paidia

Για το μυθιστόρημα της Μάρως Κακαβέλα «Τίνος είσαι εσύ» (εκδ. Στερέωμα). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Παιδιά που χάθηκαν, αδέλφια που δεν συναντήθηκαν, σχέσεις που τις χώνεψε η απουσία. Οι οικογενειακές ιστορίες πάντα θα αποτελούν εφαλτήριο δραμάτων για τη λογοτεχνία. Από τη φλέβα του κοινού αίματος, το οποίο λόγω απρόσμενων συγκυριών καταλήγει συχνά ξοδεμένο, αρχίζει να λειτουργεί ο μύθος που πάνω τους χτίζεται ή γκρεμίζεται η ανθρώπινη μοίρα.

Στην τραγωδία του Ευρυπίδη Ιφιγένεια εν Ταύροις, κάποια στιγμή η Ιφιγένεια επίκειται να αναχωρίσει για την Αυλίδα. Υποτίθεται ότι πρόκειται να παντρευτεί τον Αχιλλέα. Την ώρα που αποχαιρετάει τους πάντες παίρνει στα χέρια της τον αδελφό της, Ορέστη, που είναι ακόμη πολύ μικρός.

Χρόνια μετά, τα δύο αδέλφια θα συναντηθούν ξανά στην Ταυρίδα, αλλά δεν θα αναγνωρίζουν ο ένας τον άλλον. Διά της θαυμαστής προοικονομίας που μας πρόσφερε ο Ευρυπίδης, εξυφαίνεται το δράμα μπρος στα μάτια του θεατή που γνωρίζει μεν τα δεδομένα, άρα βρίσκεται σε προνομιακή θέση σε σχέση με τους ήρωες που είναι σε κατάσταση πλήρους άγνοιας, αλλά δεν δύναται να ξεφύγει από τα τεκταινόμενα, καθώς ήδη έχει ταυτιστεί με τα δύο αδέλφια και το ριζικό που έχει γραφτεί πάνω τους.

Τα ανείπωτα κλωθογυρίζουν στα ερμητικά κλεισμένα στόματα. Το παρελθόν, αν και βουβό, έχει τη δύναμη μιας βαριάς σκιάς που κάθεται πάνω από τα κεφάλια των δύο βασικών ηρώων, του Πέτρου Κατσαντώνη και του Ρήγα Ράικου.

Καταχωνιασμένα μυστικά

Στο μυθιστόρημα της Μάρως Κακαβέλα Τίνος είσαι εσύ (εκδ. Στερέωμα) τα κρυμμένα είναι περισσότερα από τα φανερά. Τα ανείπωτα κλωθογυρίζουν στα ερμητικά κλεισμένα στόματα. Το παρελθόν, αν και βουβό, έχει τη δύναμη μιας βαριάς σκιάς που κάθεται πάνω από τα κεφάλια των δύο βασικών ηρώων, του Πέτρου Κατσαντώνη και του Ρήγα Ράικου.

Είναι ετεροθαλή αδέλφια, αλλά δεν έχουν συναντηθεί ποτέ. Ο πρώτος δεν γνωρίζει καν τη σχέση αίματος που τον συνδέει με τον δεύτερο. Ο έτερος ξέρει, αλλά έχει μάθει να καταπίνει τα μυστικά του, καθώς η κλειστή κοινωνία του χωριού στο οποίο μεγάλωσε τον έμαθε να μυρηκάζει, παρά να εκστομίζει αυτά που τον βαραίνουν.

Ο γόρδιος δεσμός θα λυθεί με την παρέμβαση τρίτου. Συγκεκριμένα της αδελφής του Βλάση Κατσαντώνη (πατέρας του Πέτρου). Η κυριαρχική Τούλα, λίγο πριν πεθάνει, γράφει στη διαθήκη της όλη την αλήθεια που σκεπάζει την οικογένεια και υποχρεώνει ουσιαστικά τα δύο παιδιά να συναντηθούν για πρώτη φορά έτσι ώστε να μοιραστεί η περιουσία. Είναι, άραγε, τα τάλαντα που θα προωθήσουν τη δράση; Σε καμία περίπτωση.

Ο Πέτρος Κατσαντώνης, άλλωστε, επί πολλά χρόνια έζησε μέσα στη χλιδή, την αναγνωρισιμότητα και τον φευγαλέο μύθο της δημοσιογραφίας. Υπήρξε ένα «παιδί θαύμα» που όλοι τον λάτρευαν να τον μισούν, ώσπου στο τέλος από μια λάθος απόφαση κατακρημνίστηκε από το βάθρο του. Εχασε όλα τα κοινωνικά προνόμια που του είχαν δοθεί αφειδώς, αναγκάστηκε να αποχωριστεί ακριβά αυτοκίνητα, διασκεδάσεις, γυναίκες και, γενικώς, μια άνετη ζωή, για να καταλήξει ένας αλκοολικός παρίας.

Ωστόσο, σε καμία στιγμή δεν μας δίνει το δικαίωμα να πιστέψουμε πως προσβλέπει σ’ αυτή την κληρονομιά για να επανέλθει στον πρότερο βίο του. Αντίθετα, μας καθιστά κοινωνούς του ανεπίστρεπτου βυθίσματός του προς τον αφανισμό (η υγεία του κρέμεται από μια κλωστή) και, ίσως, το μόνο που μπορεί να του προσφέρει μια μορφή ανακούφισης είναι να πετάξει από πάνω του το οικογενειακό πέπλο και να μάθει την αλήθεια.

Ούτε και ο Ρήγας Ράικος είναι ένας άνθρωπος που είδε την τύχη να του χαμογελάει. Η διαθήκη λειτουργεί ως χρέος για να αποκαλυφθούν όλα όσα είχαν από καιρό καταχωνιαστεί. Είναι η βασική αφορμή για να συναντήσει τον ετεροθαλή αδελφό του και να ενωθούν, έπειτα από χρόνια, τα χνώτα και η κοινή τους ιστορία.

maro kakavela

Η Μάρω Κακαβέλα γεννήθηκε το 1967 στην Αθήνα, στον Βοτανικό. Σπούδασε μηχανολόγος μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Πατρών, Δημοσιογραφία στο Κολλέγιο Δημοσιογραφικών Σπουδών και Σκηνοθεσία στη Σχολή Σταυράκου. Παρακολούθησε κατ’ εξακολούθηση και καθ’ έξιν μαθήματα δημιουργικής γραφής επί τρία συναπτά έτη και ολοκλήρωσε τον τριετή κύκλο θεατρικής γραφής του Θεάτρου Πορεία. Σκόρπια γραπτά της έχουν δημοσιευθεί στο διαδίκτυο.

Οι διαπλοκές

Eχουν υπάρξει πολλές διαπλοκές μεταξύ των προσώπων που απαρπίζουν το μυθιστόρημα της Κακαβέλα. Ο Βλάσης Κατσαντώνης και η γυναίκα του, Θοδώρα, παιδιά δικά τους δεν έκαναν, αλλά απέκτησαν ένα όταν ο Βλάσης άφησε έγκυο τη Σοφία, γυναίκα του καλύτερού του φίλου, Νικόλα. Το εξωσυζυγικό κρίμα καταχωνιάστηκε, χωνεύτηκε, σαν να μην έγινε. Στο μεταξύ ο ιδεολόγος αριστερός, Νικόλας, αποφασίζει να μεταναστεύσει στην Τσεχοσλοβακία αφήνοντας πίσω τη γυναίκα του με το παιδί τους, τον Ρήγα. Αν και τελικά αποκαλύπτεται το πτώμα του στο ποτάμι το χωριού, άρα δεν έφυγε ποτέ. Κάπως έτσι η Σοφία έχει φέρει στον κόσμο δύο παιδιά που μόνο όταν ενωθούν θα κλείσει η ιστορία των δύο οικογενειών.

stereoa kakavela tinos eisai esyΘα συμβεί, δεν υπάρχει ο κίνδυνος κάποιας αποκάλυψης που θα διαλύσει τον μύθο, καθώς το μυθιστόρημα δεν στηρίζεται τόσο στην επικείμενη συνάντηση όσο σ΄ αυτά που προηγήθηκαν (είναι τόσα πολλά) και σε όσα θα συμβούν μετά το σμίξιμο. Μια καταλαγή; Μια ηρεμία; Μια απόφαση για αποχώρηση με ήσυχη τη συνείδηση; Πολλά από αυτά βρίσκουν απάντηση στο βιβλίο.

Σίγουρα η γλώσσα της Κακαβέλα είναι υποβλητική, αν και σε κάποια σημεία κάπως πεποιημένη με αποτέλεσμα να στέκεσαι μπρος σε μια ατσαλάκωτη φόρμα που απομυζά τη δύναμη του περιεχόμενου. Η απόφασή της να ενθέσει μικρά κεφάλαια-ιντερλούδια που περιλαμβάνουν επίσημα έγγραφα, συνταγές έως και μια μικρή κριτική ταινίας, άλλοτε λειτουργεί ωσάν να προλέγει αυτά που θα συμβούν κι άλλοτε δείχνει περιττή. Εχεις την αίσθηση πως δεν θα έλειπαν από το μυθιστόρημα αν δεν υπήρχαν εξαρχής.

Συνολικά έχουμε ένα πρώτο βήμα αξιοσημείωτο, ενδιαφέρον, με ζωντάνια και σφρίγος. Αν και πρόκειται για σχετικά μικρό μυθιστόρημα (μόλις 188 σελίδες), η Κακαβέλα καταφέρνει να φέρει στην επιφάνεια γεγονότα πως έχουν διάρκεια 40 χρόνια και με κάποιο τρόπο ενώνει με ορθό τρόπο τα κομμάτια. Ακόμη κι αν όλα τα δεδομένα που απλώνει στον καμβά της πλοκής δεν βρίσκουν τη λύση ή την εξήγησή τους, σίγουρα πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που αξίζει να του δώσεις πολλές ευκαιρίες.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).


Απόσπασμα από το βιβλίο


Ξύπνησα και δεν πονάω πουθενά. Πάει, πέθανα στον ύπνο μου, σκέφτηκα. Τι ανακούφιση. Μένω ακίνητος και κρατάω τα μάτια μου κλεισμένα σφιχτά, μην ακυρωθεί ο θάνατός μου, και επιστρέψω σην κόλαση της καθημερινότητάς μου. Ομως δεν αντέχω, κλέβω ως συνήθως και μισανοίγω το αριστερό. Για μια στιγμή χάνομαι. Δεν αναγνωρίζω τίποτα. Το τελικό στάδιο της αρρώστιας μου, οι παραισθήσεις επανήλθαν. Ανακάθομαι, μπας και καθαρίσει το μυαλό μου και τότε ΄ρχονται όλα καταπάνω μου και με πλακώνουν.

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πρωί που θα φύγουμε» του Απόστολου Στραγαλινού (κριτική) – Το ταξίδι ως υπόσχεση και ως προσδοκία

«Το πρωί που θα φύγουμε» του Απόστολου Στραγαλινού (κριτική) – Το ταξίδι ως υπόσχεση και ως προσδοκία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Απόστολου Στραγαλινού «Το πρωί που θα φύγουμε» (εκδ. Κριτική). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Ο άνθρωπος γεννιέται με μια έμφυτη αισιοδοξία ότι τα πράγματα στη ζωή του θα πάνε καλά. Ακόμα κι ...

«Είναι μια θάλασσα» της Ιφιγένειας Θεοδώρου (κριτική) – Η θάλασσα της Σμύρνης και της μνήμης

«Είναι μια θάλασσα» της Ιφιγένειας Θεοδώρου (κριτική) – Η θάλασσα της Σμύρνης και της μνήμης

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ιφιγένειας Θεοδώρου «Είναι μια θάλασσα» (εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: το λιμάνι της Σμύρνης, Στο βάθος πλοία του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού © levantineheritage.com.

Γράφει η Ελένη Παπανδρέου 

Αν ο χρόνος...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Φάκελος Καραγάτση»: Πώς να διαβάζουμε τους «κλασικούς»; Υπάρχουν όρια και ποια είναι αυτά; 11 συγγραφείς καταθέτουν τη γνώμη τους

«Φάκελος Καραγάτση»: Πώς να διαβάζουμε τους «κλασικούς»; Υπάρχουν όρια και ποια είναι αυτά; 11 συγγραφείς καταθέτουν τη γνώμη τους

Με αφορμή την πρόσφατη δημόσια συζήτηση που προέκυψε έπειτα από (επι)κριτικό κείμενο για τη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση, τίθεται το ερώτημα: «Πόσο θεμιτό και χρήσιμο είναι να κρίνουμε παλιότερα κείμενα, κλασικά ή όχι, σύμφωνα με σημερινές ευαισθησίες ή απόψεις, π.χ. για τη θέση της γυναίκας ή τις έμφυλες ταυτό...

«Kill the movement» της Ίριδας Καραγιάν (κριτική) – Ένας χορευτικός άθλος επί σκηνής

«Kill the movement» της Ίριδας Καραγιάν (κριτική) – Ένας χορευτικός άθλος επί σκηνής

Για τη χορευτική παράσταση «Kill the movement» της Ίριδας Καραγιάν που ανέβηκε στο PalmTree MCA. Κεντρική εικόνα: © Ελισάβετ Μωράκη. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Είδα τη χορογραφία «Kill the Movement» της ‘Ιρι...

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

«Το ταγκαλάκι» – μια θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο

Θεατροποιημένη παράσταση για τον Ντίνο Χριστιανόπουλο που παίχτηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του EuroPride 2024.

Γράφει ο Παναγιώτης Γούτας

Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο σκηνοθέτης και δημοσιογράφος Αντώνης Μποσκοΐτης πήγε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ