώ πάντα να μην την προσεγγίσω καθ’ εαυτή αλλά να την τοποθετήσω σε ένα διεθνές πλαίσιο κι ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ