genter-blender-390

Για τη νουβέλα της Σώτης Τριανταφύλλου Μηχανικοί καταρράκτες (εκδ. Πατάκη)

Του Θεόδωρου Γρηγοριάδη

Ο Σαλ, εκ του Σαλβατόρε, επώνυμο Γουέμπ, αποχαιρετά τη μάνα του και φεύγει από το Μέιν για ένα ταξίδι χωρίς «γυρισμό»: θα διασχίσει την Αμερική φτάνοντας στο Μεξικό όπου θα υποστεί επέμβαση αλλαγής φύλου ή «διόρθωση» διασχίζοντας τα όρια της υπόστασής του. 

Ο Σαλ είναι ένα από εκείνα τα σκληροδουλεμένα άτομα που θα μπορούσες να βρεις και στις ιστορίες του Στάινμπεκ, ωστόσο δεν αισθάνεται κανονικός μέσα στο φύλο του. Αυτό το μακρινό ταξίδι τού δίνει χρόνο να σκεφτεί όσα προηγήθηκαν χωρίς να ενδιαφέρεται να απολαύσει τις ενδεχόμενες ομορφιές της χώρας του. Πρέπει να διανύει καθημερινά εκατοντάδες χιλιόμετρα, να φροντίζει να έχει βενζίνη, να ξεκουράζεται σε φτηνά μοτέλ. Ταξιδεύει σε μια μονότονη διαδρομή, μένει σε άχαρα δωμάτια όπου στους καθρέπτες παρατηρεί το σώμα του προσπαθώντας να το φανταστεί όπως θα προκύψει μετά.

Το πέος του, που για άλλους είναι άγχος και φθόνος, για εκείνον παραμένει απλώς μία ενοχλητική προέκταση.

Τώρα πια δεν χρειάζεται κούρεμα, η ορμονοθεραπεία έχει κάνει τη δουλειά της, το πέος του, που για άλλους είναι άγχος και φθόνος, για εκείνον παραμένει απλώς μία ενοχλητική προέκταση.

Ταξιδεύοντας ο Σαλ, μέσα από μια πρωτοπρόσωπη συνειρμική αφήγηση, θυμάται με πόσες δυσκολίες μεγάλωσε, πόσο πολύ δούλεψε σε πολλές διαφορετικές εργασίες, αναλογίζεται την αδελφή του, την Άσλι, την μόνη που αισθάνεται δική του και σκοπεύει να συναντήσει. Ταυτόχρονα βιώνει τις δικές του αποσιωπήσεις, παίρνει χάπια αντικαταθλιπτικά, προσπερνάει μικρές πόλεις του Νότου, επικίνδυνες ζώνες συντηρητισμού και απαξίωσης των προσωπικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Ταξίδι στην ενδοχώρα

Καθ΄ οδόν θα συναντήσει έναν κοντοκουρεμένο νεαρό, ντυμένο λες για gay parade, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένας στρατιώτης που πολέμησε στο Αφγανιστάν. Εκείνος ταξιδεύει προς τα σύνορα και προτείνει στον Σαλ να συνταξιδέψουν και να μοιραστούν τη διαδρομή. Έχει κι αυτός το «κουσούρι» του: ένα ξύλινο πόδι. Ο Σαλ σκέφτεται να τον ξεφορτωθεί πριν συναντήσει την Άσλι, όμως ο Μπραντ τον ακολουθεί και έτσι οι δυο τους συναντάνε την αδελφή του. Ο Σαλ της δίνει το πάπλωμα που του φόρτωσε η μάνα τους και της ανακοινώνει ότι πάει να κάνει την επέμβαση. Το μεσημέρι τρώνε όλοι οικογενειακά, παιδιά, φίλοι, ενώ ο άντρας της Άσλι κάνει εξονυχιστικές ερωτήσεις για το τι θα συμβεί στην Τιχουάνα. Ο μάτσο νοικοκύρης θα ακούσει από το στόμα του κουνιάδου του: «Δεν είμαι γκέι, Μπαζ. Είμαι γυναίκα σε ανδρικό σώμα».

Το ταξίδι του Σαλ με τον Μπραντ συνεχίζεται. Κατασκηνώνουν στην έρημη όχθη μιας λίμνης, πλατσουρίζουν στα νερά γυμνοί. Όπως στα μυθιστορήματα του Μαρκ Τουέιν, οι ήρωες στους Μηχανικούς καταρράκτες διατηρούν αφοπλιστική αθωότητα. Ωστόσο, η ψυχοσύνθεση όλων είναι περίπλοκη: ακόμα και ο εμφανώς αθώος Μπραντ θα αποκαλύψει αργότερα μια διαφορετική πτυχή της ζωής του.

Στην Οκλαχόμα για πρώτη φορά ο Σαλ ανησυχεί. Είναι μια πόλη με βίαιο παρελθόν, με ρατσιστικούς φόνους των οποίων οι δράστες δεν αποκαλύφτηκαν ποτέ. 

Στην Οκλαχόμα, για πρώτη φορά ο Σαλ ανησυχεί. Είναι μια πόλη με βίαιο παρελθόν, με ρατσιστικούς φόνους των οποίων οι δράστες δεν αποκαλύφτηκαν ποτέ. Στο μεταξύ, όσο ο Σαλ προσθέτει χιλιόμετρα διαδρομής, τόσο προσθέτει μακιγιάζ και γυναικεία εξαρτήματα στην εμφάνισή του. Στο εξής θα ταξιδεύει ντυμένος γυναίκα - τουλάχιστον εξωτερικά. Και ακριβώς έτσι θα επισκεφτεί τη θεία Λουίζα και τον θείο Ντον στην απομακρυσμένη φάρμα τους. Ο Σαλ αναζητάει κατά βάθος την αποδοχή, μια οικογενειακή κυψέλη, και εδώ, με τον θείο Ντον, έχει να μάθει και άλλα οικογενειακά μυστικά μέσα από αποκαλυπτικές εξομολογήσεις. Βρισκόμαστε ήδη στη μέση του ταξιδιού και στη μέση ακριβώς της νουβέλας. Σταματάμε ωστόσο την περιγραφή της δράσης και των πιο σημαντικών εξελίξεων που έρχονται στο τέλος.

Μυθιστόρημα σε μέγεθος νουβέλας

Στη νουβέλα υπάρχει πλοκή και υλικό για ένα μεγάλο μυθιστόρημα – καθόλου δύσκολο για την έμπειρη συγγραφέα. Ωστόσο επιλέγει τη μικρή φόρμα για να δώσει πυκνότητα στον συγκρατημένο χαρακτήρα του αφηγητή και στη ροή της ιστορίας. Ο Σαλ είναι ολιγόλογος αλλά οξυδερκής. «Δεν κλαίω στις περιστάσεις όπου κλαίνε οι άνδρες - κλαίω σε όλες τις περιστάσεις». Εδώ βρίσκεται και το κλειδί του χαρακτήρα του. Εμπεριέχει την πανανθρώπινη διάσταση αν και εξωτερικά θα ήθελε να μοιάζει σε κορίτσι. Ο Σαλ δοκιμάζεται, διασχίζει μια ακαταλόγιστη και άχαρη χώρα, όπου με καίριες αναφορές καταδεικνύεται η βαρβαρότητα, η πολιτική σκοτοδίνη, οι παραμελημένες ζωές των απλών ανθρώπων. Ο λόγος του θυμίζει τραγούδι μπλουζ που αντηχεί ώρα μετά το τέλος του βιβλίου.

triantafyllouΗ Σώτη Τριανταφύλλου, στο ώριμο και καλογραμμένο της μυθιστόρημα Σπάνιες γαίες, έβαλε τον ήρωά της να αναζητάει τα δύσκολα στον απόηχο της επανάστασης των μπολσεβίκων. Μετά το ρώσικο μυθιστόρημα επιστρέφει στην Αμερική για να μας διηγηθεί μια ιστορία, πιο κοντά στην Φτωχή Μάργκο. Ως συγγραφέας διατηρεί απόλυτη σαφήνεια στο λόγο της, καθαρότητα στην διατύπωση, αφοπλιστική αμεσότητα που, ορισμένες φορές, οι πάσχοντες από «λογοτεχνίτιδα» το εκλαμβάνουν ως «ξενικό ιδίωμα». Με την Τριανταφύλλου συμβαίνει το ίδιο όπως και με τον Κώστα Ταχτσή: Κάποιοι συγχέουν το ιδιωτικό με το δημιουργικό. Ο Ταχτσής έγραφε σε πρώτο πρόσωπο γυναικείο, καθιέρωσε την πρώτη αφηγήτρια της νεοελληνικής λογοτεχνίας, γιατί ήταν δεινός αφηγητής και αναγνώστης.

Είναι μια φελινική La Strada της εποχής μας, που διαδραματίζεται σε μια χώρα όπου οι κοινωνικές και πολιτικές της παρεμβάσεις αφορούν όλον τον κόσμο.

Η Σώτη Τριανταφύλλου, στα μυθιστορήματά της που διαδραματίζονται στην Αμερική (μια χώρα που την έζησε και τη βιώνει) θυμίζει ενίοτε Αμερικανίδα γιατί μεταφέρει πειστικά το ύφος και την σκέψη των ηρώων της. Κι εδώ εγείρεται άλλη μια αναγνωστική αντίφαση: όταν διαβάζουμε ένα ξένο μυθιστόρημα αναζητούμε την γλωσσική αντιστοιχία της χώρας απ' όπου προέρχεται. Στην περίπτωση της Τριανταφύλλου η επιτυχία είναι διπλή γιατί, στους Μηχανικούς Καταρράκτες, αναγνωρίζεις ότι μιλάει ένας Αμερικανός χαρακτήρας μέσα σε ένα ελληνικό μυθιστόρημα.

Οι Μηχανικοί Καταρράκτες είναι πολλά μαζί: ιστορία δρόμου αλλά και οδοιπορικό προσωπικής αυτογνωσίας. Έχει γέλιο, κλάμα, απελπισία, ακρότητες, μια σπαρακτική καθημερινότητα, είναι μια φελινική La Strada της εποχής μας, που διαδραματίζεται σε μια χώρα όπου οι κοινωνικές και πολιτικές της παρεμβάσεις αφορούν όλον τον κόσμο. Από την έννοια αυτή το σώμα του Σαλ αποτελεί μια σωματοποιημένη μεταφορά της χώρας του, μια πολιτική και κοινωνική διαφορετικότητα.

Η ιστορία της Σάλλυ, στο τέλος, αφήνει μια ευεργετική αύρα, μια ανθρώπινη ελπίδα για επαφή και αποδοχή, για κοινωνική συμβίωση όλων με όλους ή με εκείνους που έχουμε επιλέξει. Πρωτίστως όμως μας μιλάει για εκείνες τις επιλογές που κατά βάθος επιθυμούμε και δεν θέλουμε να μας τις στερήσει κανείς.

* Ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ είναι συγγραφέας. 

katarraktes-exofΜηχανικοί καταρράκτες
Σώτη Τριανταφύλλου
Πατάκης 2014
Σελ. 124, τιμή € 8,50
 
politeia-link
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη «Το λευκό δωμάτιο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Μπορούν άραγε να δραπετεύσουν οι ήρωες από ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό και να συνεχίσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τη βούληση των Νονών-Δημιουργών τους;&n...

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Γκόζη «Ο νυχτερινός στο βάθος» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νεφέλη το 2002. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από τον μεγάλο σεισμό στη Θεσσαλονίκη το 1978. 

Του Παναγιώτη Γούτα

Σε αρκετές περιπτώσεις το π...

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη «Το λευκό δωμάτιο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Μπορούν άραγε να δραπετεύσουν οι ήρωες από ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό και να συνεχίσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τη βούληση των Νονών-Δημιουργών τους;&n...

«Η ομορφιά των όπλων μας», του Θωμά Τσαλαπάτη (κριτική)

«Η ομορφιά των όπλων μας», του Θωμά Τσαλαπάτη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Θωμά Τσαλαπάτη «Η ομορφιά των όπλων μας» (εκδ. Αντίποδες).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Η ομορφιά των όπλων μας του Θωμά Τσαλαπάτη διαρθρώνεται σε πέντε ενότητες που περιγράφονται ως εξής: «Περιστατικά...

«Μαθήματα», το νέο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν, «ένα χρονικό της εποχής μας»

«Μαθήματα», το νέο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν, «ένα χρονικό της εποχής μας»

Το «πιο επικό» βιβλίο του Ian McEwan, η πλοκή του οποίου εκτυλίσσεται από τα τέλη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τη σημερινή πανδημία, πρόκειται να κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Σεπτέμβριο από τον εκδοτικό οίκο Jonathan Cape.

Επιμέλεια: Book Press

Το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πρόωρη άνοιξη: 21 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Πρόωρη άνοιξη: 21 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Δόκιμοι και καταξιωμένοι καθώς και νεότεροι συγγραφείς γράφουν για τα νέα τους βιβλία, τα οποία μόλις κυκλοφόρησαν ή αναμένεται να κυκλοφορήσουν προσεχώς.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ζητήσαμε από είκοσι έναν συγγραφείς –καταξιωμένους αλλά και νεότερους...

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ