adolescence

Για το μυθιστόρημα του Στέφανου Παπαδημητρίου «Η σφαγή των αθώων» (εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, ο 13χρονος ήρωας της τηλεοπτικής μίνι σειράς Adolescence που διερευνά τα γιατί και τα πώς του φόνου μιας ανήλικης κοπέλας από έναν συμμαθητή της. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Με μια σκηνή απόκοσμη, βουτηγμένη μέσα στα παγωμένα νερά του ομαδικού θανάτου, εκκινεί το βραχύ μυθιστόρημα του Στέφανου Παπαδημητρίου. Στο πάτωμα ενός ξενοδοχείου, στο μέρος που προσφέρεται καθημερινά το πρωινό, κείτονται άψυχα κορμιά μαθητών γυμνασίου και κάποιων συνοδών καθηγητών.

Η χαρούμενη εκδρομή κατέληξε σε εκατόμβη. Ποιος μπορεί να ευθύνεται γι’ αυτό το μακελειό; Να έχουμε να κάνουμε με ομαδική δηλητηρίαση, απότοκη της αβλεψίας του προσωπικού του ξενοδοχείου;

Πολύ νωρίς ξεδιαλύνονται όλα: ο μοναδικός μαθητής που διασώθηκε, βρίσκεται σε πλήρη ηρεμία στο δωμάτιό του και δίχως καμία πίεση ενημερώνει τους αστυνομικούς πως ήταν εκείνος που δηλητηρίασε τους συμμαθητές του και τους καθηγητές. Ο φονιάς έχει όνομα: λέγεται Ερμής.

psichogios papadimitriou sfagi athoon

Το όνομα

Το όνομα δεν πρέπει να είναι τυχαίο, καθώς όπως θα αποδειχθεί στη συνέχεια, ο Ερμής δεν είναι ένας παράφρων, όπως θέλουν οι δημοσιογράφοι να τον σκιαγραφήσουν, αλλά ένα παιδί που υπέστη για πολύ καιρό κακοποίηση από τους συμμαθητές του. Ως εκ τούτου, η πράξη του μπορεί να νοηθεί ως μια ακραία μορφή αντίδρασης. Άλλως πώς: εκδίκηση μέχρις εσχάτων.

Ο Ερμής, για να συνδεθεί η πράξη με το όνομά του, έγινε ο ψυχοπομπός όλων αυτών που έχασαν τη ζωή τους. Σαν να τους οδήγησε στον άλλο κόσμο, ώστε να σιγουρευτεί πως δεν θα τον χτυπήσουν ή λοιδορήσουν ξανά.

Πέραν του Ερμή, άλλος ένας από τους συμμαθητές του δεν βρήκε τραγικό θάνατο. 

Πέραν του Ερμή, άλλος ένας από τους συμμαθητές του δεν βρήκε τραγικό θάνατο. Είναι ο κολλητός του Ερμή (ο μοναδικός που κατάφερε να αποκτήσει ποτέ) και αφηγητής της ιστορίας. Κατόπιν προτροπής του δράστη, επικαλέστηκε ασθένεια και έμεινε στο σπίτι του.

Η εικαστική πλευρά

Όλα αυτά τοποθετούνται σε ένα ανοιξιάτικο πρωινό του 1996 στο Πήλιο. Πολλά χρόνια μετά, ο φίλος του Ερμή, μεγάλος πλέον σε ηλικία, ζει εκτός της χώρας και σπουδάζει ιστορίας της τέχνης.

Οι σπουδές του δεν είναι άσχετες με τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του Ερμή, αλλά και με την ανάπτυξη της πλοκής. Παράλληλα με τον ζόφο, τη βία και την αγριότητα, αναπτύσσεται και μια εικαστική εξήγηση του φαινομένου της σφαγής των αθώων.

Ο Ερμής, ένα παιδί μοναχικό και ιδιαίτερο, στο μοναδικό που του αρέσει να καταγίνεται είναι να ζωγραφίζει. Όχι απαραίτητα καλαίσθητες ζωγραφιές, αλλά εικόνες της φθοράς που τον περιβάλλει και τον ενέχει. Κάπως έτσι δεν διστάζει να ζωγραφίσει τα σκατά ενός σκύλου, σκανδαλίζοντας τους πάντες.

Ο μοναδικός που του στέκεται είναι ο κολλητός, αλλά κι αυτός είναι ένα παιδί φοβικό και αντιδημοφιλές. Σαν να λέμε: αυτό το δίδυμο δεν γίνεται παρά να έχει το ρόλο του θύματος.

Ένα τέτοιο παιδί, φευ, δεν γίνεται να μην αποτελέσει αντικείμενο χλεύης, bullying και απάρνησης. Ο μοναδικός που του στέκεται είναι ο κολλητός, αλλά κι αυτός είναι ένα παιδί φοβικό και αντιδημοφιλές. Σαν να λέμε: αυτό το δίδυμο δεν γίνεται παρά να έχει το ρόλο του θύματος. Μόνο που από τους δύο, ο μοναδικός που σωματοποιεί τη θυματοποίηση και τραντάζεται απ’ αυτήν είναι ο Ερμής.

Ενδιάμεσα ο Παπαδημητρίου αποφασίζει να ενθέσει κάμποσα κεφάλαια-ιντερλούδια, για το πώς η ζωγραφική έχει αποτυπώσει τη σφαγή των αθώων. Ήτοι: τα αθώα παιδιά που διέταξε ο Ηρώδης να θανατωθούν, κατά τας γραφάς, έτσι ώστε να γλιτώσει νωρίς νωρίς από τον νεογέννητο Μεσσία.

Rubens Massacre of the Innocents Art Gallery of Ontario 2

Μη αναμενόμενη εξέλιξη

Έχει, άραγε, εικαστική εκδοχή το bullying; Η αλήθεια είναι ότι έχουν γραφτεί κάμποσα βιβλία ενηλίκων, αλλά και για παιδιά με το ίδιο θέμα. Αν και ανεξάντλητο, καθώς εξακολουθεί να αποτελεί μείζον θέμα στη σχολική κοινότητα, τα περισσότερα βιβλία ακολουθούν την πεπατημένη, με το αποτέλεσμα να είναι –τρόπον τινά– αναμενόμενο.

Στην περίπτωση του παρόντος βιβλίου υπάρχει κάτι μη αναμενόμενο και έχει να κάνει με την εικαστική πλευρά του θέματος. Σαφώς, έχει ενδιαφέρον πώς ο Τιντορέτο, ο Μπρέχελ ο Πρεσβύτερος ή ο Τζότο (για να φέρουμε κάποια παραδείγματα ζωγράφων που αναφέρονται στο βιβλίο) αποτυπώνουν την ίδια σκηνή. Ωστόσο, μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχουν οι ζωγραφικές απεικονίσεις που προέρχονται από το χέρι του Ερμή και πώς, χρόνια μετά, ο φίλος του προσπαθεί να ενώσει όλες τις ψηφίδες επιστρέφοντας στην Ελλάδα.

Ο Παπαδημητρίου, επίσης, δεν πέφτει στην παγίδα του αγαθού αμνού που δέχεται επίθεση από μια αγέλη λύκων.

Ο Παπαδημητρίου, επίσης, δεν πέφτει στην παγίδα του αγαθού αμνού που δέχεται επίθεση από μια αγέλη λύκων. Σαφώς, δεν γίνεται να είναι θετικός πόλος στο μυθιστόρημα τα παιδιά που περικυκλώνουν επικίνδυνα τον Ερμή, ωστόσο πρόθεση του συγγραφέα είναι να αναδειχθεί η ψυχοσύνθεση ενός παιδιού που δεν κατάφερε ποτέ να διαμορφώσει μια άμυνα για να προστατεύσει τον εαυτό του.

Άοπλο παιδί

Αυτός ακριβώς ήταν ο Ερμής: ένα παιδί άοπλο που βρέθηκε τη λάθος στιγμή στο λάθος μέρος. Από εκεί και πέρα, δεν είναι αναπόδραστο να έφτανε στο φονικό, αλλά, σίγουρα, σε μια μορφή αντίδρασης που μπορεί να περιλάμβανε τον εαυτό του ως τελικό θύμα.

Εντέλει, επέλεξε να σκοτώσει... Φαίνεται πως ήταν καταδικασμένος εξαρχής να σβηστούν από πάνω του όλα τα χρώματα.

Αυτός ο αποχρωματισμός, αποτέλεσμα της βίας που συνάντησε και βίωσε, είναι ο λόγος που πολλά παιδιά στις μέρες μας (μέρες άγριες) χάνουν την επαφή με τον εαυτό τους, χάνονται, γκρεμίζονται και δεν καταφέρνουν πολλές φορές να σηκωθούν πραγματικά. Μήπως κι εδώ δεν έχουμε μια άλλη μορφή σφαγής των αθώων;

*Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Αρχίζουν να του κολλούν χαρτιά στην πλάτη και στην τσάντα που γράφουν ΣΚΑΤΟ, ενώ, όπου τον συναντούν εκτός σχολείου, του φωνάζουν από μακριά: ‘’Γεια σου, Σκατό’’. Μαζεύουν ακόμη και κόπρανα σκύλων και γατιών και την ώρα του διαλείμματος του τα βάζουν στην τσάντα ή κάτω από το θρανίο. Σταδιακά και με γεωμετρική πρόοδο αρχίζει να τον συνοδεύει μια μυρωδιά που δεν μπορεί να την αποφύγει και όσο περισσότερο προσπαθεί να βυθιστεί στην αποστασιοποίησή του από το ‘’αστείο’’, τόσο περισσότερο βουλιάζει στη φάρσα που πλέον όλο το σχολείο σκηνοθετεί εις βάρος του» (σελ. 114)

Δυο λόγια για τον συγγραφέα

Ο Στέφανος Παπαδημητρίου γεννήθηκε το 1983 στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων στο Μιλάνο και, το 2015, απέσπασε το Μάστερ του στην Ιστορία της Τέχνης από το Πανεπιστήμιο του Λέιντεν.

stephanos papadimitriou

Έχει εργαστεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό ως designer αλλά και ως συντάκτης αρχιτεκτονικής, ενώ διδάσκει ιστορία και θεωρία της τέχνης. Η σφαγή των αθώων είναι το τρίτο του βιβλίο. Έχει επίσης εκδώσει τα βιβλία Η Μαϊμού και Δυσλεκτικό Στόμα Δίγλωσσων Τεράτων, για το οποίο, το 2011, ήταν υποψήφιος για το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα. 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βρίκελοι» του Γιώργου Χωματηνού (μυθιστόρημα) – Το αρχαίο δράμα συναντά τον ευαγγελικό μυστικισμό σε ένα κείμενο ανοιχτό σε ερμηνείες

«Βρίκελοι» του Γιώργου Χωματηνού (μυθιστόρημα) – Το αρχαίο δράμα συναντά τον ευαγγελικό μυστικισμό σε ένα κείμενο ανοιχτό σε ερμηνείες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Χωματηνού «Βρίκελοι» (εκδ. Κίχλη). Εικόνα: Ο πίνακας του Νικόλαου Γύζη «Κεφαλή του Αρχαγγέλου».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το να βρίσκεσαι ξαφνικά σε μια ομιχλώδη και βαλτώδη λογοτεχνική...

«Αίτημα» της Άντζελας Δημητρακάκη και του Δημήτρη Κεχρή – Μοναξιά και συντροφικότητα στα χρόνια της πανδημίας

«Αίτημα» της Άντζελας Δημητρακάκη και του Δημήτρη Κεχρή – Μοναξιά και συντροφικότητα στα χρόνια της πανδημίας

Για το βιβλίο μυθοπλασίας της Άντζελας Δημητρακάκη, με φωτογραφίες του Δημήτρη Κεχρή «Αίτημα» (εκδ. Τόπος). © Δημήτρης Κεχρής

Γράφει η Μαρία Μοίρα

Και ξαφνικά ο πλανήτης κράτησε την ανάσα του αιφνιδιασμένος. Μια ευεργετική ...

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη «Η γραφή των κυμάτων» (εκδ. Εστία). Κεντρική εικόνα: Ziad Antar, Wa © Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Ο Βασίλης Αλεξάκης έλεγε ότι για να φτιάξεις μια στιβαρή μυθιστορηματική δομ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

«Οι ζωές των ζώων» του Τζ. Μ. Κουτσί (νουβέλα) – Φιλόσοφοι, ποιητές και επιστήμονες απέναντι στις γενοκτονίες ζώων

Για τη νουβέλα του Τζ. Μ. Κουτσί (J. M. Coetzee) «Οι ζωές των ζώων» (εισ. Ευγενία Μυλωνάκη, μτφρ. Γιάννης Μολυνδρής, εκδ. Κύκλος). Εικόνα: Από την έκδοση του Princeton University Press.

Γράφει ο Παναγιώτης Τσιαμούρας

...
Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Λογοτεχνικά Βραβεία Jean Moreas: Οι βραχείες λίστες στις πέντε κατηγορίες

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των Διεθνών Λογοτεχνικών Βραβείων Jean Moreas ανακοίνωσαν τις βραχείες λίστες για βιβλία που εκδόθηκαν το 2025.

Επιμέλεια: Book Press

Οι Επιτροπές Ποίησης και Πεζογραφίας των ...

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης – Τρεις ταινίες και απονομή του Onassis Film Award

Το Ίδρυμα Ωνάση συμμετείχε στο 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με τρεις ταινίες. Παράλληλα, απένειμε για έκτη χρονιά το Onassis Film Award, το οποίο φέτος απέσπασε η ταινία «Mignon» της Σοφίας Γεωργοβασίλη.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

«Παιχνίδι σκιών» του Τιμ Μάρσαλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ [Tim Marshall] «Παιχνίδι σκιών – Η πρώτη πράξη του νέου ψυχρού πολέμου μεταξύ Ανατολής και Δύσης» (μτφρ. Σπύρος Κατσούλας, πρόλογος Ηλίας Μαγκλίνης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 18 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστό...

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

«Η γυναίκα συγγραφέας» της Φελισιτέ ντε Ζανλίς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φελισιτέ ντε Ζανλίς [Félicité de Genlis] «Η γυναίκα συγγραφέας» (μτφρ. Διονύσης Γιαννάτος, εισαγωγή – επιμέλεια – επίμετρο: Μαρία Σπυριδοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Ροές.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

Τι διαβάζουμε τώρα; 15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας – Βραβευμένα, παραγνωρισμένα, ντεμπούτα

15 βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας που ξεχωρίσαμε από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Ανάμεσά τους, κάποια βραβευμένα, κάποια παλαιότερα, που μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, κάποια λογοτεχνικά ντεμπούτα. 

...

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ