evraioi thessaloniki

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χατζηαλεξάνδρου «Το τελευταίο στοιχείο» (εκδ. Αρμός). Κεντρική εικόνα: ο διωγμός των Εβραίων κατά την περίοδο της ναζιστικής Κατοχής. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσουκνιδής 

Το μυθιστόρημα της Έλενας Χατζηαλεξάνδρου Το τελευταίο στοιχείο (εκδ. Αρμός) δίνει εξαρχής την αυθεντική αίσθηση πως εγκαινιάζει με μια σύγχρονη ματιά το ιδιαίτερο είδος του ιστορικού αστυνομικού μυθιστορήματος. Το συγκεκριμένο είδος συνδυάζει την κλασική πλοκή του αστυνομικού («ποιος είναι ο δολοφόνος;») με έναν ιστορικό καμβά, ο οποίος, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος.

Έχοντας ο ίδιος διδάξει Ιστορία, αναγνώρισα αυθωρεί πως η συγγραφέας έχει αφιερώσει ουσιαστικό χρόνο σε επισταμένη έρευνα των ιστορικών πεπραγμένων του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς σημαντικά ιστορικά γεγονότα εντάσσονται οργανικά στη δομή του μυθιστορήματος, εμπλουτίζοντας την αφήγηση με πραγματικά δεδομένα. 

Η πλοκή

Στην επιφάνεια του μυθιστορήματος, η Νάντια Βεντούρη (τελειόφοιτη εγκληματολόγος) προσπαθεί να ανακαλύψει σήμερα (2023) ποιος είναι ο πραγματικός δολοφόνος του σημαντικού επιχειρηματία Πωλ Σιδέρη (η δολοφονία του συντελέστηκε το 2004), αλλά σύντομα βρίσκεται να κυνηγά έναν χαμένο πίνακα του Ντεγκρά, ο οποίος φαίνεται να έχει αλλάξει πάρα πολλά χέρια από το 1945 έως το 2023 (το «γιατί» θα το ανακαλύψει μόνος του ο αναγνώστης).

Ο ρυθμός της πλοκής δεν είναι αργός ή γρήγορος, αλλά είναι ακριβώς ο ρυθμός που συνάδει με το είδος της λογοτεχνίας που παρήγαγε η συγγραφέας: ισορροπημένα πολυκύμαντος.

Ο ρυθμός της πλοκής δεν είναι αργός ή γρήγορος, αλλά είναι ακριβώς ο ρυθμός που συνάδει με το είδος της λογοτεχνίας που παρήγαγε η συγγραφέας: ισορροπημένα πολυκύμαντος. Αυτό σημαίνει πως σε άλλα σημεία υπάρχει έντονη δράση (όταν η ηρωίδα Νάντια Βεντούρη κινδυνεύει) και σε άλλα σημεία κυριαρχεί η ουσιαστική βραδύτητα (όταν μέσα από τη ζωή του Λέοντα Δουλγέρη ερχόμαστε σε επαφή με τη χιτλερική λεηλασία).

Παράλληλα, η πλοκή του «τελευταίου στοιχείου», εκτός του πολυκύμαντου ρυθμού, χαρακτηρίζεται και από χρονική συνθετότητα, καθώς κινούμαστε σε δύο χρονικά επίπεδα (παρελθόν – παρόν), αλλά σε αρκετές διαφορετικές χρονικές περιόδους (1922 – 1945 – 1970, 2004, 2023), γεγονός που προσφέρει αναζωογονητικές εναλλαγές σκηνικού, χαρακτήρων, δράσης και κοινωνικοπολιτικών γεγονότων.

Οι χαρακτήρες

Στους κύριους χαρακτήρες συγκαταλέγονται δύο ενδιαφέρουσες προσωπικότητες: ο Λέων Δουλγέρης –ο οποίος οδηγεί τα ηνία της αφήγησης από το 1922 μέχρι το 1970– και η Νάντια Βεντούρη, η οποία κυριαρχεί στη σύγχρονη δράση του 2023. Αναντίρρητα πρόκειται για δύο αντίθετους χαρακτήρες με ιδεολογικές αποκλίσεις και διαφορετικά κίνητρα δράσης.

Ο πρώτος, ως γιος προσφυγικής οικογένειας, ξεριζώνεται από τη Σμύρνη το 1922 και προσπαθεί να ριζώσει σε μια Θεσσαλονίκη που βράζει μέσα στο ιδεολογικό, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό καζάνι του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά καταλήγει ένα καλογυαλισμένο γρανάζι της μηχανής του Τρίτου Ράιχ.

Το μίσος που φώλιασε στην ψυχή του, μετά από ένα δραματικό γεγονός που τον στιγμάτισε, τον οδηγεί σε ανηθικότητες και παρανομίες, ενώ η μοίρα τον τιμωρεί και τον ειρωνεύεται καθόλη τη διάρκεια της ζωής του.

elena chatzialexandrou

Η Έλενα Χατζηαλεξάνδρου έχει διακριθεί για τις κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές της, καθώς και για την επιτυχημένη επιχειρηματική της πορεία. Σπούδασε Οικονομικά και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Λονδίνο, όπου της απονεμήθηκε με διάκριση το ΜΒΑ του Middlesex University και ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό δίπλωμα στο Management Science στο Westminster University. Ολοκλήρωσε την ακαδημαϊκή της μόρφωση σπουδάζοντας την κινηματογραφική τέχνη, καθώς και οικονομική διοίκηση οπτικοακουαστικών έργων στο Βασιλικό Κολέγιο Τέχνης του Λονδίνου (Royal College of Art). Εργάστηκε ως Διευθύντρια Μάρκετινγκ στη Warner Brothers και Village Roadshow διαμορφώνοντας τη στρατηγική marketing των ταινιών που προβλήθηκαν στην ελληνική αγορά. Πραγματοποίησε επιτυχημένες κινηματογραφικές ταινίες, όπως τις «Safe sex», «Ριζότο», «Ροζ ολοταχώς», «Το κλάμα βγήκε απ’ τον Παράδεισο», «Οξυγόνο», μια ταινία που σκαρφάλωσε στην 70ή θέση του αμερικανικού chart ενώ απέσπασε το βραβείο κριτικών Fipresci, κι επίσης την ταινία «Αυστηρώς ακατάλληλο» και την ταινία «Η Χορωδία του Χαρίτωνα», που βραβεύτηκε με το πρώτο βραβείο ποιότητας παραγωγής στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και με το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Αλεξάνδρειας. Επιπροσθέτως παρήγαγε μια σειρά επιτυχημένων τηλεοπτικών παραγωγών για όλα τα ελληνικά κανάλια. Το 2020 εξέδωσε το πρώτο της μυθιστόρημα, Το φιλί του Θεού από τις εκδόσεις Λιβάνη. 

Η δεύτερη ηρωίδα είναι μια ρομαντική και ιδεολόγος τελειόφοιτη εγκληματολογίας με πείσμα να αποδείξει –κυρίως στον πατέρα της, στον εαυτό της και στους εργοδότες της (που μάλλον, ψυχαναλυτικά, λειτουργούν ως προβολές του πατέρα της)– πως αξίζει να την υπολογίζουν και να την εμπιστεύονται. Προσπαθώντας να αποκτήσει μια δική της ταυτότητα, ψάχνει πολύ πιο βαθιά από όσο ορίζει το πρωτόκολλο, έχοντας συντροφιά της έναν εφηβικό αυθορμητισμό και μια παιδική άγνοια κινδύνου. Και φυσικά όταν ο έρωτας τής χτυπά την πόρτα, εκείνη του ανοίγει με δισταγμό…

Κοινό στοιχείο

Ίσως το μόνο κοινό στοιχείο που μοιράζεται η Νάντια και ο Λέοντας είναι οι αξίες τους περί αισθητικής και η αγάπη προς την τέχνη. Ωστόσο, οι αισθητικές αξίες του Δουλγέρη αλλοιώνονται από τη δηλητηριασμένη με ναζιστικό δηλητήριο προσωπικότητά του, ενώ η ρομαντική καλαισθησία της Νάντιας την οδηγεί σε μεγάλες και ευεργετικές για την πλοκή αποκαλύψεις.

Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες πλαισιώνουν τους πρωταγωνιστές με αποτελεσματικότητα. Εβραίοι, άλλες φορές έντιμοι και άλλες φορές ανήθικοι, κινούνται περιφερειακά του Δουλγέρη, φανερώνοντας πως κανένας λαός δεν είναι απόλυτα τίμιος ή απόλυτα ανήθικος.

Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες πλαισιώνουν τους πρωταγωνιστές με αποτελεσματικότητα. Εβραίοι, άλλες φορές έντιμοι και άλλες φορές ανήθικοι, κινούνται περιφερειακά του Δουλγέρη, φανερώνοντας πως κανένας λαός δεν είναι απόλυτα τίμιος ή απόλυτα ανήθικος, ενώ Γερμανοί των SS γίνονται η νέα οικογένειά του, αλλοτριώνοντάς τον με τον ολοκληρωτικό τρόπο σκέψης και δράσης τους (και φυσικά με το χρήμα και τη δόξα). Από την άλλη, η Νάντια συναναστρέφεται ανθρώπους των υψηλών οικονομικών και κοινωνικών κύκλων (επιχειρηματίες, ζωγράφους), οι οποίοι φανερώνουν περίτρανα πως ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός.

Τα ευρύτερα μηνύματα

armos chatzialexandrou to teleutaio stoixeioΣε βαθύτερο επίπεδο, πέρα από το ερώτημα «ποιος είναι ο δολοφόνος του Σιδέρη;», η Έλενα Χατζηαλεξάνδρου έθιξε αρκετά σημαντικά ζητήματα.

Ζητήματα ηθικά (όπως οι ηθικές αποχρώσεις του Δουλγέρη που σκοτώνει, αλλά ταυτόχρονα αγαπά τους Εβραίους), ζητήματα κοινωνικά (όπως ο ρατσισμός και ο ολοκληρωτισμός που λειτούργησαν ως βάση της ιδεολογίας του Χίτλερ) και ζητήματα ιστορικά και οικονομικά (όπως η δημιουργία μιας σύγχρονης οικονομικής ελίτ με συστατικά γερμανικού πλιάτσικου).

Στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του «τελευταίου στοιχείου» συγκαταλέγεται η δαιμονιώδης σύνθεση μυστηρίου και Ιστορίας, η οποία συμπληρώνεται από ανατρεπτικές πλαστοπροσωπίες που αφήνουν τον αναγνώστη άφωνο, ενώ οι ανατροπές της πλοκής, τα πάθη και τα μυστικά των ηρώων αποτελούν συνεχή μοτίβα της αφήγησης.


Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΟΥΚΝΙΔΗΣ είναι φιλόσοφος, ψυχοθεραπευτής και συγγραφέας του βιβλίου «Η ψυχίατρος με την Έκτη Αίσθηση» (εκδ. Αρμός). 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλοχογιάννη (κριτική) - Oι ανεξερεύνητοι τόποι του μυαλού και του σώματος

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλοχογιάννη (κριτική) - Oι ανεξερεύνητοι τόποι του μυαλού και του σώματος

Για το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» (εκδ. Περικείμενο).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Υπάρχουν επικράτειες που εκτείνονται στα πέρα μέρη. Εκτάσεις που ούτε ο χάρτης μπορεί να αποτυπώσει τη μορφολο...

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Τρία μυθιστορήματα που εφάπτονται με σημαντικές πλευρές της πραγματικότητας αυτού του δύσκολου καλοκαιριού. Κύπρος, αμερικανικές εκλογές, Παλαιστίνη. Τρία μυθιστορήματα που μας βοηθούν να εμβαθύνουμε σε μεγάλα γεγονότα, χωρίς να μας περιορίζουν σε αυτά.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσ...

Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Τα σκυλιά» σε σκηνοθεσία του Ανέστη Αζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ένα project που δικαιώνει το ελληνικό ρεπερτόριο του Φεστιβάλ Αθηνών είναι «Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά...

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου, με  δήλωσή της, αρνήθηκε να λάβει το ποσό των 10.000 ευρώ που προσφέρει άγνωστος Ελληνοαμερικανός και το οποίο θα συνόδευε το βραβείο που θα λάβει φέτος στο 10ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ