salto2

Του Παναγιώτη Γούτα

Η θέση του Τσιαμπούση στα νεοελληνικά γράμματα προσδιορίζεται ως εκείνη του συνεχιστή μιας πλειάδας πεζογράφων της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς που εισήγαγαν στους χαρακτήρες τους και στη θεματολογία τους την παράμετρο του ατομικού και της καθημερινότητας.

Με εξαίρεση το μυθιστόρημά του Εκτός έδρας (Κέδρος, 1993), τα υπόλοιπα βιβλία του είναι συλλογές διηγημάτων (πέντε τον αριθμό), αρχής γενομένης από τη συλλογή Η βέσπα και άλλα επαρχιακά διηγήματα (η πρώτη έκδοση ήταν ιδιωτική το 1988, σε επανέκδοση το 1990 από τη Νεφέλη). Αυτό σημαίνει πως μιλάμε για έναν καθαρόαιμο διηγηματογράφο. Στο έργο του, τον απασχολεί τόσο το συλλογικό όσο και το ατομικό στοιχείο, ενώ οι ήρωές του, μέλη ενός αόρατου θιάσου που με τα κομμάτια τους συναρμολογούν την ιστορία της καθημερινότητας, απέχουν εκκωφαντικά από την άλλη Ιστορία, εκείνη των σχολικών εγχειριδίων, που την γράφουν πάντα οι δυνατοί και οι νικητές του πλανήτη.

Στο καινούριο βιβλίο του δραμινού πεζογράφου υπάρχει μια μετατόπιση στη γραφή του από το εσωστρεφές, βιωματικό διήγημα στο ουδέτερο, αποστασιοποιημένο, σκηνοθετημένο κείμενο – ιδανικό για τηλεταινίες μικρού μήκους. Η συγγραφική του αυτή μετατόπιση, που αφορά μερικά μόνο διηγήματά του, δεν είναι κατ’ ανάγκη αρνητική ούτε μειώνει το ταλέντο ή αλλοιώνει την ποιότητα της γραφής του. Απλώς στερεί το βιβλίο από ομοιογενές ύφος, διαρρηγνύει τον αφηγηματικό ιστό που πάει να δημιουργηθεί τουλάχιστον στις μισές σελίδες του, ενώ οι κάπως αδύνατες ιστορίες του (τα τέσσερα-πέντε κείμενα που στερούνται πνοής, νεύρου και σπιρτάδας, στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον Τσιαμπούση στις πολλές και καλές στιγμές του) το καθιστούν μια άνιση, ωστόσο ενδιαφέρουσα συλλογή διηγημάτων.

Τα διηγήματα που, κατά τη γνώμη μου πάντα, ξεχωρίζουν, είναι τα παρακάτω:

Το «Σάλτο μορτάλε», που έδωσε και τον τίτλο σε όλη τη συλλογή. Εδώ μια αγγλίδα τουρίστρια, επηρεασμένη από την επίσκεψή της σε ένα ορθόδοξο μοναστήρι, δοκιμάζει την πίστη της πηδώντας από ένα πανύψηλο πλατάνι, στα νερά διερχόμενου ρεύματος. Δυνατή ιστορία με μια αχλή μυστηρίου και μεταφυσική διάσταση στον πυρήνα της.

Στο «Συναξάρι» έχουμε την ιστορία ενός πατρικού σπιτιού που φιλοξένησε όλο το γενεαλογικό δέντρο του αφηγητή, και που γλιτώνει την αντιπαροχή, χάρη στις ενέργειες του τελευταίου να το νοικιάσει σε έναν μετανάστη. Το επιμύθιο της ιστορίας συμπυκνώνει τη συγκίνηση του ήρωα να περισώσει το παρελθόν του.

Το διήγημα «Φωτογραφία» αποπνέει συγκίνηση για παρελθόντα χρόνια και είναι καλογραμμένο και πειστικό.

Στο «Οι άντρες δεν πηγαίνουν στα εννιάμερα» ένα νεανικό μυστήριο, μια αδιευκρίνιστη συμπεριφορά ενός φίλου του αφηγητή από τα παλιά δεν λύνεται ποτέ, αφού ο φίλος του αφηγητή θα πεθάνει από καρκίνο.

Στο «Σκηνές για ταινία» η αυτοκτονία μιας κοπέλας στον ακάλυπτο χώρο μιας οικοδομής στέκεται η αφορμή για να καταδείξει ο Τσιαμπούσης ανθρώπινους χαρακτήρες και διαφορετικές αντιδράσεις, αναλόγως της ιδιοσυγκρασίας και της ψυχοσύνθεσης του καθενός.

Τρυφερό και νοσταλγικό το «Lido», αναφέρεται στην επιστροφή ενός ρομαντικού αλβανού ζωγράφου στο Παρίσι, ύστερα από χρόνια, μήπως και μάθαινε κάτι για την τύχη μιας ιδιοκτήτριας ενός καφέ, με την οποία ήταν κάποτε ερωτευμένος.

Δυνατό και με εύστοχη ψυχογραφία χαρακτήρων και «Το ρίσκο», όπου στη διάρκεια ενός ταξιδιού στη θάλασσα, πάνω στο πλοίο, ένας τύπος τα ρίχνει σε μια συντηρητική δασκάλα που πάει να συναντήσει στο νησί την κόρη της. Ενώ το καμάκι δείχνει να έχει αίσιο τέλος, απρόβλεπτα περιστατικά το ματαιώνουν οδηγώντας τα πράγματα σε στασιμότητα και μιζέρια.

Ο Τσιαμπούσης, παρότι πειραματίζεται, φανερά πλέον, με νέες μορφές και στυλ γραφής στα διηγήματά του (διάλογοι, σκηνοθετικό τρόπος γραφής, κείμενα που προσεγγίζουν τη νουβέλα κτλ) εξακολουθεί πάντα να έχει ζεστή, ανθρώπινη ματιά στις ιστορίες του. Διεισδύει στην ψυχοσύνθεση των ηρώων του άλλοτε αναπολώντας το παρελθόν ή μνημονεύοντας κεκοιμημένους κι άλλοτε καταγράφοντας σύγχρονα προσωπικά ή κοινωνικά αδιέξοδα.

saltoΣάλτο μορτάλε
Βασίλης Τσιαμπούσης
Μεταίχμιο 2011
Σελ. 279

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Βίβιαν Στεργίου έρχεται στο Υπόγειο

Στο 47ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με τη συγγραφέα και αρθογράφο Βίβιαν Στεργίου. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 18 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ