crisis390

Της Έλενας Μαρούτσου

Ξεκίνησα να διαβάζω το Ενυδρείο, του Γιώργου Κουτσούκου, ένα πρωί στις 9:20 και το τέλειωσα στις 13:30. Στη διάρκεια των τεσσάρων αυτών ωρών βρισκόμουν σ' ένα υποκατάστημα της ΔΕΗ με το νούμερο 73 για σελιδοδείκτη και περίμενα τη σειρά μου για να εξυπηρετηθώ. Σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν φορούσα τα μαύρα γυαλιά μου κι έκλαιγα –η αναμονή σε δημόσιες υπηρεσίες βγάζει στην επιφάνεια τον πεισιθανάτιό μου εαυτό– όμως τώρα φορούσα τα γυαλιά πρεσβυωπίας και είχα οπλιστεί με υπομονή. 

Οι υπάλληλοι ως ήρωες

Εμπρός λοιπόν σε μια σειρά από υπαλλήλους που όλο λιώνουν και τελειώνουν και ανάμεσα σε μια ακόμα μεγαλύτερη σειρά πελατών που λιώνουν αλλά δεν μοιάζουν να τελειώνουν ποτέ, ήρθα σε επαφή με αυτή την νουβέλα όπου αφηγητής είναι κι αυτός ένας υπάλληλος. Βοηθός λογιστή για την ακρίβεια. Από τους υπαλλήλους του Καρυωτάκη έχει κληρονομήσει την πληκτική εργασία και τις προδιαγραμμένες διαδρομές ενώ από τους υπαλλήλους του Κάφκα ένα είδος δυσοίωνης αθωότητας και μια σισύφεια πορεία προς στόχους άπιαστους. Με τους συγχρόνους του υπαλλήλους –όπως αυτόν του Μάκη Τσίτα στο Μάρτυς μου ο Θεός, που συστεγάζονται μάλιστα στις εκδόσεις Κίχλη– μοιράζονται ένα υποδόριο χιούμορ αλλά και μια κατωφερή κλίση από το κωμικό προς το τραγικό.

Η απώλεια ως καμάκι

Σύντομα αντιλαμβανόμαστε πως το αέναο αυτό κυνηγητό δεν αποβαίνει μάταιο μόνο λόγω των εκάστοτε περιστάσεων αλλά κουβαλάει τη ματαιότητα στο πετσί του.

Αλλά ας ξεκινήσουμε από τα ευτράπελα. Ο αφηγητής και κεντρικός ήρωας του Ενυδρείου χρησιμοποιεί την απώλεια για καμάκι. Τι είναι αυτό που χάνει; Το πορτοφόλι του. Το χάνει ξανά και ξανά ρίχνοντάς το στα πόδια διάφορων γυναικών εις άγραν των οποίων βρίσκεται στους δρόμους της Αθήνας. Κάθε κεφάλαιο του βιβλίου –που παρεμπιπτόντως φέρει και το όνομα μιας οδού– αποτελεί ένα μικρό, σχεδόν αυτόνομο επεισόδιο επαφής ή απόπειρας έστω επαφής ανάμεσα στον θηρευτή και το θήραμά του. Οι σύντομες αυτές σκηνές σχηματίζουν ένα είδος καλειδοσκόπιου όπου ο αναγνώστης σε κάθε γύρισμα αντικρίζει μια διαφορετική εκδοχή συνάντησης μεταξύ του αρσενικού και του θηλυκού. Σύντομα αντιλαμβανόμαστε πως το αέναο αυτό κυνηγητό δεν αποβαίνει μάταιο μόνο λόγω των εκάστοτε περιστάσεων αλλά κουβαλάει τη ματαιότητα στο πετσί του. Το άπιαστο είναι αναγκαίο συστατικό του ονείρου. Αν το αγγίξουμε θα διαλυθεί.

Ο τόπος ως πρόσωπο και ως σώμα

Βέβαια, το ενδιαφέρον του βιβλίου δεν εξαντλείται στο ξεδίπλωμα της βεντάλιας των πολλαπλών αυτών αποχρώσεων έλξης ανάμεσα στον άντρα και τη γυναίκα. Αυτό που βρήκα εγώ ενδιαφέρον είναι πως σιγά σιγά, καθώς προχωρούν αυτά τα μονόπρακτα της επιθυμίας με φόντο την Αθήνα, μου δημιουργήθηκε η εντύπωση πως το φόντο είναι κι αυτό πρόσωπο. Και μάλιστα το μόνο πρόσωπο με το οποίο ο πρωταγωνιστής έχει συνάψει σχέσεις πραγματικές. Η Αθήνα, καθώς εμφανίζεται μπροστά μας, κεφάλαιο το κεφάλαιο, οδό την οδό, γίνεται αυτή η γυναίκα την οποία ο αφηγητής περιδιαβαίνει, όχι με την ελαφρότητα του περαστικού εραστή, αλλά με το βάρος της οικειότητας που φέρνει η πολύχρονη συγκατοίκηση. Ο ήρωας, στις διάφορες περιπέτειες που αφηγείται, δεν παύει να κάνει αναφορές σε γνωστά μαγαζιά, πλατείες, στέκια, με την κρυφή τρυφερότητα που μιλάει κανείς για σημάδια πάνω στο σώμα της συντρόφου του. Και μιλάει γι' αυτά τα σημάδια έχοντας συνείδηση πως πολλοί από εμάς που ζούμε στην Αθήνα τα γνωρίζουμε. Γιατί αυτή η ερωμένη είναι κτήμα πολλών.

Ένας ακόμα τρόπος να μιλάς για το χρόνο

Με μια μικρή λοιπόν αλλαγή εστίασης, σε αυτή τη νουβέλα δεν πρωταγωνιστούν ο μοναχικός άντρας-κυνηγός και οι γυναίκες που βρίσκονται στο δρόμο του, αλλά οι Αθήνα και τα πρόσωπα που στριμώχνονται στους δικούς της δρόμους. Η ερωτική, τρυφερή, κουρασμένη, ασφυκτική σχέση αυτών των κατοίκων με την πόλη τους είναι, όπως το είδα εγώ, το θέμα αυτού του βιβλίου, και μάλιστα σε περίοδο κρίσης. Γιατί η Αθήνα, σε αυτή τη νουβέλα, δεν είναι μια οποιαδήποτε ερωμένη. Είναι μια μεσήλικη ερωμένη σε κρίση. Μια ερωμένη, δηλαδή, που ξέρει πως ο χρόνος κυλάει στο εξής εις βάρος της. Άλλωστε, ο χρόνος είναι κι αυτός ένας από τους πρωταγωνιστές, όπως μας λέει ο ίδιος:

Τώρα βρίσκομαι εδώ, στο τέλος της διαδρομής, και μετρώ πρόσωπα και τόπους. Μη με παρεξηγείς. Το να μιλάς για τόπους και πρόσωπα είναι ένας ακόμα τρόπος να μιλάς για το χρόνο. Οι δρόμοι της Αθήνας είναι οι δικές μου κλεψύδρες.

Τα βέλη του ρομαντισμού

Ο κυνισμός συχνά δεν είναι παρά κακοφορμισμένος ρομαντισμός.

Σε κάποιον αφηγείται τις περιπέτειές του ο ήρωας του Ενυδρείου. Σε ποιον τις αφηγείται δεν θα σας το αποκαλύψω μια που κι ο ίδιος αφήνει να αιωρείται αυτό το ερώτημα μέχρι το τελευταίο κεφάλαιο. Εκεί, μοιάζει να επιχειρεί μια σύνθεση των σκόρπιων επεισοδίων – μια σύνθεση που ξεφεύγει απ' το ρεαλιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινούνταν λίγο έως πολύ μέχρι τώρα κι αγγίζει περιοχές που ανήκουν στο όνειρο και δη τον εφιάλτη. Η αλήθεια είναι πως ξαφνιάστηκα με την ξαφνική στροφή του τιμονιού προς διαδρομές που εφάπτονται του υπερρεαλισμού και, με την αποκάλυψη του αποδέκτη της αφήγησης, μας βγάζουν στην σκοτεινή πλευρά του ρομαντισμού. Όμως θα έπρεπε να το περιμένω: ο κυνισμός συχνά δεν είναι παρά κακοφορμισμένος ρομαντισμός. Το αρσενικό με το καμάκι στο χέρι κρύβει μέσα του έναν μικρό έρωτα με ένα βέλος. Μόνο που στο ρομαντισμό είθισται τα βέλη στο τέλος να διαπερνούν το σώμα του ερωτευμένου που τα εξαπέλυσε, το καμάκι να έχει μπηχτεί στα σπλάχνα αυτού που κολυμπάει με την άπιαστη αγαπημένη του στα νερά αυτού του ενυδρείου.

Το κόστος της αυταπάτης και η εκδίκηση της ΔΕΗ

Πολύ καλογραμμένη νουβέλα με χιούμορ και ιδιάζον, δουλεμένο ύφος, από αυτά που με κάνουν να πιστεύω πως άμα γνώριζα το συγγραφέα θα τον συμπαθούσα. Πως άμα, λέει, πέταγα εγώ το πορτοφόλι μου στα πόδια του, η τυχαία αυτή συνάντηση θα οδηγούσε σε μια αμοιβαία αναγνώριση όλων των κοινών που μοιραζόμαστε, σχεδόν μοιραία. Με αυτό το ονειροπαρμένο ύφος και την αυταπάτη γραμμένη στο κούτελο προσήλθα στο γκισέ όταν η υπάλληλος βροντοφώναξε το νούμερο 73 που ήδη είχε ανάψει στην οθόνη. Όταν με ενημέρωσε σχεδόν χαιρέκακα πως περίμενα τόσες ώρες σε λάθος ουρά χρειάστηκε να φορέσω και πάλι τα μαύρα μου γυαλιά και να φύγω. Πάω στοίχημα πως υπάλληλοι και πελάτες θα με ξέχασαν αμέσως, όπως συμβαίνει σε όλες τις συναντήσεις των ψαριών μέσα σ' ένα ενυδρείο.

ΕΛΕΝΑ ΜΑΡΟΥΤΣΟΥ

enydreioΕνυδρείο
Γιώργος Κουτσούκος
Εκδ. Κίχλη
Σελ. 160, τιμή €13,50

politeia-link

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπασ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ