limbido ton aggelon

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Μάντζιου «Η λίμπιντο των αγγέλων» (εκδ. Γραφή).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Για μας τους κριτικούς δεν πρέπει να παίζει ρόλο το όνομα του συγγραφέα: αν είναι γνωστός με περγαμηνές στο ενεργητικό του, δεν σημαίνει ότι κάθε του βιβλίο είναι ισάξιο με τα πολύ καλά του· αν αντίθετα δεν είναι επιφανής, ούτε ο εκδοτικός οίκος του μοστράρει στα σαλόνια των κυριακάτικων εφημερίδων, δεν σημαίνει ότι πρέπει να βλέπουμε με επιφυλάξεις το έργο του. Χρέος μας είναι να κοιτάμε κάθε βιβλίο χωρίς παρελθόν ή βεβαρημένο ποινικό μητρώο, και να το διαβάζουμε όσο γίνεται πιο απροκατάληπτα, ώστε καθετί να παίρνει ό,τι του αξίζει, βεβαίως μέσα από το πρίσμα της υποκειμενικότητάς μας, και της δι-υποκειμενικότητας της εποχής μας.

Ο Νίκος Μάντζιος, λοιπόν, ήταν ως τώρα ένας άγνωστος σε μένα συγγραφέας, κι από έναν επαρχιακό εκδοτικό οίκο (η «Γραφή» έχει έδρα τα Τρίκαλα), που πιθανόν δεν γεμίζει το μάτι. Διαβάζω, λοιπόν, στο βιογραφικό του πεζογράφου ότι έχει σπουδάσει μαθηματικά κι έχει δουλέψει στο αντικείμενό του, αλλά περαιτέρω ασχολείται με την Ειδική Αγωγή και τη Δημιουργική Γραφή. Έχει εκδώσει από το 2017 μικροδιηγήματα, θρύλους και παραμύθια από τη μεσαιωνική Ισπανία, ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα κι έναν οδηγό λογοτεχνικής γραφής.

Χωρίς να γνωρίζω όλη αυτή την προϊστορία, ξεκίνησα το τελευταίο του βιβλίο, τη Λίμπιντο των αγγέλων, και, ενώ το διάβαζα, έριχνα σελίδα τη σελίδα κάθε μου τείχος και βρήκα δύο πολύ σημαντικούς λόγους για να το προσέξουμε.

Καταρχάς, το θέμα του συνδυάζει αναπηρία και σεξουαλικότητα. Σύμφωνα με τη γνώμη των πολλών, ένα ανάπηρο άτομο, που είναι καθηλωμένο στο αμαξίδιό του, είναι «άγγελος», αφού υποφέρει χωρίς να φταίει, κι επομένως δεν έχει στον νου του παρά μόνο την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής, χωρίς δυνατότητες άλλων απολαύσεων. Μια τέτοια προκατάληψη δημιουργεί στον ίδιο τον παραπληγικό μια διπλή παγίδευση ανάμεσα στην ετεροεικόνα που σχηματίζουν οι άλλοι και στη δική του υπαρκτή, γενετήσια δυναμική, που δεν είναι καθόλου κατώτερη από την σεξουαλική ορμή των αρτιμελών.

Ο κυνισμός της είναι ένας σκύλος που γαβγίζει και ενίοτε δαγκώνει, δεν αφήνει τα συναισθήματά της να την πάρουν από κάτω, αλλά εφαρμόζει το δόγμα «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση», ώστε να επιβιώσει μέσα στις δυσκολίες.

Άρα, η πρωταγωνίστρια η Κορίννα, που στα δεκαοχτώ της χρόνια βρίσκεται με μια τραυματισμένη σπονδυλική στήλη, η οποία την έχει καθηλώσει στο αναπηρικό καροτσάκι της, πηγαινοέρχεται ψυχολογικά ανάμεσα στη δύστηνή της μοίρα και στο σταδιακό ξεπέταγμα, αναζητώντας σύντροφο και δη σεξουαλικό. Όλο το βιβλίο, χωρίς να φτάνει ποτέ στα όρια του ποταπού ή του χυδαίου, πραγματεύεται όψεις της σεξουαλικότητας, από τον τραυματισμό της ηρωίδας την ώρα που επιχειρεί την πράξη μέσα σε έναν αχυρώνα ως τους πιθανούς εραστές του πατέρα και της μάνας της κι από τον όρκο παρθενίας που είχαν δώσει με τη φίλη της Μιλένα μέχρι τη φιλία της με μια πρώην πόρνη, την Κασσάνδρα. Παράλληλα μ’ αυτά τα σποτ που φωτίζουν περιμετρικά το θέμα, η ίδια θέλει να βρει την ικανοποίηση που δεν έχει γνωρίσει και γι’ αυτό ανοίγεται σταδιακά, ζητά το άλλο φύλο, τρώει χυλόπιτες, βουρλίζεται και ξαναπροσπαθεί.

Το θέμα είναι κοινωνικό, η αντιμετώπιση των αναπήρων και η στρεβλή εικόνα που έχουμε για τις δυνατότητες και τα θέλω τους, αλλά και ψυχολογικό, αφού το ίδιο το άτομο βιώνει συγκρούσεις, ενοχές, θυμό για την άδικη μοίρα του, και εκφράζεται με ξεσπάσματα για τους άλλους, μίσος, συμπλέγματα κατωτερότητας, αλλά κι εκλάμψεις αυτοπεποίθησης, ορμές και συναισθήματα.

grafi i libido twn aggelwn 2Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο συστήνω το βιβλίο είναι το ύφος με το οποίο η πρωταγωνίστρια μιλάει και σκέφτεται. Η αυτοδιηγητική της αφήγηση αναδεικνύει έναν εξόχως ελκυστικό κυνισμό, που σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται, πετά ατάκες τόμαχοκ και δέχεται επιθετικά την εξέλιξη της υγείας της, μολονότι αυτοοικτίρεται, κοιτά κατάματα όποια ευκαιρία προκύψει, ξεσπά ακόμα και στην καλύτερή της φίλη και συνάμα θυμώνει με την ατυχία της, την κοινωνία, τη λύπηση των άλλων αλλά και την αδιαφορία τους, εφόσον η ίδια σωματικά και ψυχολογικά μπορεί περισσότερα απ’ όσα αυτοί νομίζουν. Ο κυνισμός της είναι ένας σκύλος που γαβγίζει και ενίοτε δαγκώνει, δεν αφήνει τα συναισθήματά της να την πάρουν από κάτω, αλλά εφαρμόζει το δόγμα «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση», ώστε να επιβιώσει μέσα στις δυσκολίες. Χωρίς να γίνεται δύστροπη ή αντικοινωνική, αφήνει τη γλώσσα της να κόβει μπουκιές την πραγματικότητα και να τη μασά ορμητικά και βίαια.

Σ’ αυτή την αμείλικτη γλώσσα, έρχονται και παρέρχονται προκάτ φράσεις και στερεοτυπικές εκφράσεις, από γνωστές παροιμίες ή τραγούδια. Ωστόσο, αυτό δεν γίνεται από τυποποιημένο ξύλινο λόγο, αλλά στο πλαίσιο της ειρωνείας, που παίρνει το οικείο και το ετοιματζίδικο και το μετουσιώνει, μέσα στο πλαίσιο της επαναστατικής οπτικής της ηρωίδας, σε κυνική ανατροπή.

Με απόηχους από μια ιδιαίτερα ευαίσθητη ταινία του 2012, τα «Μαθήματα ενηλικίωσης» σε σκηνοθεσία και σενάριο του Μπεν Λιούιν, με τους John Hawkes και την Helen Hunt, κλείνει το μυθιστόρημα του Νίκου Μάντζιου. Φυσικά, έχουμε στα ελληνικά έργα που καταγίνονται από τους τυφλούς έως τους ψυχικά διαταραγμένους, αλλά τη σύνδεση της όποιας αναπηρίας με τη σεξουαλικότητα δεν την έχω ξανασυναντήσει. Η τέχνη δεν είναι ή δεν πρέπει να είναι διδακτική, μπορεί ωστόσο να ευαισθητοποιεί μέσω της αισθητικής της ποιότητας και της κοινωνικής της οπτικής. Κι αυτό κάνει Η λίμπιντο των αγγέλων.


 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Έτσι όπως το σκέφτηκα τώρα, πρώτη φορά θα πάω με αυτόν που θα μου κάνει τα βασικά: που θα με κάνει να νιώσω ασφαλής, που θα με κάνει να αισθανθώ, όχι απλά γυναίκα, αλλά γυναίκα ποθητή, που θα τον κάνω να χάσει τον αυτοέλεγχο, που θα με κάνει να χάσω τον δικό μου, που θα σεβαστεί το σώμα μου –αυτό το σώμα– που θα με κάνει να ξαναβρώ την αυθεντική καύλα, την καύλα την απείθαρχη, την άπληστη, που δεν γνωρίζει γαλλικά και πιάνο, που κάνει παρέα με τα ρεμάλια στα λιμάνια, αυτή που κάνει όλα τα σ’ αγαπώ του κόσμου να χλομιάσουν».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλοχογιάννη (κριτική) - Oι ανεξερεύνητοι τόποι του μυαλού και του σώματος

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλοχογιάννη (κριτική) - Oι ανεξερεύνητοι τόποι του μυαλού και του σώματος

Για το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» (εκδ. Περικείμενο).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Υπάρχουν επικράτειες που εκτείνονται στα πέρα μέρη. Εκτάσεις που ούτε ο χάρτης μπορεί να αποτυπώσει τη μορφολο...

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Επίδαυρος: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα (κριτική)

Επίδαυρος: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα (κριτική)

Για την παράσταση του Κρατικού Θέατρο Βορείου Ελλάδος «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα, η οποία παρουσιάστηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 19 & 20 Ιουλίου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το 388 π.Χ. με τον «Πλούτο» ο Αρ...

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Ετυμολογίες» σε κείμενο του Ευθύμη Φιλίππου και σκηνοθεσία του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια, η οποία θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, στο κτήριο της Παλαιάς Βουλής για 4 ακόμη παραστάσεις (20, 21 –δύο παραστάσεις–, 22 Ιουλίου).

Γράφει ο ...

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ