Για το μυθιστόρημα του Φίλιππου Φιλίππου «Ο κήπος με τις φράουλες» (εκδ. Πατάκη). Εικόνα: Από το «Body heat» (1981) του Λόρενς Κάσνταν.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Διαβάσαμε τον Κήπο με τις φράουλες, το τελευταίο αστυνομικό μυθιστόρημα του Φίλιππου Φιλίππου (κατόπιν έγραψε δύο ιστορίες για παιδιά), και μας άρεσε η λιτή, ατμοσφαιρική κι αποτελεσματική γραφή του. Μπαίνουμε μέσα στο μυαλό του αφηγητή-κεντρικού χαρακτήρα, με τα απλά μα λειτουργικά εκφραστικά μέσα της γραφής, της καλοδουλεμένης αφήγησης και των περιγραφών (ανθρώπων και τοπίων) του συγγραφέα.
Ο Φιλίππου γράφει καλά, μεστά και έχει λειτουργική πένα. Το μυθιστόρημα σε τραβάει, σε έλκει και θέλεις να μάθεις πώς εξελίσσεται η πολύ ενδιαφέρουσα, δραματική, αστυνομική ιστορία του. Σε προσελκύει, ακόμη, η έντονη ερωτική διάσταση του μυθιστορήματος και η αίσθηση του πολιτικοκοινωνικού χώρου.
Η γραφή του μυθιστορήματος καθώς και η πλοκή του είναι αξιοσημείωτου επιπέδου. Είναι φανερό πως ο Φιλίππου είναι λογοτέχνης που δημιουργεί ίντριγκα, περίτεχνη και λεπτομερειακή πλοκή και δραματουργία ποιότητος. Πως ξέρει καλά την τέχνη του, της λογοτεχνίας και του αστυνομικού μυθιστορήματος. Είναι ένας ολοκληρωμένος μυθιστοριογράφος με γνώση των μυστικών των μυθιστορηματικών μέσων, των τεχνικών και των μυθοπλαστικών λύσεων.
Όπως διαπιστώνουμε στο Ο κήπος με τις φράουλες, ο συγγραφέας Φίλιππος Φιλίππου είναι ευαισθητοποιημένος στα ερωτικά και στα υπαρξιακά προβλήματα. Περιγράφει λεπτομερειακά, λεπτόλογα και με ενάργεια, την ψυχολογία του κεντρικού ήρωα, του συζύγου Αργύρη, του οποίου σκοτώνεται η γυναίκα και που κατόπιν ερωτεύεται μια άλλη, μια μοιραία. Το μυθιστόρημα έχει το ύφος του νουάρ, το στυλ της νουάρ λογοτεχνίας και περιέχει ορισμένες από τις αρχετυπικές ιδέες του, τη μοιραία γυναίκα η οποία παρασέρνει τον κάπως απλοϊκό, μοναχικό άντρα στο να κάνει φόνο, τους εκβιασμούς, τον αποτυχημένο γάμο, τη νευρωτική, στρίγκλα σύζυγο που καταπιέζει τον άντρα, τον ρόλο του αστυνομικού, τον βραχυκυκλωμένο, παγιδευμένο σύζυγο, τον ιδιωτικό ντεντέκτιβ, το κοινωνικό μπαγκράουντ, τον κόσμο του θεάματος και των show business και βέβαια, τις δολοφονίες.
Ενδιαφέρων ήρωας, σφιχτοδεμένη αφήγηση
Στον Κήπο με τις φράουλες μας αρέσει και μας κεντρίζει η υπαρξιακή διάσταση αναφορικά με τον κεντρικό ήρωα, όπως και η κοινωνική, μέσω των σκέψεών του περί της προβληματικής ελληνικής πολιτικής, κρατικής ή μη. Ενδιαφέρουσες, απαισιόδοξες και σκεπτικιστικές είναι οι γνώμες του για τον έρωτα και τις γυναίκες. Στους στόχους του συγγραφέα περιλαμβάνεται η δημιουργία του σασπένς και η σφιχτοδεμένη, στιβαρή και καλειδοσκοπική αφήγηση που θα παρασύρει τον αναγνώστη, που θα τον κάνει να ενδιαφέρεται, ακόμη και να αγωνιά για τη μοίρα του ιδιότυπου, μπερδεμένου, προβληματικού και ερωτύλου, κεντρικού χαρακτήρα.
Το κάθε στοιχείο συνδέεται με τα υπόλοιπα, αποτελεί μια ψηφίδα που παραπέμπει στις άλλες
Η περιγραφή της δολοφονίας του κακοποιού είναι ζωντανή, παραστατική κι ανατριχιαστική. Είναι φανερό πως ο Φίλιππος Φιλίππου κατέχει καλά τις τεχνικές της διήγησης, της ίντριγκας και της αστυνομικής πεζογραφίας γενικότερα. Το κάθε στοιχείο συνδέεται με τα υπόλοιπα, αποτελεί μια ψηφίδα που παραπέμπει στις άλλες, όλα τα αφηγηματικά δεδομένα, όλες οι αφηγηματικές ψηφίδες ενώνονται αριστοτεχνικά σε ένα συνεκτικό σύνολο, στο γοητευτικό, πολύ ώριμο και συναρπαστικό συνολικά αστυνομικό μυθιστόρημα. Το μόνο ερώτημά μας ήταν μήπως με τόσους φόνους στην παραλιακή στη Ν. Αττική, δίνεται η εντύπωση πως αυτή έχει γίνει Σικάγο της εποχής του ζενίθ του γκανγκστερισμού.
Να σημειώσουμε ακόμη τις αναφορές και τις επιρροές του μυθιστορήματος από τον Ντοστογιέφσκι, ιδίως το Έγκλημα και τιμωρία, τον ερωτογράφο μυθιστοριογράφο Ντ. Χ. Λόρενς, την Πατρίτσια Χάισμιθ και τον Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, από το σενάριό του για τις «Άγριες φράουλες».
* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, «Ο έρωτας στο σινεμά» (εκδ. Αιγόκερως).
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Το πρώτο βιβλίο του Φίλιππου Φιλίππου κυκλοφόρησε το 1983. Από τότε, έχει συγγράψει και εκδώσει πάνω από είκοσι βιβλία, πολλά από τα οποία σχετίζονται με ιστορικά πρόσωπα ή πρόσωπα της πολιτιστικής και λογοτεχνικής κληρονομιάς, όπως οι Κωνσταντίνος Καβάφης, Οδυσσέας Ελύτης, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και Ζορμπάς. Έγραψε δύο βιβλία που σχετίζονται με τη θάλασσα, στην οποία εργάστηκε για χρόνια ως μηχανικός πλοίων.
Έχει γράψει βιογραφίες, μελέτες, μαρτυρίες, βιβλιοκριτικές, διηγήματα, ένα μυθιστορηματικό χρονικό και πολλά καλά και πετυχημένα αστυνομικά μυθιστορήματα, μεταξύ των οποίων τα: Κύκλος θανάτου (1987 και 2007), Μαύρο γεράκι (1996), Αντίο, Θεσσαλονίκη (1999), Το χαμόγελο της Τζοκόντα (1988), Ο άντρας που αγαπούσαν οι γυναίκες (2009) και Η κόρη του εφοπλιστή (2013). Στα τέσσερα τελευταία πρωταγωνιστεί ο μοναχικός δημοσιογράφος και ερασιτέχνης ντετέκτιβ Τηλέμαχος Λεοντάρης.
Ο Φιλίππου έχει λάβει μέρος σε πολλούς τόμους με αστυνομικά διηγήματα. Έχει επίσης ασχοληθεί με την ιστορία της ελληνικής αστυνομικής πεζογραφίας και το 2018 εκδόθηκε το δοκίμιό του Ιστορία της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας.
