ageli tselepidou

Για το μυθιστόρημα της Βίκυς Τσελεπίδου «Η αγέλη» (εκδ. Πατάκη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Στην Ελλάδα από το 2010 ως το 2023 καταγράφηκαν 174 γυναικοκτονίες, ενώ μέσα στη διετία 2021–2022 σημειώθηκε σημαντική αύξηση του κατ’ έτους αριθμού τους σε αντίθεση με το 2023, όπου παρατηρήθηκε πτώση. Σε αυτές τις δολοφονικές πράξεις πρέπει να προσθέσουμε τις απόπειρες γυναικοκτονιών, τα κρούσματα ενδοοικογενειακής βίας με ελαφριές ή βαριές σωματικές κακώσεις, αλλά και τους βιασμούς, όπως και κάθε μορφή έμφυλης επιθετικότητας. Προφανώς σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε ο εγκλεισμός λόγω καραντίνας, που υποδαύλισε τις ενδοοικογενειακές τριβές και δη τα ψυχολογικά προβλήματα, αλλά δεν πρέπει να αγνοούμε και τη βαθιά ριζωμένη πατριαρχική νοοτροπία ιδιοκτησίας και επιβολής, η οποία συντείνει σε όλα αυτά.

Μια ισορροπημένη αναγνωστική πρόταση

Ανάμεσα στα λίγα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας που πραγματεύονται τη γυναικοκτονία αυτή καθαυτή και τα πολλά που αναφέρονται άμεσα ή έμμεσα στις έμφυλες ανισότητες και δη στην κακοποίηση της γυναίκας, Η αγέλη (2025) της Βίκυς Τσελεπίδου αποτελεί μια ισορροπημένη αναγνωστική πρόταση. Ο φόνος της Λυδίας από τον σύντροφό της, που ξεκίνησε από τον σφοδρό τους έρωτα και κατέληξε στη δολοφονική πράξη, καλύπτει όλο το φάσμα της πορείας από τη λατρεία ως την έκρηξη. Κι αυτό η πεζογράφος το πετυχαίνει υπό το πρίσμα έξι αφηγητών που πλαγιοκοπούν τον θύτη αλλά και το θύμα στη μεταξύ τους σχέση. Οι πέντε βρίσκονται κοντύτερα στον δράστη: ο εργοδότης του, ένας συνάδελφος, ένας εξάδελφός του, η πρώην του ονόματι Φαίη και η καλή του φίλη Στέλλα, ενώ από τη σκοπιά της δολοφονηθείσας στέκεται η κολλητή της Όλγα.

patakis tselepidou i ageli

Με αυτή την πολυεστιακή αφήγηση τοποθετούνται το ένα μετά το άλλο τα κομμάτια του παζλ, όχι βέβαια με την ακραία γραμμική σειρά αλλά με τον τρόπο της λογοτεχνίας, η οποία ξέρει να θέτει ερωτήματα, μερικά από αυτά να τα απαντά και άλλα να τα αφήνει εκκρεμή προς διερεύνηση. Πόσο πολύ ο ανώνυμος θύτης αγάπησε τη Λυδία; Και πώς αυτός ο σφοδρός έρωτάς του ήταν βαθύς και ανιδιοτελής ή τελικά ήταν πάθος χωρίς ουσιαστική αγάπη; Κι αν όλα ξεκίνησαν ομαλά, πώς εντέλει κατέληξαν στην αποτρόπαιη δολοφονία; Πιο συγκεκριμένα, η πολύ καλή εικόνα που έδειχνε σε όλους ο δράστης ήταν ψεύτικη ή σε κάθε ήρεμη θάλασσα μπορεί (χωρίς προηγούμενο) να ξεσπάσει μια απρόσμενη θαλασσοταραχή;

bookpress deite to big 300 new

Η πολύπλευρη διερεύνηση των δύο πρωταγωνιστών –τόσο η προσκόλληση της Λυδίας στον αγαπημένο της, που τελικά θα εξελιχθεί σε δολοφόνο της, όσο και (κυρίως) η στάση του θύτη– επιχειρεί να δώσει απαντήσεις για το ποιος ήταν, πώς έφτασε ως εκεί, είχε σχεδιάσει ή όχι την πράξη, υπήρχαν δείγματα πριν κορυφωθεί η συμπεριφορά του κ.λπ. Ανάμεσα στον εργοδότη του που είναι απόλυτα θετικός απέναντί του, γιατί εκτιμούσε την επαγγελματική του ευσυνειδησία και την άψογη συμπεριφορά του, και τη Φαίη, που ήταν φίλη της Λυδίας και κατακεραυνώνει τον σύντροφο της τελευταίας με πολλά ράμματα για τη γούνα του, οι υπόλοιποι κινούνται στη γκρίζα ζώνη των αμφιβολιών, γιατί, είτε μισούσαν είτε αγαπούσαν τον δράστη, έβλεπαν τις ποικίλες πτυχές του χαρακτήρα του και εκ των υστέρων χρωματίζουν πιο έντονα τη μία ή την άλλη.

Ο ίδιος ο φονιάς προτιμά τη σιωπή, ακόμα και προς τον δικηγόρο που τον έχει αναλάβει, δικηγόρο που, όπως αποκαλύπτεται στο τέλος, συγκέντρωσε όλες αυτές τις μαρτυρίες. Επομένως, δεν έχουμε την εκτίμηση του δράστη, ο οποίος θα μπορούσε να δώσει μια άλλη εκδοχή της αλήθειας, πλην των διάσπαρτων αποσπασμάτων της σκέψης του, δοσμένων μέσα στις αφηγήσεις των άλλων σε πλαγιογράμματη γραφή, αποσπασμάτων που δεν προσφέρουν τελικά τίποτα και θα μπορούσαν να παραλειφθούν από το πλάνο της συγγραφέως. Οι ίδιες οι μαρτυρίες αποτελούν ένα πολύπλευρο πλέγμα απόψεων γύρω από το χαμένο κέντρο, πολυφωνικό πεδίο, καθώς ο καθένας εκφράζει τις πολλαπλές αποχρώσεις της αλήθειας του αλλά όχι πολυγλωσσικό, αφού δεν επιτεύχθηκε μια διαφορετική φωνή, ένα διαφορετικό ύφος για τον καθένα.

Οι ίδιες οι μαρτυρίες αποτελούν ένα πολύπλευρο πλέγμα απόψεων γύρω από το χαμένο κέντρο, πολυφωνικό πεδίο, καθώς ο καθένας εκφράζει τις πολλαπλές αποχρώσεις της αλήθειας του αλλά όχι πολυγλωσσικό, αφού δεν επιτεύχθηκε μια διαφορετική φωνή, ένα διαφορετικό ύφος για τον καθένα.

Παρά τα αφηγηματικά φάουλ, ο Βίκυ Τσελεπίδου καταφέρνει να δείξει από ποικίλες πηγές φωτός τη γυναικοκτονία, να διερευνήσει όχι την απόλυτη αλήθεια, στην οποία η εποχή μας δεν ορκίζεται πια, αλλά τις εκδοχές τις οποίες οι εμπλεκόμενοι εικάζουν, ερμηνεύουν, αποκωδικοποιούν, φαντάζονται. Έτσι, η μυθιστορηματική στρατηγική της Αγέλης ομνύει στην πολυφωνία, στον σχετικισμό και στη διατύπωση ερωτημάτων και σκέψεων παρά βεβαιοτήτων για το τι συμβαίνει σε μυαλό ενός γυναικοκτόνου. Η λογοτεχνία δεν δίνει νομικές ή ψυχολογικές απαντήσεις, αλλά πολιορκεί παντοιοτρόπως τα φαινόμενα, εξάγοντας από μέσα τους μικρές και μεγάλες μορφές κατανόησης. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Πρόσφατα κυκλοφόρησε –σε δική του επιμέλεια– ο δεύτερος τόμος της σειράς «Ιστορίες του 21ου αιώνα», μια συλλογή 12 διηγημάτων με τίτλο «Μεταξύ ανθρώπου και μηχανής» (εκδ. Διόπτρα).


Απόσπασμα από το βιβλίο

Ακούστηκε στην αρχή ότι την κατακρεούργησε. Ότι την αποσυναρμολόγησε, έθαψε τα μέλη της και ότι την επόμενη μέρα τα ξέθαψε κι άρχισε να τα συναρμολογεί μπερδεύοντάς τα μεταξύ τους, τοποθετώντας τα σε λάθος θέσεις, ότι έβαλε, για παράδειγμα, το δεξί της χέρι στην θέση του αριστερού της χεριού, ότι της κόλλησε ανάποδα τ’ αυτιά, ανάκατα τα δάχτυλα, ότι στόλισε τα μαλλιά της με κοχύλια, ότι την στόλισε, τέλος πάντων, σαν βασίλισσα με κάτι σαν στέμμα στην κορυφή και κάτι σαν δόρυ στο χέρι, η θεά της σιωπής, της θάλασσας, φρίξαμε, λέγαμε «αδύνατον, δεν μπορεί, ποιος κάθεται και διαδίδει αυτές τις μπαρούφες;» Μετά αυτό διαψεύστηκε και έκανε η αστυνομία επίσημες δηλώσεις.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βρίκελοι» του Γιώργου Χωματηνού (μυθιστόρημα) – Το αρχαίο δράμα συναντά τον ευαγγελικό μυστικισμό σε ένα κείμενο ανοιχτό σε ερμηνείες

«Βρίκελοι» του Γιώργου Χωματηνού (μυθιστόρημα) – Το αρχαίο δράμα συναντά τον ευαγγελικό μυστικισμό σε ένα κείμενο ανοιχτό σε ερμηνείες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Χωματηνού «Βρίκελοι» (εκδ. Κίχλη). Εικόνα: Ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη «Κεφαλή του Αρχαγγέλου».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το να βρίσκεσαι ξαφνικά σε μια ομιχλώδη και βαλτώδη λογοτεχνική...

«Αίτημα» της Άντζελας Δημητρακάκη και του Δημήτρη Κεχρή – Μοναξιά και συντροφικότητα στα χρόνια της πανδημίας

«Αίτημα» της Άντζελας Δημητρακάκη και του Δημήτρη Κεχρή – Μοναξιά και συντροφικότητα στα χρόνια της πανδημίας

Για το βιβλίο μυθοπλασίας της Άντζελας Δημητρακάκη, με φωτογραφίες του Δημήτρη Κεχρή «Αίτημα» (εκδ. Τόπος). © Δημήτρης Κεχρής

Γράφει η Μαρία Μοίρα

Και ξαφνικά ο πλανήτης κράτησε την ανάσα του αιφνιδιασμένος. Μια ευεργετική ...

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη «Η γραφή των κυμάτων» (εκδ. Εστία). Κεντρική εικόνα: Ziad Antar, Wa © Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Ο Βασίλης Αλεξάκης έλεγε ότι για να φτιάξεις μια στιβαρή μυθιστορηματική δομ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση συμμετείχε στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τρεις ταινίες. Παράλληλα, απένειμε για έκτη χρονιά το Onassis Film Award, το οποίο φέτος απέσπασε η ταινία «Mignon» της Σοφίας Γεωργοβασίλη.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ