limbido ton aggelon

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Μάντζιου «Η λίμπιντο των αγγέλων» (εκδ. Γραφή).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Για μας τους κριτικούς δεν πρέπει να παίζει ρόλο το όνομα του συγγραφέα: αν είναι γνωστός με περγαμηνές στο ενεργητικό του, δεν σημαίνει ότι κάθε του βιβλίο είναι ισάξιο με τα πολύ καλά του· αν αντίθετα δεν είναι επιφανής, ούτε ο εκδοτικός οίκος του μοστράρει στα σαλόνια των κυριακάτικων εφημερίδων, δεν σημαίνει ότι πρέπει να βλέπουμε με επιφυλάξεις το έργο του. Χρέος μας είναι να κοιτάμε κάθε βιβλίο χωρίς παρελθόν ή βεβαρημένο ποινικό μητρώο, και να το διαβάζουμε όσο γίνεται πιο απροκατάληπτα, ώστε καθετί να παίρνει ό,τι του αξίζει, βεβαίως μέσα από το πρίσμα της υποκειμενικότητάς μας, και της δι-υποκειμενικότητας της εποχής μας.

Ο Νίκος Μάντζιος, λοιπόν, ήταν ως τώρα ένας άγνωστος σε μένα συγγραφέας, κι από έναν επαρχιακό εκδοτικό οίκο (η «Γραφή» έχει έδρα τα Τρίκαλα), που πιθανόν δεν γεμίζει το μάτι. Διαβάζω, λοιπόν, στο βιογραφικό του πεζογράφου ότι έχει σπουδάσει μαθηματικά κι έχει δουλέψει στο αντικείμενό του, αλλά περαιτέρω ασχολείται με την Ειδική Αγωγή και τη Δημιουργική Γραφή. Έχει εκδώσει από το 2017 μικροδιηγήματα, θρύλους και παραμύθια από τη μεσαιωνική Ισπανία, ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα κι έναν οδηγό λογοτεχνικής γραφής.

Χωρίς να γνωρίζω όλη αυτή την προϊστορία, ξεκίνησα το τελευταίο του βιβλίο, τη Λίμπιντο των αγγέλων, και, ενώ το διάβαζα, έριχνα σελίδα τη σελίδα κάθε μου τείχος και βρήκα δύο πολύ σημαντικούς λόγους για να το προσέξουμε.

Καταρχάς, το θέμα του συνδυάζει αναπηρία και σεξουαλικότητα. Σύμφωνα με τη γνώμη των πολλών, ένα ανάπηρο άτομο, που είναι καθηλωμένο στο αμαξίδιό του, είναι «άγγελος», αφού υποφέρει χωρίς να φταίει, κι επομένως δεν έχει στον νου του παρά μόνο την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής, χωρίς δυνατότητες άλλων απολαύσεων. Μια τέτοια προκατάληψη δημιουργεί στον ίδιο τον παραπληγικό μια διπλή παγίδευση ανάμεσα στην ετεροεικόνα που σχηματίζουν οι άλλοι και στη δική του υπαρκτή, γενετήσια δυναμική, που δεν είναι καθόλου κατώτερη από την σεξουαλική ορμή των αρτιμελών.

Ο κυνισμός της είναι ένας σκύλος που γαβγίζει και ενίοτε δαγκώνει, δεν αφήνει τα συναισθήματά της να την πάρουν από κάτω, αλλά εφαρμόζει το δόγμα «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση», ώστε να επιβιώσει μέσα στις δυσκολίες.

Άρα, η πρωταγωνίστρια η Κορίννα, που στα δεκαοχτώ της χρόνια βρίσκεται με μια τραυματισμένη σπονδυλική στήλη, η οποία την έχει καθηλώσει στο αναπηρικό καροτσάκι της, πηγαινοέρχεται ψυχολογικά ανάμεσα στη δύστηνή της μοίρα και στο σταδιακό ξεπέταγμα, αναζητώντας σύντροφο και δη σεξουαλικό. Όλο το βιβλίο, χωρίς να φτάνει ποτέ στα όρια του ποταπού ή του χυδαίου, πραγματεύεται όψεις της σεξουαλικότητας, από τον τραυματισμό της ηρωίδας την ώρα που επιχειρεί την πράξη μέσα σε έναν αχυρώνα ως τους πιθανούς εραστές του πατέρα και της μάνας της κι από τον όρκο παρθενίας που είχαν δώσει με τη φίλη της Μιλένα μέχρι τη φιλία της με μια πρώην πόρνη, την Κασσάνδρα. Παράλληλα μ’ αυτά τα σποτ που φωτίζουν περιμετρικά το θέμα, η ίδια θέλει να βρει την ικανοποίηση που δεν έχει γνωρίσει και γι’ αυτό ανοίγεται σταδιακά, ζητά το άλλο φύλο, τρώει χυλόπιτες, βουρλίζεται και ξαναπροσπαθεί.

Το θέμα είναι κοινωνικό, η αντιμετώπιση των αναπήρων και η στρεβλή εικόνα που έχουμε για τις δυνατότητες και τα θέλω τους, αλλά και ψυχολογικό, αφού το ίδιο το άτομο βιώνει συγκρούσεις, ενοχές, θυμό για την άδικη μοίρα του, και εκφράζεται με ξεσπάσματα για τους άλλους, μίσος, συμπλέγματα κατωτερότητας, αλλά κι εκλάμψεις αυτοπεποίθησης, ορμές και συναισθήματα.

grafi i libido twn aggelwn 2Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο συστήνω το βιβλίο είναι το ύφος με το οποίο η πρωταγωνίστρια μιλάει και σκέφτεται. Η αυτοδιηγητική της αφήγηση αναδεικνύει έναν εξόχως ελκυστικό κυνισμό, που σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται, πετά ατάκες τόμαχοκ και δέχεται επιθετικά την εξέλιξη της υγείας της, μολονότι αυτοοικτίρεται, κοιτά κατάματα όποια ευκαιρία προκύψει, ξεσπά ακόμα και στην καλύτερή της φίλη και συνάμα θυμώνει με την ατυχία της, την κοινωνία, τη λύπηση των άλλων αλλά και την αδιαφορία τους, εφόσον η ίδια σωματικά και ψυχολογικά μπορεί περισσότερα απ’ όσα αυτοί νομίζουν. Ο κυνισμός της είναι ένας σκύλος που γαβγίζει και ενίοτε δαγκώνει, δεν αφήνει τα συναισθήματά της να την πάρουν από κάτω, αλλά εφαρμόζει το δόγμα «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση», ώστε να επιβιώσει μέσα στις δυσκολίες. Χωρίς να γίνεται δύστροπη ή αντικοινωνική, αφήνει τη γλώσσα της να κόβει μπουκιές την πραγματικότητα και να τη μασά ορμητικά και βίαια.

Σ’ αυτή την αμείλικτη γλώσσα, έρχονται και παρέρχονται προκάτ φράσεις και στερεοτυπικές εκφράσεις, από γνωστές παροιμίες ή τραγούδια. Ωστόσο, αυτό δεν γίνεται από τυποποιημένο ξύλινο λόγο, αλλά στο πλαίσιο της ειρωνείας, που παίρνει το οικείο και το ετοιματζίδικο και το μετουσιώνει, μέσα στο πλαίσιο της επαναστατικής οπτικής της ηρωίδας, σε κυνική ανατροπή.

Με απόηχους από μια ιδιαίτερα ευαίσθητη ταινία του 2012, τα «Μαθήματα ενηλικίωσης» σε σκηνοθεσία και σενάριο του Μπεν Λιούιν, με τους John Hawkes και την Helen Hunt, κλείνει το μυθιστόρημα του Νίκου Μάντζιου. Φυσικά, έχουμε στα ελληνικά έργα που καταγίνονται από τους τυφλούς έως τους ψυχικά διαταραγμένους, αλλά τη σύνδεση της όποιας αναπηρίας με τη σεξουαλικότητα δεν την έχω ξανασυναντήσει. Η τέχνη δεν είναι ή δεν πρέπει να είναι διδακτική, μπορεί ωστόσο να ευαισθητοποιεί μέσω της αισθητικής της ποιότητας και της κοινωνικής της οπτικής. Κι αυτό κάνει Η λίμπιντο των αγγέλων.


 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Έτσι όπως το σκέφτηκα τώρα, πρώτη φορά θα πάω με αυτόν που θα μου κάνει τα βασικά: που θα με κάνει να νιώσω ασφαλής, που θα με κάνει να αισθανθώ, όχι απλά γυναίκα, αλλά γυναίκα ποθητή, που θα τον κάνω να χάσει τον αυτοέλεγχο, που θα με κάνει να χάσω τον δικό μου, που θα σεβαστεί το σώμα μου –αυτό το σώμα– που θα με κάνει να ξαναβρώ την αυθεντική καύλα, την καύλα την απείθαρχη, την άπληστη, που δεν γνωρίζει γαλλικά και πιάνο, που κάνει παρέα με τα ρεμάλια στα λιμάνια, αυτή που κάνει όλα τα σ’ αγαπώ του κόσμου να χλομιάσουν».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

Για το μυθιστόρημα της Ελένης Πριοβόλου «Βαθύ σκοτάδι πριν την αυγή» (εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: Ο Γάλλος περιηγητής Σουαζέλ-Γκουφιέ συναντά στην Πάτμο ένα μοναχό που τον ρωτά αν ζουν ακόμα ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητ...

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ