DSC06273GIORGOS-MAKRIS-autobiogr-BLOG

Της Παυλίνας Μάρβιν

«Ο φίλος μου Γιώργος Μακρής άνοιξε ένα/ μικρό κατάστημα με ψιλικά/ πελάτες του είναι όλοι όσοι σ’ αυτό τον κόσμο/ τον βασάνισαν/ πελάτες του δ ε ν ε ί ν α ι όσοι αυτός βασάνισε·/ δικάστηκε/ κι έχει αθωωθεί.», γράφει ο Μίλτος Σαχτούρης, στην τελευταία σελίδα του τόμου των 542 σελίδων με τίτλο «ΓΡΑΠΤΑ ΓΙΩΡΓΟΥ Β. ΜΑΚΡΗ».

Το εξώφυλλο του μπλε τόμου κοσμεί τέμπερα του ζωγράφου Αλέξη Ακριθάκη: ένα κόκκινο ψάρι έχει στο στομάχι του μια μικρή γατούλα, έργο που, όπως μαθαίνουμε στη συνέχεια, βασίστηκε σε ιδέα του ίδιου του ποιητή Μακρή. Το εισαγωγικό σημείωμα, οι σημειώσεις και η συνολική επιμέλεια του βιβλίου αποδίδονται στον Ε.Χ. Γονατά. Ποιoς είναι όμως, λοιπόν, ο μυστηριώδης αν όχι άγνωστος Γιώργος Μακρής, στην έκδοση των γραπτών του οποίου συμμετέχουν, υλικά και πνευματικά, με τόση φροντίδα, οι, συχνά πολύ λιγότερο αφανείς, φίλοι του; 

grapta-coverΚάποιος που πιάνει στα χέρια του το εν λόγω βιβλίο το 2011 θα μπορούσε ίσως να θεωρήσει πως πρόκειται για περσόνα επινοημένη ίσως και από τον, κατά πολλούς, συγγραφέα του φανταστικού και του παράδοξου, Επαμεινώνδα Γονατά (παρ’ ότι ο τελευταίος δικαίως δήλωνε: «δεν είμαι ονειροποιός, ό,τι γράφω είναι βιωμένο…»), δεδομένου ότι ο Γιώργος Μακρής άφησε ελάχιστη γραπτή λογοτεχνική παρουσία με τη μορφή δημοσιεύσεων σε περιοδικά κατά τη διάρκεια της ζωής του (1923-1968), και δεν επεδίωξε ποτέ του να εκδόσει κανένα έργο του. Διατρέχοντας όμως κανείς τις σελίδες του βιβλίου, τα ποιήματα, τα ημερολογιακά σημειώματα, τα αφηγήματα, τις φωτογραφίες, την αλληλογραφία, τις μεταφράσεις του Γιώργου Μακρή και τα κείμενα που γράφουν γι’ αυτόν οι φίλοι του, δεν αφήνουν αμφιβολία πως πρόκειται για ένα πρόσωπο της διανόησης και της λογοτεχνίας με ψυχή που έζησε και ζει όχι μόνο στα δικά του έργα, αλλά στις συνειδήσεις και στα δημιουργήματα των ανθρώπων που συνάντησε. 

giorgosmakrisaytoxeires«Την 31η Ιανουαρίου 1968 αυτοκτόνησε, πέφτοντας από την ταράτσα της πολυκατοικίας όπου έμενε, ένας από τους πιο πνευματικούς ανθρώπους που έχω γνωρίσει στη ζωή μου. Λεγόταν Γιώργος Μακρής. Το όνομά του σήμερα, μπορεί να είναι εντελώς άγνωστο στους πιο πολλούς. Δεν άφησε σχεδόν τίποτα πίσω του που να προδίδει στους μεταγενέστερους την ύπαρξή του.(…) Γιατί ο Γιώργος Μακρής δεν έγραφε: μιλούσε. Πιστός στην πιο ελκυστική από όλες τις γοητείες του σωκρατισμού, ο Μακρής περνούσε τις μέρες και τις νύχτες του ―ιδίως αυτές― σε ένα από τα τραπεζάκια της πλατείας κολωνακίου, θρονιασμένος σαν άστεφος βασιλιάς ανάμεσα στον όμιλο των μαθητών του, κάνοντας την καλύτερη δυνατή χρήση που μπορούσε να κάνει άνθρωπος της μεγαλύτερης θεϊκής δωρεάς του: του έναρθρου λόγου! Και τι δεν είχε να πει! (…)», σημειώνει γι’αυτόν, ο φίλος του και λογοτέχνης Θεόφιλος Δ. Φραγκόπουλος και Ο Ε.Χ. Γονατάς, γράφει στην εισαγωγή του τόμου: «Σε μια σημείωσή μου για τον Γιώργο Μακρή, δημοσιευμένη τον Φεβρουάριο του 1980, βεβαίωνα πως τα γραπτά του έχουν ανεπανόρθωτα χαθεί. (…)Όταν ήρθε στο σπίτι μου (ο Α. Καρακάλος) και μου παρέδωσε θριαμβευτικά το μαγικό εκείνο τσουβάλι με τα χαρτιά του Μακρή, όσα είχε καταφέρει με μύριους κόπους να περισώσει, και μου ζήτησε ν’ αναλάβω τη φροντίδα της επεξεργασίας, της αποκατάστασης και ταξινόμησής τους για μια μελλοντική δημοσίευση, δέχθηκα με συγκίνηση και ευγνωμοσύνη την πρότασή του, θεωρώντας ότι θα εκπλήρωνα ένα χρέος στη μνήμη του φίλου μου· από την πρώτη όμως κιόλας στιγμή ένιωσα δισταγμό και αβεβαιότητα για το κατά πόσον όλα αυτά τα χαρτιά που ο Μακρής δεν τα προόριζε παρά μόνον για τον εαυτό του, ήταν επιτρεπτό να έρθουν, δίχως τη συγκατάθεσή του, στο φως της δημοσιότητας. (…) Η σκέψη όμως πως ο Μακρής τίποτε δεν κατέστρεψε, ούτε το παραμικρό χαρτάκι από τα γραπτά του, και ότι όλα του σχεδόν τα κείμενα, τουλάχιστον της πρώτης του νεότητας, που γνωρίζαμε και θυμόμαστε, βρέθηκαν φυλαγμένα και συγκεντρωμένα (…), τέλος η σκέψη ότι με τους δυο χαρακτηριστικούς αυτούς στίχους του: Πότε θα μαζέψω τον εαυτό μου κομματάκι-κομματάκι;/ Ποτέ δε θα μαζέψω τον εαυτό μου κομματάκι-κομματάκι, δεν προτρέπει βέβαια τους φίλους του ν’ αναλάβουν για λογαριασμό του μια προσπάθεια που ο ίδιος, με πικρή αυτογνωσία, δηλώνει πως δεν μπορεί και δεν θέλει ν’ αποτολμήσει, δεν φαίνεται όμως και να τους την απαγορεύει (…)». 

Τα ποιήματα του Μακρή, μικρά και μεγάλα, συνήθως σε ελεύθερο στίχο, φανερώνουν έναν άνθρωπο θαυμαστής ευρυμάθειας, που αγάπησε πολλά αναγνώσματα, έγραψε όμως χρησιμοποιώντας την ουσία της σκέψης του Λ. Βόβεναργκ και τόσων άλλων: «…ποτέ δεν είμαστε τόσο αληθινοί, τόσο ζωντανοί, τόσο αυθεντικοί, όσο όταν γράφουμε για τον ίδιο τον εαυτό μας». «Προσπάθεια να γίνει κανείς μαγεμένος», ήταν ο τίτλος ενός ποιήματος του Μακρή που δεν βρέθηκε στα χαρτιά του. Βρέθηκαν όμως άλλοι, πολλοί στίχοι, ειδικής ευαισθησίας, όπως εκείνοι των «Εραστών» του: 

 

Περάσανε οι ώρες του γοργά
Και φύγαν οι εραστές θλιμμένοι
Με βήματα επίσημα κι αργά
Και καμπαρντίνα κουμπωμένη.
 
Με το μικρό στο τόπο πήγαιν’ έλα τους
Να νείρονται αγκαλιές ζεστές
Σκαλίζοντας τη γη με την ομπρέλα τους. 
Και λυπηθήκαμε τους εραστές.

Εκείνο που σίγουρα ξεχωρίζει είναι μια ευθύτητα λόγου σχεδόν παιδική, χωρίς προσπάθεια να αποδείξει ο συγγραφέας λογιότητα ή ανάγκη ν’ αναγνωρισθεί ως ικανός λεξιπλάστης από τους ομότεχνούς του: «στο πάρκο έχω αποκτήσει ένα θίασο από παιδιά/ που λένε: «έχω βόλους , έχω σχολείο, έχω Μαριάννα». /Τα παιδιά είναι ζώα και τ’ αγαπώ..», γράφει ο Μακρής στο ποίημά του «Γυμνά ασημένια δέντρα», και σε άλλο, με τίτλο «Απλό απογευματινό διάλειμμα» διαβάζουμε: «Η μαμά μας δεν μας κατάλαβε ποτέ/ είναι μια ξένη./ κι όταν κλαίγαμε μικροί στα ταξίδια μας/ μας έλεγαν: «κοίτα τη θάλασσα/ κοίτα τα δέντρα/ και κοίτα το παιδάκι που γελάει».

GiorgosMakrisDSC06271AllilografiaBlog-Ιδιαίτερα αποκαλυπτική για την ανατομία αυτής της ξεχωριστής προσωπικότητας, αλλά και μιας εποχής (Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, Εμφύλιος, Ψυχρός Πόλεμος, Μεταπολεμική Ελλάδα), αλλά και μιας γενιάς ολόκληρης, είναι σίγουρα η επιστολογραφία του Μακρή. Πρόκειται για διόλου, μα διόλου τυπικά γράμματα, ιδίως προς τον πρώτο εξάδελφό και συνοδοιπόρο του Άγγελο Καρακάλο, τον συμμαθητή και φίλο του Ε. Χ. Γονατά, προς άλλους φίλους, φίλες, αλλά και προς τη μητέρα του, Δώρα Μακρή, με την οποία διατηρούσε μια συστηματική και ιδιατέρως προβληματική σχέση: «Όντας πάλι αυτό που είμαι, τι ιδέα θέλεις να έχω για μια ώριμη κυρία που γράφει τέτοιες ανοησίες στον υπερτεσσαρακοντούτη γιο της (…); Πρέπει να ομολογήσεις ότι, μ’ όλ αυτά, δεν συντελείς ούτε στην καλή νευρική κατάσταση, ούτε στην ψυχική υγεία του άλλου, έστω κι αν αυτή είναι η πρόθεσή σου, κυρίως μάλιστα όταν έχεις συνολικές αξιώσεις καθοδηγήσεως επί ψυχικών, πνευματικών, περιουσιακών, πολιτικών θεμάτων, όπου και την τύφλα σου δεν ξέρεις, και αλλοίμονο στον άλλον αν σ’ακούσει! (που δε τρελλάθηκε), εξαιρέσει ορισμένων κοινοτοπιών περί καπνίσματος κλπ, πιθανώς ορθών, αλλά που τις ξέρουν κι οι γάτες. Καλύτερα δεν είναι, ν’ αφήνεις τον άλλον ήσυχο; Τι να σου πω; Ας σου γράψω κι εγώ (για ποικιλία) δυο γνωμικά: «Κάνε το καλό και ρίχτο στο γυαλό». «Απ’ το Θεό χαρίσματα πολλά να μη ζητήσεις/ μάθε να είσαι μερακλής το βίο σου να ζήσεις». Έτη πολλά! (…).

Στις, εδώ δημοσιευμένες, μεταφράσεις του Μακρή, θα βρούμε ένα ποίημα του Άλντους Χάξλεϋ, ολόκληρη τη μετάφραση της Πέτρας του Ήλιου του Οκτάβιο Πας (το μοναδικό κείμενο που δημοσίευσε με την υπογραφή του όσο ζούσε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού Πάλι), και το, σε πολύ προσωπικό ύφος, αφήγημα του Ζαν Μιρό «Εργάζομαι σαν ένας κηπουρός».

imagesΣτο τελευταίο μέρος του βιβλίου συγκεντρώνονται σημειώματα και μαρτυρίες για τη ζωή και το έργο του ποιητή γραμμένα ειδικά για τη συγκεκριμένη έκδοση από ανθρώπους που για χρόνια τον συναναστράφηκαν. Οι Αλέξης Ακριθάκης, Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Νάνος Βαλαωρίτης, Τάσος Δενέγρης, Άγγελος Καρακάλος, Claudie Marx, Τάκης Μαύρος, Κώστας Ταχτσής και Θ.Δ. Φραγκόπουλος, φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της πορείας, του χαρακτήρα αλλά και της αυτοχειρίας («Πού πάτε κύριε Γιώργο; ―«Μη σε νοιάζει, θα κατέβω αμέσως…»), του Γιώργου Μακρή, ειλικρινά, με αγάπη και φιλία, θα λέγαμε «χωρίς μοντάζ». Ο Τάσος Δενέγρης στο μικρό του κείμενο σχολιάζει τον φίλο του ως μοναδικό: «Έζησε χωρίς σπίτι, χωρίς επάγγελμα, χωρίς ακαδημαϊκές διακρίσεις, χωρίς γραπτό έργο, σε μια κοινωνία κυριαρχημένη από την ιδιοκτησία, το συμφέρον, τη ματαιοδοξία και τους νόθους τίτλους. Σαν τους Έλληνες της Κλασικής Εποχής σκόρπισε απλόχερα το πνεύμα του στη συζήτηση, με πολλαπλά περιεχόμενα κι απλοποιημένη μορφή. (…)Έντεκα μήνες μετά τη δικτατορία, τον φαντάζομαι πως έκανε αναγωγή σε παγκόσμια κλίμακα, και κατάλαβε τη σκοτεινή δεκαετία που ξημέρωνε για τον κόσμο ολόκληρο. Ίσως να είδε τον ρατσισμό που θα ξαναρχόταν, την καινούρια αμάθεια, την πείνα της Αφρικής, τα computers, τις Πολυεθνικές. Η απελπισία θα πρέπει να τον σκότισε, κι έτσι ανέβηκε στην ταράτσα κι από ’κει σκορπίστηκε στους ανέμους. Δεν έχω τίποτ’ άλλο να προσθέσω.».

Ο τόμος, με τα τόσα διαφορετικά και πολλές φορές αντιφατικά δεδομένα, στοιχεία πτυχών όμως του ίδιου προσώπου, διαβάζεται σαν βιογραφία, σαν εργογραφία, σαν ποίημα και σαν μυθιστόρημα, γραμμένο από ένα και ταυτόχρονα από πολλά χέρια. Το βιβλίο ανοίγει, όπως και κλείνει, με ένα ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη: «έζησα κοντά στους ζωντανούς ανθρώπους/ κι αγάπησα τους ζωντανούς ανθρώπους/ όμως η καρδιά μου ήταν πιο κοντά/ στους άγριους άρρωστους με τα φτερά/ στους μεγάλους απεριόριστους τρελλούς/ κι ακόμα στους θαυμάσια πεθαμένους.».

Γιώργος Β. Μακρής: «Γραπτά»
Εκδόσεις της Εστίας (1986)
Εισαγωγικό σημείωμα - Σημειώσεις - Επιμέλεια: Ε. Χ. Γονατάς

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

Ο συγγραφέας του «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν βραβεύεται για την προσφορά του στα αμερικανικά γράμματα

Ο συγγραφέας του «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν βραβεύεται για την προσφορά του στα αμερικανικά γράμματα

Το Εθνικό Ίδρυμα Βιβλίου των ΗΠΑ θα απονείμει στον δημιουργό των γκράφικ νόβελ «Μάους» Αρτ Σπίγκελμαν (Art Spiegelman) μετάλλιο για το σύνολο του έργου του, στην τελετή των Εθνικών Βραβείων Λογοτεχνίας για το 2022.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ