baskozos damianidi

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Μπασκόζου «Η μπαλάντα των ανίδεων και καλών» (εκδ. Μεταίχμιο) και το μυθιστόρημα της Άννας Δαμιανίδη «Δυο καλοκαίρια και μισό φθινόπωρο» (εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το ότι τα δύο μυθιστορήματα μοιάζουν και συνάμα στέκουν το ένα καθρέφτης απέναντι στο άλλο είναι μια εντύπωση που μου δημιουργήθηκε όταν τελείωσα και τα δύο, διαβάζοντάς τα σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους. Κι οι ομοιότητές τους εξηγούνται, εν μέρει, επειδή οι δύο συγγραφείς ανήκουν στην ίδια γενιά, καθώς ο μεν Γιάννης Μπασκόζος γεννήθηκε το 1952, η δε Άννα Δαμιανίδη το 1953. Κι οι δύο, λοιπόν, μεγάλωσαν στην Αθήνα της δεκαετίας του 1960 και η ενηλικίωσή τους έπεσε στα χρόνια της Χούντας.

Επομένως, τα δυο μυθιστορήματα είναι ωδές στη γενιά του Πολυτεχνείου, όχι όμως εστιάζοντας στην πλευρά των στρατευμένων και συνειδητοποιήμενων φοιτητών της εποχής, αλλά στη στάση των ημιπολιτικών ή ημιαπολίτικων νέων, οι οποίοι ωστόσο ψήνονται δίπλα ή ξώφαλτσα στις αντιδικτατορικές δράσεις και τα αιματηρά γεγονότα του 1974.

Από τη μία, οι νέοι του Γιάννη Μπασκόζου ζουν και συχνάζουν στο Παγκράτι στις αρχές της δεκαετίας του ’70 και ιδρύουν μια μπάντα στα πρότυπα των ξένων συγκροτημάτων της εποχής. Η μπάντα, με το όνομα «Athens Pistols», είναι το σημείο συνάντησης διαφορετικών χαρακτήρων και στοχεύσεων, αφού άλλοι θέλουν να κάνουν καριέρα στη μουσική, άλλοι έρχονται για την παρέα κι άλλοι (κρυφο)κοιτάζουν τον έρωτα ως προτεραιότητα πάνω από τραγούδια και φιλίες.

metaixmio baskozos ballanda anideon

Ο πρωταγωνιστής ονόματι Νούλης είναι ο μάνατζερ του συγκροτήματος, άρα εν μέρει μέσα κι εν μέρει έξω από αυτό, δεν έχει υψηλές προσδοκίες από τη σταδιοδρομία του στη μουσική, και συνάμα διαβάζει, για να περάσει στο Πανεπιστήμιο, πιστεύει πιο πολύ στη φιλία και επιζητεί την ωρίμαση μέσα από το σεξ με μια μεγαλύτερή του. Κινείται στα στέκια της περιοχής, κι έτσι αναβιώνεται η εποχή με τις καφετέριες και τους αγώνες κατς, τα πάρτι και τις συναυλίες του Σαββόπουλου, τις μικροεπαναστατικές ενέργειες και τις αντιχουντικές διαμαρτυρίες.

Απέναντι στην κυρίως ανδροπαρέα του Γιάννη Μπασκόζου, η Άννα Δαμιανίδη ορθώνει το δικό της κάτοπτρο, μια παρέα τεσσάρων κοριτσιών που περίπου την ίδια περίοδο τελειώνουν το Γυμνάσιο και προσβλέπουν, άλλη με περισσότερες κι άλλη με λιγότερες προσδοκίες, στην είσοδό τους στο Πανεπιστήμιο.

Απέναντι στην κυρίως ανδροπαρέα του Γιάννη Μπασκόζου, η Άννα Δαμιανίδη ορθώνει το δικό της κάτοπτρο, μια παρέα τεσσάρων κοριτσιών που περίπου την ίδια περίοδο τελειώνουν το Γυμνάσιο και προσβλέπουν, άλλη με περισσότερες κι άλλη με λιγότερες προσδοκίες, στην είσοδό τους στο Πανεπιστήμιο. Η αφήγηση μάλιστα διασπάται στα τέσσερα, ώστε καθεμιά να μπορέσει να εξιστορήσει τον κοινό παλμό από τη δική της σκοπιά, συχνά διαφωνώντας με τη ματιά των άλλων ή απλώς γνωρίζοντας όσα έπεσαν στη δική της αντίληψη και αγνοώντας άλλα. Αυτή η καλειδοσκοπική αφήγηση, στηριγμένη στην υποκειμενική οπτική γωνία της καθεμιάς, παίζει το παιχνίδι της γνώσης και της άγνοιας, τόσο για όσα συμβαίνουν στην κοριτσοπαρέα και στα φλερτ που τις περιβάλλουν όσο και όσα επισυμβαίνουν στην πολιτική ζωή της δικτατοροκρατούμενης Ελλάδας.

Στόχος τους είναι η σεξουαλική απελευθέρωση από τα δεσμά της παρθενίας αλλά και η είσοδος σε μια Σχολή· μέσα σ’ αυτό το αντικειμενικό πλαίσιο σιγοβράζουν καημοί και ανασφάλειες, μικροέρωτες και φιλίες, αμβλώσεις και διάβασμα, αγωνίες και χαρές.

metaixmio damianidi dyo kalokairia

Τα αγόρια και τα κορίτσια των δύο μυθιστορημάτων, που κινούνται στην ίδια πόλη και στο ίδιο ιστορικό συγκείμενο, δεν συναντιούνται στον χώρο και τον χρόνο, αλλά συναντιούνται ακούσια στον κοινό παρονομαστή της ενηλικίωσης. Κι οι δύο ομάδες λόγω ηλικίας έχουν κάποια ερεθίσματα από την οικογένεια ή τις παρέες για την κοινωνικοπολιτική κατάσταση τις παραμονές του Πολυτεχνείου, αλλά ουσιαστικά ακολουθούν τις ατομικές (και ατομικιστικές) τους πορείες, με προσωπικούς στόχους, καθώς το μέλλον (μαζί με το φλέγον ατομικό παρόν) βρίσκεται σε προτεραιότητα μέσα στον ορίζοντά τους.

Τα αγόρια επιζητούν την αναγνώριση –με έναν από την ροκ μπάντα να παρακάμπτει τη φιλία προς όφελος της σταδιοδρομίας του–, τη σεξουαλική ωρίμαση, τη σταδιακή βίωση των πολιτικοκοινωνικών κραδασμών, που έρχονται χωρίς οι ίδιοι να είναι συνειδητοποιημένοι, αλλά ψηλαφητά επιχειρούν να συντονιστούν με την εποχή, σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Για τα κορίτσια κύριος στόχος είναι η ελευθερία, καθώς η πατριαρχική κοινωνία κι η καταπιεστική χούντα είναι πιο αυστηρές με αυτά, κι επιδιώκουν να την κατακτήσουν τόσο με την είσοδο σε μια Σχολή που θα τις απελευθερώσει από το σχολείο, το σπίτι και τους στενούς ορίζοντες, όσο και με τη διάβαση του κατωφλιού που λέγεται ερωτική πράξη, ώστε να περάσουν από την παιδικότητα στην ενηλικίωση.

Κι οι δύο παρέες δεν έχουν βαθιά πολιτική συνείδηση: τα αγόρια του Γιάννη Μπασκόζου ελάχιστα, ενώ κάποια κορίτσια από το βιβλίο της Άννας Δαμιανίδη φαίνονται πιο ενήμερα.

Κι οι δύο παρέες δεν έχουν βαθιά πολιτική συνείδηση: τα αγόρια του Γιάννη Μπασκόζου ελάχιστα, ενώ κάποια κορίτσια από το βιβλίο της Άννας Δαμιανίδη φαίνονται πιο ενήμερα. Ο Νούλης λ.χ., λίγο από νεανικό αναβρασμό, λίγο από περιέργεια, θέλει να πάει στο Πολυτεχνείο, αλλά δεν τα καταφέρνει, με αποτέλεσμα να μη ζήσει τις κρίσιμες μέρες, αναπνέοντας μόνο τις αναθυμιάσεις των πολιτικών εκρήξεων. Είναι το πρότυπο της αποτυχίας μιας μερίδας αυτής της γενιάς που δεν μπόρεσε να πετύχει ούτε ατομικά ούτε πολύ περισσότερο κοινωνικά (με αυτό το κριτήριο συνομιλεί με το Λάδι σε καμβά (2022) του Αλέξη Πανσέληνου). Τα κορίτσια, από την άλλη, εισπράττουν από διάφορες πηγές την πολιτική αύρα, και μόλις στο τέλος ανακαλύπτουν ότι συμβίωναν, ερωτοτροπούσαν και διαλέγονταν με άνδρες που είχαν ενεργή αντιδικτατορική δράση.

Και οι δύο συγγραφείς υποβάλλουν την αίσθηση ότι ζούμε την Ιστορία, αλλά δεν είμαστε όλοι ενεργοί τελεστές, αφού τις περισσότερες φορές ο ατομικός βίος ενσκήπτει γεμάτος με τις δικές του έγνοιες και δεν μας αφήνει να ξεχυθούμε στην κοινωνική και πολιτική κονίστρα. Αυτό δεν εκφράζεται ως μομφή, αλλά πιο πολύ ως φυσικός νόμος της Ιστορίας, καθώς οι ορίζοντες του καθενός φτάνουν μέχρι τη φιλία, το σεξ, τις σπουδές, αλλά όχι κατ’ ανάγκη στην πολιτική ενεργοποίηση. Παρ’ όλα αυτά, τα γεγονότα περνάνε δίπλα μας και, είτε το θέλουμε είτε όχι, κολυμπάμε στα απόνερά τους.


 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

 politeia deite to vivlio 250X102 ARISTERA 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

Για το μυθιστόρημα της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα» (εκδ. Ψυχογιός). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου «Παρένθεση». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Μερικές φορές πρέπει να καείς για να ξαναγεννηθείς.» Όπ...

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Κιοσσέ «Τσιγάρο βαρ;» (εκδ. Μεταίχμιο) και του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Oι διαφορετικές όψεις της ελληνικής επαρχίας. Κεντρική εικόνα: © Frederic Boissonnas.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ