muthoplasia2

Για το βιβλίο της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου Το παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας (εκδ. Πόλις).

Της Έλενας Μαρούτσου

«Πωλείται το παρόν» έγραφαν, θυμάμαι, κάτι ταμπέλες αναφερόμενες σε οικόπεδα ή σε κάτι παλιά σπιτάκια, δίνοντας λαβή στους γελοιογράφους της δεκαετίας του ’70 ή του ’80 να προσδώσουν νέο νόημα στη φράση, ένα νόημα φορτισμένο πολιτικά, όπως συνηθιζόταν στη μεταπολίτευση. Στο πρώτο βιβλίο της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου Το Παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας (εκδ. Πόλις), η συγγραφέας έχει δανειστεί τον τίτλο από τη γραπτή ρήση που συνοδεύει συχνά ταινίες και βιβλία και σκοπό της έχει να διαβεβαιώσει πως οι χαρακτήρες κι οι καταστάσεις είναι φανταστικές.

Στον εν λόγω τίτλο οι πολιτικές συνδηλώσεις έχουν δώσει τη θέση τους στις φιλοσοφικές αλλά και σε αυτές της σύγχρονης θεωρίας της λογοτεχνίας, όπου είθισται ακόμα και κείμενα καθαρά ημερολογιακά ή αυτοβιογραφικά να θεωρούνται προϊόντα μυθοπλασίας. Κάθε κείμενο, μας λέει η μεταμοντέρνα οπτική, είναι μυθοπλαστικό. Άπαξ και είναι ξαπλωμένο –κείται, δηλαδή, στο χαρτί–  δεν αποτελεί μέρος της ζώσας πραγματικότητας αλλά θραύσμα ενός γυαλιού που πάνω του αντανακλώνται μπερδεύοντας τα είδωλά τους συγγραφέας, αναγνώστης, αφηγητής και κάθε καρυδιάς καρύδι.

Η πένα της Ζαχαριάδου έχει βουτήξει καλά πρώτα στη φλέβα της φαντασίας προτού σχεδιάσει στο χαρτί την αυτοπροσωπογραφία της.

Κάτι ξέρει, βέβαια, η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου και μας προειδοποιεί. Από τον πρόλογο κιόλας μας ξεκαθαρίζει πως τα συγκεκριμένα κείμενα αναρτήθηκαν στο προφίλ της στο Facebook πριν αποτελέσουν υλικό για ετούτο το βιβλίο. Παρ’ όλ’ αυτά, το βιβλίο πόρρω απέχει απ’ την καταγραφή της ρεαλιστικής καθημερινότητας μιας ζωής. Η πένα της Ζαχαριάδου έχει βουτήξει καλά πρώτα στη φλέβα της φαντασίας προτού σχεδιάσει στο χαρτί την αυτοπροσωπογραφία της. Θα έλεγα μάλιστα πως αυτή η προσωπογραφία μου έφερε στο νου πίνακες υπερρεαλιστών όπου στη θέση των ματιών υπάρχουν επί παραδείγματι κουρτίνες, στη μύτη αιωρείται μια καμπάνα, στο στόμα καραδοκεί ένα ξυπνητήρι ή ένα σαρκοβόρο φυτό. Πολλά άλλωστε από τα μικροσκοπικά κείμενα του βιβλίου δείχνουν να έχουν επωαστεί κάτω από τα φώτα και τις μεθόδους τόσο του υπερρεαλισμού όσο και της λογοτεχνίας του φανταστικού, κοινός παρονομαστής των οποίων, θα αποτολμήσω να πω, είναι το παιχνίδι.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου παίζει με τις λέξεις, παίζει με την ετυμολογία τους, με τον ήχο και την ιστορία τους, παίζει όμως με τη σοβαρότητα που παίζει ένα παιδί.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου παίζει με τις λέξεις, παίζει με την ετυμολογία τους, με τον ήχο και την ιστορία τους. Παίζει όμως με τη σοβαρότητα που παίζει ένα παιδί. Μεταφράστρια, και δη βραβευμένη η ίδια, έχει ζυμωθεί με τις λέξεις, τις έχει μυρίσει, τις έχει αναλύσει, τις έχει βασανίσει, την έχουν βασανίσει με τη σειρά τους κι αυτές. Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, νιώθουμε πως η συγγραφέας, αν και πρωτοεμφανιζόμενη στο χώρο της λογοτεχνίας, γνωρίζει απ’ την τέχνη του λόγου. Οι φράσεις της έχουν ρυθμό και μουσικότητα, το χιούμορ της έχει χάρη αλλά και βάθος, οι αφορισμοί της είναι πρωτότυποι, η αυτεπίγνωση συμβαδίζει με τον αυτοσαρκασμό, ανάλαφρα όμως, σαν μαθητριούλες που πιασμένες απ’ το χέρι κουνάνε τις σάκες τους. Τα κείμενα της Ζαχαριάδου είναι σίγουρα απολαυστικά. Είναι όμως λογοτεχνία; Αυτό διερωτάται η ίδια με ειλικρίνεια, όταν μας εκθέτει στον πρόλογο το ιδιότυπο εγχείρημά της. Λέει συγκεκριμένα:

Μπορούν τα κείμενα που γράφτηκαν σε/για ένα συγκεκριμένο, καινούργιο ηλεκτρονικό μέσο να συμπεριληφθούν αξιοπρεπώς στο περιβάλλον ενός άλλου, χάρτινου και παραδοσιακού, έχοντας ακολουθήσει αντίστροφη πορεία απ’ τη συνηθισμένη; Μπορούν να πουν ή έστω να υπαινιχθούν αυτές οι πολύ μικρές ιστορίες μια μεγαλύτερη; Και πώς θα το λέμε, τέλος πάντων ένα τέτοιο βιβλίο, ένα τέτοιο «είδος»;

Η συγγραφέας σοφά πράττει και δεν έχει την απάντηση, όμως εγώ σκέφτομαι πως εύφορο έδαφος για τη λογοτεχνία δεν είναι το συμπαγές σαν μπετόν οδόστρωμα των βεβαιοτήτων, αλλά το μαλακό, κάποτε ολισθηρό και λασπώδες, αλλά συχνότατα πλούσιο χώμα της αμφιβολίας. Εκεί καμιά φορά ξεμυτίζουν κάτι μικρά ανθάκια, που δεν τα πιάνει μεμιάς το μάτι της λογοτεχνίας, όμως ανθίζουν κι ευωδιάζουν και κάπως σαν να μας βγάζουν χαρούμενα τη γλώσσα καθώς προσπαθούμε φιλόλογοι, συγγραφείς και κριτικοί να βρούμε την επίσημη λατινική τους ονομασία, εφήμεροι κι εμείς, όσο κι οι ονομασίες μας, ίσως και πιο εφήμεροι –μυστηριωδώς– από τα ανθάκια.  

* Η ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός.

altΤο παρόν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας
Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Πόλις 2014
Σελ. 200, τιμή € 10,00

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ