alt

Για το μυθιστόρημα της Νένας Κοκκινάκη Η πρέσβειρα των Παρισίων (εκδ. Πατάκη)

Της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Μέχρι που απότομα αρρώστησε και έφυγε από τη ζωή, είχα συχνή αλληλογραφία με τον σπουδαίο και αιρετικό συγγραφέα Ηλία Πετρόπουλο. Σε κάποιες από τις τηλεφωνικές συνομιλίες μας αναφερόταν και στο Παρίσι, όπου για χρόνια ζούσε γράφοντας πυρετωδώς. Επιβεβαίωνε πόσο μαγευτικά λαμπερή είναι αυτή η πόλη. To Παρίσι εκπέμπει μια αίσθηση ελευθερίας που σου ψιθυρίζει να κυνηγήσεις την πραγματοποίηση ονείρων και υψηλών κατακτήσεων. Κι αυτή η λάμψη σε ζαλίζει, συνεχώς σε παρακινεί να ζήσεις έντονα, να ξεχωρίσεις, να διαπρέψεις. Το λαμπερό επιβάλλει να γίνεις και συ λαμπερός, είναι μια τάση και προδιάθεση που κυκλοφορεί αενάως στην ατμόσφαιρα της πόλης. Όμως κι από μια άλλη  άποψη είναι μια πόλη σκληρή, όποιος είναι ριγμένος στο περιθώριο και στο τέλμα της μετριότητας νιώθει ισοπεδωμένος κι αλλοτριωμένος.

Παρόμοια αίσθηση για το Παρίσι, με τη φωτεινή, μυστηριώδη, αλλά και τη σκληρή πλευρά του δέχεται ο αναγνώστης στο τελευταίο μυθιστόρημα της Νένας Κοκκινάκη Η πρέσβειρα των Παρισίων. Η πλοκή εξελίσσεται σε πρώτο πρόσωπο μέσα από την αφήγηση της κεντρικής ηρωίδας, της Φρόσως, καθώς και μέσα από τις σημειώσεις, σε πρώτο πρόσωπο και αυτές, του Νικήτα Πατέλη. Η Φρόσω, σαράντα τριών ετών, είναι δασκάλα, παντρεμένη χρόνια και μητέρα μιας δεκατετράχρονης, της Νεφέλης. Έπειτα από είκοσι χρόνια διδασκαλίας στο ελληνικό δημόσιο και ζώντας ασφυκτικά μέσα σε ένα συμβατικό πλέον γάμο, αποφασίζει να πάρει πενταετή μετάθεση σε ελληνικό σχολείο στο Παρίσι.

Με γλώσσα ώριμη και χυμώδη η συγγραφέας μας βυθίζει σε έναν άγνωστο, για μας κόσμο, που είναι η ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα στο Παρίσι.

Με γλώσσα ώριμη και χυμώδη και με ανάδρομη αφήγηση από το παρόν στο παρελθόν, η συγγραφέας μας βυθίζει σε έναν άγνωστο για μας κόσμο, που είναι η ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα στο Παρίσι. Παράλληλα όμως σε αρκετά σημεία του βιβλίου θίγονται παθογένειες της εκπαίδευσης και στην Ελλάδα, αποκαλύπτονται άσχημα κατεστημένα και νοσηρές νοοτροπίες. Αποτελεί ειρωνεία ότι αυτές οι παθογένειες εξιστορούνται στο βιβλίο στη χρονική περίοδο 2002 με 2006, περίοδο σημαδιακή, λίγο πριν και λίγο μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες στην Αθήνα, τότε που κάποιοι πίστεψαν στην αναγέννηση της χώρας και τις λαμπρές προοπτικές προς το μέλλον.

Η Κοκκινάκη με τέχνη υφαίνει τη δίνη, τα απρόοπτα, τις αντιφάσεις, τα ηφαιστειώδη ξεσπάσματα που στροβιλίζονται γύρω από ένα ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα στους πρωταγωνιστές, τη Φρόσω, την Κατρίν και τον Νικήτα. Όμως η συνεχής ένταση που ελκύει τον αναγνώστη αναβλύζει κι από την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανάμεσα στα πρόσωπα της ιστορίας. Σαν συμπέρασμα, που λειτουργεί αποκαλυπτικά για τη ζωή λέγεται ότι έρωτας και ξίφος, έρωτας και πόλεμος, έρωτας και εξουσία καθορίζουν τη μοίρα του κόσμου. Ο καμβάς του μυθιστορήματος της Κοκκινάκη εδώ στηρίζεται: στον έρωτα και τις αβυσσαλέες σχέσεις εξουσίας ανάμεσα στα πρόσωπα σε κάθε βαθμίδα κοινωνικής θέσης, αρχίζοντας από υπουργούς, μητροπολίτες, κοινοτάρχες ομογενών στις επαρχίες της Γαλλίας, πρέσβεις, διευθυντές, δασκάλους, υπαλλήλους. Ο καθένας οχυρώνεται στο ατομικό του συμφέρον, παλεύοντας με νύχια και με δόντια για τη διατήρηση των κεκτημένων του. Υποκρισία, ψέμα, ίντριγκες, διαπληκτισμοί, ανοικτές και κρυφές μάχες, κατάφωρες αδικίες, πολιτική και συνδικαλιστική διαφθορά, αναξιοκρατία, συναποτελούν όλα τα άνθη του κακού που οδηγούν σε μια αξιοθρήνητη κατάσταση.

Μια χειραφετημένη γυναίκα 

Ο καμβάς του μυθιστορήματος στηρίζεται στον έρωτα και τις αβυσσαλέες σχέσεις εξουσίας ανάμεσα στα πρόσωπα σε κάθε βαθμίδα κοινωνικής θέσης.

Η αύρα της Φρόσως διατρέχει όλο το μυθιστόρημα και είναι μια αύρα θετική, χωρίς να λείπουν και σκοτεινές πλευρές στις αντιδράσεις και πράξεις της, που κυρίως εμφανίζονται όταν γίνεται έρμαιο των ερωτικών παρορμήσεών της. Η Φρόσω είναι μια γυναίκα χειραφετημένη, με τόλμη, οξυδέρκεια, γερό ένστικτο και καλλιτεχνικές τάσεις που την ωθούν να δοκιμάσει τις ικανότητές της στη λογοτεχνία, να γράψει το πρώτο της μυθιστόρημα για την εμπειρία που ζει ανάμεσα στους «μεταλλαγμένους». Αυτόν τον τίτλο «μεταλλαγμένοι» χρησιμοποιεί για να προσδιορίσει τους συναδέλφους της δασκάλους ή υπαλλήλους που ήρθαν αποσπασμένοι στη Γαλλία. Μέσα στο άνυδρο τοπίο του εργασιακού χώρου της, όπου η Φρόσω εκτελεί μια εργασία ρουτίνας, ερωτεύεται τον Νικήτα -έμπειρο εκπαιδευτικό, που έχει πάρει κι αυτός απόσπαση στο Παρίσι προσπαθώντας να ξεφύγει από προσωπικά του αδιέξοδα.

Λυσιμελής έρωτας την κατασπαράζει για τον Νικήτα. Η Φρόσω του προτείνει να προχωρήσουν σε ερωτική σχέση. Όμως η τόλμη της πέφτει σε τοίχο σιωπής. Η ιστορία σε αυτό το σημείο κορυφώνεται σε διάψευση για μια γνήσια ερωτική μέθη που πυρπολεί και τους δύο. 

Η συγγραφέας αρχίζει το μυθιστόρημα της με την πολυσήμαντη φράση από τα χείλη της Νεφέλης: «Κάποτε νιώθω μέσα μου να είμαι τόσοι πολλοί που χάνομαι». Αυτό όμως ισχύει τόσο για τη Φρόσω όσο και για τα υπόλοιπα πρόσωπα του βιβλίου. Το σύνθετο, το πολύπλευρο και τους δαίμονες των χαρακτήρων η Κοκκινάκη μας τους αποκαλύπτει με ειρωνεία, σαρκασμό και διεισδυτική ματιά. 

* Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΑ είναι ποιήτρια.

altΗ πρέσβειρα των Παρισίων
Νένα Κοκκινάκη
Εκδ. Πατάκη 2013
Σελ. 408, τιμή € 17,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΝΑΣ ΚΟΚΚΙΝΑΚΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ