Για το βιβλίο της Λίνας Σόρογκα «Το εργαστήρι του δόκτορα Μάγιερλαντ» (εκδ. Πλέθρον).
Γράφει η Σόνια Ζαχαράτου
Ο δυναμικός τίτλος «Το εργαστήρι του δόκτορα Μάγιερλαντ» προκαλεί συνειρμικές σκέψεις για μυστικά, μυστικισμό, πειράματα και αλχημείες, που συμβαίνουν μέσα σε ένα εργαστήρι κεκλεισμένων των θυρών, όπως το συγκεκριμένο, που κανείς δεν ξέρει πού σκοπεύουν. Με το βιβλίο της αυτό, και το τόσο πρωτότυπο περιεχόμενό του, η Σόρογκα αποφάσισε να σπάσει τα όρια της μυθοπλασίας και να εισχωρήσει αδιάκριτα σε ένα εργαστήρι, με βαρύτιμες αποσκευές της, τις γνώσεις που είχε φροντίσει να συσσωρεύσει μέσα από μακρόχρονη μελέτη, συνομιλίες και συνεντεύξεις με ειδικούς επιστήμονες.
Είναι όμως ζοφερά όσα συμβαίνουν γύρω μας; Είναι; Τα περιμέναμε; Και τα συνηθίσαμε;
Η πρώτη μου αντίδραση διαβάζοντας το οπισθόφυλλο ήταν η έκπληξη. Σκέφτηκα ότι δεν θα καταπιανόμουν με ένα τέτοιο θέμα, παρά μόνο δημοσιογραφικά. Την σκέψη μου την ανέτρεψε η Σόρογκα καθώς, διαβάζοντας πλέον το βιβλίο, διαπίστωσα, σελίδα τη σελίδα, ότι η λογοτεχνία μπορεί να ταιριάξει γάντι με τα πειράματα στο ανθρώπινο DNA, με τα παιδιά κατά παραγγελία, με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, με τη βιοτεχνολογία, με τους υπέρμαχους και τους καταγγέλλοντες την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Μου ήρθαν στον νου βιβλία που έγραψαν ιστορία, όπως Ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος του Άλντους Χάξλεϋ, με την ζοφερή του μελλοντολογία, που λίγο απέχει από ό,τι βιώνουμε σήμερα. Είναι όμως ζοφερά όσα συμβαίνουν γύρω μας; Είναι; Τα περιμέναμε; Και τα συνηθίσαμε;
Μία ιστορία ιατρικής μυθοπλασίας
Στην εποχή των κβάντα, η Σόρογκα έρχεται με αυτό το βιβλίο να βάλει την σφραγίδα της στον ελληνικό λογοτεχνικό χώρο, δημιουργώντας μία ιστορία στο πλαίσιο της ιατρικής μυθοπλασίας, της medical fiction. Είναι ένα ακόμα είδος λογοτεχνίας, μια υποδιαίρεσή της, η οποία καθόλου έως ελάχιστα έχει εμπνεύσει Έλληνες συγγραφείς ως σήμερα, παρόλο που αγγίζει όλους μας, αφού έχει να κάνει με θέματα ιατρικής.
Το μεγάλο ενδιαφέρον αυτού του είδους της μυθοπλασίας έγκειται στο γεγονός ότι, εκτός της ειδικής βαρύτητας που προανέφερα, εμπεριέχει, τουλάχιστον στο βιβλίο αυτό, στοιχεία αστυνομικής λογοτεχνίας, όπως μυστήριο και αγωνία ψυχολογικού θρίλερ, ενώ απλώνεται και σε θέματα δικαιωμάτων του ανθρώπου, σε δεοντολογίες, σε θέματα ηθικής, δικαίου και επιστημονικής έρευνας.
Έχει κατορθώσει να ισορροπήσει την επιστημονική πλευρά της αφήγησης, με τα αισθήματα των πρωταγωνιστών της, με τους φόβους τους, τις απαντοχές τους, τις αγωνίες τους, τα όνειρα, τους έρωτές τους.
Σε αυτή την ικανότητα της συγγραφέως θέλω να σταθώ και νομίζω ότι εδώ βρίσκουμε και τα χαρίσματα της γραφής της. Έχει κατορθώσει να ισορροπήσει την επιστημονική πλευρά της αφήγησης με τα αισθήματα των πρωταγωνιστών της, με τους φόβους τους, τις απαντοχές τους, τις αγωνίες τους, τα όνειρα, τους έρωτές τους. Κτίζει τους χαρακτήρες των ηρώων της με την άνεση της συγγραφικής ωριμότητάς της, και εισχωρούμε μαζί της στην καθημερινή ζωή τους. Οι ήρωες αυτοί, κάθε άλλο παρά τυχαίοι είναι, αφού πρόκειται για χαρισματικά άτομα, εξαιρετικά ταλαντούχα. Ιδιαίτερες προσωπικότητες, genious της εποχής μας, ωραίοι αλλά όπως φαίνεται και μοιραίοι, αφού γίνονται αντικείμενα όχι μόνο επιστημονικής μελέτης, αλλά πρότυπα προς αντιγραφή, ωσάν αρχετυπικά σύμβολα, άνθρωποι για κλωνοποίηση, άλλοι με την συγκατάθεσή τους και άλλοι με τη βία, με την ειδική μέθοδο που εφαρμόζει ο δόκτωρ Μάγιερλαντ.
Ως προς τον δόκτορα, η Σόρογκα μας αναλύει την προσωπικότητά του. Στην παιδική του ηλικία, η απουσία του πατέρα από την ζωή του, τον σημάδεψε. Μοναξιά, μοναχικότητα, υψηλός δείκτης νοημοσύνης, έρωτας χωρίς συναίσθημα, ανασφάλεια, βιαιότητα, ήταν τα χαρακτηριστικά του, μαζί με την ανάγκη αυτοτιμωρίας αν σε κάτι αποτύγχανε, συγχρόνως με την επιθυμία να μείνει το όνομά του στην ιστορία, δημιουργώντας τον ιδανικό άνθρωπο. Μια κοινωνία με ιδανικούς ανθρώπους.
Η πλοκή έχει ακόμη ένα αναμφισβήτητο προσόν. Υπεισέρχεται το μυθοπλαστικό στοιχείο στο πραγματικό, με έναν τρόπο ήπιο και με φυσική ροή, με αποτέλεσμα να εξάπτει την φαντασία του αναγνώστη για να βρει ποια γεγονότα, ονόματα ερευνητών, επιστημονικά κέντρα, πανεπιστήμια, εργασίες, έρευνες ανταποκρίνονται σε ό,τι υπάρχει σήμερα στον κόσμο μας. Η αφηγηματική ικανότητα της συγγραφέως, εντείνει την επιθυμία του αναγνώστη να ρουφήξει το βιβλίο. Χρώματα, ευωδιές, τοπία, συναισθήματα, διάλογοι ζωντανοί, πλούτος εικόνων και γεύσεων, ένας τεράστιος πίνακας. Εύχομαι το βιβλίο να διαβαστεί και να μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες επειδή το αξίζει.
Και να κλείσω με κάποια λόγια του Χατζιδάκι, απάντησή του στην Μαρία Ρεζάν, όπως δημοσιεύθηκε στο Lifo, καθώς εκείνη τον ρώτησε για το πώς αντιμετωπίζει την εξέλιξη της τεχνολογίας και τις τρομακτικές αλλαγές που φέρνει. Είπε ο μεγάλος συνθέτης: «Λατρεύω κάθε νέο μηχάνημα που βγαίνει και το αγοράζω. Μήνυσα δε στους δικούς μου ανθρώπους, όταν πεθάνω να μη βάλουν καντήλια ούτε να φέρνουν λουλούδια στον τάφο μου, αλλά να αφήνουν τα διαφημιστικά φυλλάδια για ό,τι καινούργιο παρουσιάζει η τεχνολογία, για να ενημερώνομαι κι εκεί που θα 'μαι».
* Η ΣΟΝΙΑ ΖΑΧΑΡΑΤΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
