muthoplasia2

Για το βιβλίο της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου Το παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας (εκδ. Πόλις).

Της Έλενας Μαρούτσου

«Πωλείται το παρόν» έγραφαν, θυμάμαι, κάτι ταμπέλες αναφερόμενες σε οικόπεδα ή σε κάτι παλιά σπιτάκια, δίνοντας λαβή στους γελοιογράφους της δεκαετίας του ’70 ή του ’80 να προσδώσουν νέο νόημα στη φράση, ένα νόημα φορτισμένο πολιτικά, όπως συνηθιζόταν στη μεταπολίτευση. Στο πρώτο βιβλίο της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου Το Παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας (εκδ. Πόλις), η συγγραφέας έχει δανειστεί τον τίτλο από τη γραπτή ρήση που συνοδεύει συχνά ταινίες και βιβλία και σκοπό της έχει να διαβεβαιώσει πως οι χαρακτήρες κι οι καταστάσεις είναι φανταστικές.

Στον εν λόγω τίτλο οι πολιτικές συνδηλώσεις έχουν δώσει τη θέση τους στις φιλοσοφικές αλλά και σε αυτές της σύγχρονης θεωρίας της λογοτεχνίας, όπου είθισται ακόμα και κείμενα καθαρά ημερολογιακά ή αυτοβιογραφικά να θεωρούνται προϊόντα μυθοπλασίας. Κάθε κείμενο, μας λέει η μεταμοντέρνα οπτική, είναι μυθοπλαστικό. Άπαξ και είναι ξαπλωμένο –κείται, δηλαδή, στο χαρτί–  δεν αποτελεί μέρος της ζώσας πραγματικότητας αλλά θραύσμα ενός γυαλιού που πάνω του αντανακλώνται μπερδεύοντας τα είδωλά τους συγγραφέας, αναγνώστης, αφηγητής και κάθε καρυδιάς καρύδι.

Η πένα της Ζαχαριάδου έχει βουτήξει καλά πρώτα στη φλέβα της φαντασίας προτού σχεδιάσει στο χαρτί την αυτοπροσωπογραφία της.

Κάτι ξέρει, βέβαια, η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου και μας προειδοποιεί. Από τον πρόλογο κιόλας μας ξεκαθαρίζει πως τα συγκεκριμένα κείμενα αναρτήθηκαν στο προφίλ της στο Facebook πριν αποτελέσουν υλικό για ετούτο το βιβλίο. Παρ’ όλ’ αυτά, το βιβλίο πόρρω απέχει απ’ την καταγραφή της ρεαλιστικής καθημερινότητας μιας ζωής. Η πένα της Ζαχαριάδου έχει βουτήξει καλά πρώτα στη φλέβα της φαντασίας προτού σχεδιάσει στο χαρτί την αυτοπροσωπογραφία της. Θα έλεγα μάλιστα πως αυτή η προσωπογραφία μου έφερε στο νου πίνακες υπερρεαλιστών όπου στη θέση των ματιών υπάρχουν επί παραδείγματι κουρτίνες, στη μύτη αιωρείται μια καμπάνα, στο στόμα καραδοκεί ένα ξυπνητήρι ή ένα σαρκοβόρο φυτό. Πολλά άλλωστε από τα μικροσκοπικά κείμενα του βιβλίου δείχνουν να έχουν επωαστεί κάτω από τα φώτα και τις μεθόδους τόσο του υπερρεαλισμού όσο και της λογοτεχνίας του φανταστικού, κοινός παρονομαστής των οποίων, θα αποτολμήσω να πω, είναι το παιχνίδι.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου παίζει με τις λέξεις, παίζει με την ετυμολογία τους, με τον ήχο και την ιστορία τους, παίζει όμως με τη σοβαρότητα που παίζει ένα παιδί.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου παίζει με τις λέξεις, παίζει με την ετυμολογία τους, με τον ήχο και την ιστορία τους. Παίζει όμως με τη σοβαρότητα που παίζει ένα παιδί. Μεταφράστρια, και δη βραβευμένη η ίδια, έχει ζυμωθεί με τις λέξεις, τις έχει μυρίσει, τις έχει αναλύσει, τις έχει βασανίσει, την έχουν βασανίσει με τη σειρά τους κι αυτές. Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, νιώθουμε πως η συγγραφέας, αν και πρωτοεμφανιζόμενη στο χώρο της λογοτεχνίας, γνωρίζει απ’ την τέχνη του λόγου. Οι φράσεις της έχουν ρυθμό και μουσικότητα, το χιούμορ της έχει χάρη αλλά και βάθος, οι αφορισμοί της είναι πρωτότυποι, η αυτεπίγνωση συμβαδίζει με τον αυτοσαρκασμό, ανάλαφρα όμως, σαν μαθητριούλες που πιασμένες απ’ το χέρι κουνάνε τις σάκες τους. Τα κείμενα της Ζαχαριάδου είναι σίγουρα απολαυστικά. Είναι όμως λογοτεχνία; Αυτό διερωτάται η ίδια με ειλικρίνεια, όταν μας εκθέτει στον πρόλογο το ιδιότυπο εγχείρημά της. Λέει συγκεκριμένα:

Μπορούν τα κείμενα που γράφτηκαν σε/για ένα συγκεκριμένο, καινούργιο ηλεκτρονικό μέσο να συμπεριληφθούν αξιοπρεπώς στο περιβάλλον ενός άλλου, χάρτινου και παραδοσιακού, έχοντας ακολουθήσει αντίστροφη πορεία απ’ τη συνηθισμένη; Μπορούν να πουν ή έστω να υπαινιχθούν αυτές οι πολύ μικρές ιστορίες μια μεγαλύτερη; Και πώς θα το λέμε, τέλος πάντων ένα τέτοιο βιβλίο, ένα τέτοιο «είδος»;

Η συγγραφέας σοφά πράττει και δεν έχει την απάντηση, όμως εγώ σκέφτομαι πως εύφορο έδαφος για τη λογοτεχνία δεν είναι το συμπαγές σαν μπετόν οδόστρωμα των βεβαιοτήτων, αλλά το μαλακό, κάποτε ολισθηρό και λασπώδες, αλλά συχνότατα πλούσιο χώμα της αμφιβολίας. Εκεί καμιά φορά ξεμυτίζουν κάτι μικρά ανθάκια, που δεν τα πιάνει μεμιάς το μάτι της λογοτεχνίας, όμως ανθίζουν κι ευωδιάζουν και κάπως σαν να μας βγάζουν χαρούμενα τη γλώσσα καθώς προσπαθούμε φιλόλογοι, συγγραφείς και κριτικοί να βρούμε την επίσημη λατινική τους ονομασία, εφήμεροι κι εμείς, όσο κι οι ονομασίες μας, ίσως και πιο εφήμεροι –μυστηριωδώς– από τα ανθάκια.  

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΤο παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας
Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Πόλις 2014
Σελ. 200, τιμή € 10,00

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπα...

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας θα απονεμηθεί την Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 2022. Όπως κάθε χρόνο, τα προγνωστικά και τα διαδικτυακά στοιχήματα δίνουν και παίρνουν. Ουελμπέκ, Ερνό και Ρούσντι είναι μεταξύ των φαβορί. Θα επιβεβαιωθούν τα γραφεία στοιχημάτων ή η σουηδική Ακαδημία θα κάνει και πάλι την έκπληξη;

Επιμέλεια: ...

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ