sarajevo

Για το μυθιστόρημα του Μιχάλη Μαλανδράκη «Δυναμώστε τη μουσική, παρακαλώ» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: φωτογραφία από το Σεράγεβο.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Λένε ότι ένας δημοσιογράφος πρέπει «να κρατάει απόσταση απ’ όλα και να παραμένει όσο πιο νηφάλιος γίνεται. Να μην εξοργίζεται και να μην μπαίνει στη θέση κανενός άλλου.» Όμως, πόσο ανθεκτικός μπορεί να είναι κανείς μπροστά στη φρίκη του πολέμου;

Και πόσο εύκολο είναι να συνεχίσει μετά τη ζωή του, όταν έχει δει πόλεις να καταστρέφονται, οικογένειες να ξεκληρίζονται και ανθρώπους να διαμελίζονται μπροστά στα μάτια του;

Ένα πολλά υποσχόμενο ξεκίνημα

Λίγους μήνες πριν κλείσει τα δεκαοκτώ, ο Χάρης Αλεξιάδης αρχίζει να ενδιαφέρεται για ό,τι συμβαίνει στον κόσμο και να διαβάζει ό,τι πέφτει στα χέρια του. Θέλει να γίνει δημοσιογράφος, και τα καταφέρνει. Αρχικά, ασχολείται με το διεθνές ρεπορτάζ σε κάποια εφημερίδα και στη συνέχεια προσλαμβάνεται από ένα ιδιωτικό κανάλι της τηλεόρασης.

Όταν του προτείνουν να καλύψει τα γεγονότα στη Γιουγκοσλαβία μετά την διακήρυξη της ανεξαρτησίας της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, δέχεται να ταξιδέψει στο Σεράγεβο. Θεωρεί ότι το ταξίδι αυτό είναι η ευκαιρία της ζωής του, γιατί θα βρεθεί στην καρδιά των γεγονότων, εκεί όπου γράφεται η Ιστορία.

Παραμένοντας για μεγάλο διάστημα στο Σεράγεβο, το οποίο έχουν αποκλείσει οι σερβικές δυνάμεις, ο Χάρης, πέρα από τις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζει όσον αφορά το κρύο, την έλλειψη νερού και τις διακοπές ρεύματος, έρχεται αντιμέτωπος με την αληθινή εικόνα του πολέμου.

Παραμένοντας για μεγάλο διάστημα στο Σεράγεβο, το οποίο έχουν αποκλείσει οι σερβικές δυνάμεις, ο Χάρης, πέρα από τις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζει όσον αφορά το κρύο, την έλλειψη νερού και τις διακοπές ρεύματος, έρχεται αντιμέτωπος με την αληθινή εικόνα του πολέμου. Ένας άνθρωπος του δυτικού κόσμου που παρακολουθεί τις ειδήσεις από τον καναπέ του σπιτιού του, όση ενσυναίσθηση κι αν διαθέτει, είναι αδύνατο να καταλάβει τη φρίκη που βιώνουν οι εμπλεκόμενοι στον πόλεμο, ή εκείνοι που αποφάσισαν να γίνουν αυτόπτες μάρτυρες και καταγραφείς του πολέμου αυτού.

Ο Χάρης βλέπει καθημερινά ανθρώπους να ζουν σε άθλιες συνθήκες, βλέπει τον φόβο, την αβεβαιότητα και την εξάντληση στα πρόσωπα των νέων, βλέπει τον διχασμό και το μίσος ανάμεσα σε ανθρώπους που μέχρι πριν λίγο καιρό συνυπήρχαν ειρηνικά. Βλέπει γνωστούς του να χάνουν ξαφνικά τη ζωή τους. Βλέπει να διαπράττονται εγκλήματα πολέμου και οι πολιτικοί ηγέτες να μην προσπαθούν να βρουν μια λύση. Βλέπει την κοινή γνώμη στη χώρα του και στην Ευρώπη να συνηθίζει στην εικόνα των καθημερινών επιθέσεων και στον θάνατο αθώων ανθρώπων.

Εικόνες και ήχοι της φρίκης

Κάνει καθημερινά ρεπορτάζ μπροστά σε βομβαρδισμένα κτήρια, αντιλαμβάνεται τις σφαίρες που σφυρίζουν περνώντας δίπλα του, ακούει τον θόρυβο των αμέτρητων βιβλίων που γίνονται στάχτη στο φλεγόμενο κτήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Σε κάθε σπίτι, και παντού γύρω του, ακούει βογκητά, λυγμούς, αναφιλητά. Μια ποικιλία των ήχων του ανθρώπινου πόνου.

Αγωνίζεται να μην καταρρεύσει. Μετά όμως έρχεται η επίθεση στην αγορά του Μαρκάλε, ένα γεγονός, την έκταση και τη φρίκη του οποίου, αδυνατεί να συλλάβει ο νους του. Διαμελισμένα σώματα, φωνές, τραυματίες που ζητούν βοήθεια, νεκροί ανάμεσα στους πάγκους με τα τρόφιμα, ζωντανοί με κενό βλέμμα, πιτσιλιές από αίμα παντού. Κι εκείνος τα βλέπει όλα αυτά και συνειδητοποιεί πόσο ανήμπορος είναι ο ίδιος αλλά και κάθε απλός άνθρωπος μπροστά στον πόλεμο.

Επιστροφή στην ελαφρότητα

Μετά από την επίθεση στην αγορά του Μαρκάλε ο Χάρης ζητά να επιστρέψει στην Αθήνα. Περνά μια μεγάλη περίοδο απραξίας, και στη συνέχεια, του προτείνουν να ασχοληθεί με τις ψυχαγωγικές εκπομπές. Το μουσικό τηλεπαιχνίδι που παρουσιάζει λέγεται Δυναμώστε τη μουσική, παρακαλώ, και σημειώνει μεγάλη επιτυχία. Σύντομα γίνεται διάσημος.

Η ζωή του αλλάζει, κι εκείνος την απολαμβάνει. Του αρέσει να βρίσκεται στο πλατό. Επιδιώκει τη δημοσιότητα, την ένταση, την κίνηση, την αδρεναλίνη. Κυνηγάει το χρήμα, το σεξ, τις γνωριμίες, κι ό,τι άλλο θεωρεί ότι συνιστά ζωή. Θέλει να νιώθει το σώμα του γεμάτο ενέργεια. «Θέλει να είναι συνέχεια έξω και να συμμετέχει σε όλα.» Η εκπομπή του προσφέρει διασκέδαση στους θεατές και την βιώνει κι εκείνος μαζί τους. Η διασκέδαση είναι το αντίθετο του πόνου, είναι χαρά, είναι ζωή. Μόνο αυτό έχει σημασία.

michalis malandrakis

Ο Μιχάλης Μαλανδράκης γεννήθηκε το 1996 στα Χανιά και ζει στην Αθήνα. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, αλλά και της Σχολής Κινηματογράφου και Τηλεόρασης του Λυκούργου Σταυράκου. Εργάζεται στο Τμήμα Μυθοπλασίας της ΕΡΤ. Το πρώτο του βιβλίο, με τίτλο Patriot (Πόλις, 2019), τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα (εξ ημισείας). Διηγήματά του έχουν συμπεριληφθεί σε συλλογικούς τόμους.

Έχοντας βιώσει τον θάνατο της αδελφής του σε πολύ μικρή ηλικία, και έχοντας δει από κοντά τον θάνατο τόσων ανθρώπων στο Σεράγεβο, ξέρει ότι η απόσταση που χωρίζει τη ζωή από τον θάνατο είναι μηδαμινή. Προσπαθεί λοιπόν να ζήσει ό,τι μπορεί και μάλιστα να το ζήσει στον μέγιστο βαθμό. Και πάντα με τη μουσική στη διαπασών. Όταν ακούει δυνατά μουσική είναι σαν να αφήνει πίσω το παρελθόν, σαν να ξεχνάει τον ήχο από τις βόμβες και τις χειροβομβίδες, τα κλάματα και τα βογκητά των ζωντανών, τον ήχο από το φτυάρι που σκάβει το χώμα για την ταφή των νεκρών.

Η μουσική λειτουργεί γι’ αυτόν σαν ένα προστατευτικό περίβλημα, που δεν επιτρέππει να περάσουν οι μνήμες και τα συναισθήματα. Η μουσική τον παρηγορεί, καλύπτει τον πόνο και την απόγνωση. Υπάρχει μόνο η μουσική κι εκείνος. Ζωντανοί και οι δύο.

Ο ήρωας του Μαλανδράκη βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση, γιατί η στασιμότητα γι’ αυτόν ισοδυναμεί με θάνατο. Προσπαθεί να εξισορροπήσει τη φρίκη του πολέμου με τη μουσική και τη διασκέδαση. Είναι ο δικός του τρόπος άμυνας απέναντι σε ό,τι είναι πάνω από τις δυνάμεις του, σε ό,τι δεν μπορεί και δεν ξέρει πώς να διαχειριστεί. Μέχρι που ένα πρόβλημα υγείας τον αναγκάζει να αποσυρθεί από τον δημόσιο βίο, να αντιμετωπίσει το παρελθόν και να αναθεωρήσει τις προτεραιότητές του.

Ανάμεσα σε ημερολόγιο και δημοσιογραφική καταγραφή

Το βιβλίο είναι κάτι ανάμεσα σε ημερολόγιο και δημοσιογραφική καταγραφή, όπου, σε κάθε κεφάλαιο, αναφέρεται ο τόπος και η χρονική περίοδος των γεγονότων που εξιστορούνται, και η αφήγηση γίνεται σε γ’ πρόσωπο. Ο αφηγητής, απλά και ρεαλιστικά, μάς περιγράφει στιγμές από τη ζωή του Χάρη, σαν σκηνές από κινηματογραφική ταινία, οι οποίες είναι μικρής έκτασης, ίσως γιατί και το τόσο είναι αρκετό, ίσως γιατί το περισσότερο θα βάρυνε πολύ το κείμενο.

Η αφήγηση μεταπηδά διαρκώς από το παρόν στο παρελθόν και τανάπαλιν, κι αυτή η συνεχής επιστροφή στο χτες κλιμακώνει την ένταση και το συναισθηματικό φορτίο που καλείται να σηκώσει ο ήρωας.

Η αφήγηση μεταπηδά διαρκώς από το παρόν στο παρελθόν και τανάπαλιν, κι αυτή η συνεχής επιστροφή στο χτες κλιμακώνει την ένταση και το συναισθηματικό φορτίο που καλείται να σηκώσει ο ήρωας. Πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η χρήση των χρόνων που επιλέγει ο συγγραφέας. Στην αφήγηση γεγονότων πιο γενικών, που αφορούν πολλούς, χρησιμοποιεί παρελθοντικό χρόνο. Όταν όμως περιγράφει πράγματα τα οποία έζησε ο Χάρης και τον σημάδεψαν, ο χρόνος γίνεται ενεστώτας, γιατί τα γεγονότα αυτά ο Χάρης τα κουβαλάει και πάντα θα τα κουβαλάει στο παρόν του, όσο κι αν προσπαθεί για το αντίθετο.

Ο Μιχάλης Μαλανδράκης επιλέγει ενδιαφέροντα θέματα και τα αναπτύσσει με γραφή ζωντανή και ανεπιτήδευτη. 

Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


Απόσπασμα από το βιβλίο

polis malandrakis dynamoste th mousikh parakalo«Όλοι τους είχαν τη δυνατότητα να δουλεύουν σε μεγάλα άνετα γραφεία, με μια κούπα ζεστό γαλλικό καφέ συνεχώς δίπλα τους, και στα διαλείμματα να τρώνε στο αγαπημένο τους εστιατόριο. Επέλεξαν όμως να είναι εδώ. Ο επαγγελματικός του ενθουσιασμός τον έχει εγκαταλείψει. Δεν κρυφοκοιτάζει πια τις ζωντανές συνδέσεις του CNN στο πάρκινγκ, κι η αντοχή του στο κρύο έχει μειωθεί. Κάνει τη δουλειά του όσο καλύτερα μπορεί, χωρίς ν’ αναζητά νόημα σ’ όσα συμβαίνουν γύρω του, ετοιμάζει σχεδόν μηχανικά τα σπικάζ του για λεηλατημένα κομβόι βυτιοφόρων, για παραλυμένα νοσοκομεία και χειρουργικές επεμβάσεις χωρίς αποστειρωμένα εργαλεία, για τους ντόπιους που διασχίζουν χιλιόμετρα μέχρι το Μπίστρικ για να ξεδιψάσουν, και για όσους, μην μπορώντας να μετακινηθούν τόσο μακριά, σβήνουν τη δίψα τους σε μολυσμένα πηγάδια.»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

Για το μυθιστόρημα της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα» (εκδ. Ψυχογιός). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου «Παρένθεση». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Μερικές φορές πρέπει να καείς για να ξαναγεννηθείς.» Όπ...

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Κιοσσέ «Τσιγάρο βαρ;» (εκδ. Μεταίχμιο) και του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Oι διαφορετικές όψεις της ελληνικής επαρχίας. Κεντρική εικόνα: © Frederic Boissonnas.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ