«Τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν» της Μάρως Βαμβουνάκη (κριτική) – Μαρτυρίες μεγάλου πάθους και αυτογνωσίας

Για το μυθιστόρημα της Μάρως Βαμβουνάκη «Τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν» (εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, η Τατιάνα Σαμοΐλοβα στην ταινία «Όταν πετούν οι γερανοί» (1957). 

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Ένα βιβλίο σπαρακτικό, βγαλμένο κατευθείαν από την καρδιά, που μας μιλάει άμεσα και χωρίς πόζες για το μυστήριο του απόλυτου έρωτα. Τίτλος του, «Τα γράμματα της Βιέρα Ούλκμαν» (εκδ. Ψυχογιός), και συγγραφέας του η Μάρω Βαμβουνάκη.

Κι εκεί που νομίζεις ότι τα βιβλία που έχουν στο κέντρο τους μεγάλους και τραγικούς έρωτες έχουν πια εξαντληθεί, και πως ό,τι ήταν να ειπωθεί έχει πια στις μέρες μας ειπωθεί, πέφτει στα χέρια σου το ευσύνοπτο βιβλίο της Μάρως Βαμβουνάκη, και το κοντέρ αρχίζει να γράφει από την αρχή.

Ας δούμε πρώτα, πώς μας συστήνεται, η άγνωστη ηρωίδα του βιβλίου, Ρωσίδα, στα χρόνια της κραταιάς Σοβιετικής Ένωσης.

Όλα ξεκινούν με ένα τηλεφώνημα

Όλα ξεκινούν όταν η αφηγήτρια, συγγραφέας, δέχεται ένα τηλεφώνημα από μια άγνωστη γυναίκα που της ζητάει να συναντηθούν, για κάτι σημαντικό. Αρχικά προσπαθεί να την αποφύγει, πιστεύοντας ότι θα είναι κι αυτή μια από τους πολλούς γραφομανείς που γυρεύουν υποστήριξη για τα μέτρια γραπτά τους από κάποιον καταξιωμένο συγγραφέα, αλλά όταν τελικά τη συναντά, τα πράγματα προκύπτουν διαφορετικά.

Η Ταμάρα, καλή γνώστρια των βιβλίων της συγγραφέως, είναι πεπεισμένη ότι κάτι συνδέει τα γράμματα της άγνωστης Ρωσίδας με την Ελληνίδα συγγραφέα.

Η γυναίκα αυτή, ρωσικής καταγωγής, ονόματι Ταμάρα, της αποκαλύπτει ότι έχει βρεθεί στα χέρια της ένα τετράδιο με γραπτά, κάτι ανάμεσα σε επιστολές και ποιήματα, μιας άγνωστης γυναίκας. Η Ταμάρα, καλή γνώστρια των βιβλίων της συγγραφέως, είναι πεπεισμένη ότι κάτι συνδέει τα γράμματα της άγνωστης Ρωσίδας με την Ελληνίδα συγγραφέα. Ότι υπάρχει μια βαθύτερη συγγένεια και ότι αυτά τα κείμενα την αφορούν. Είναι λες και τα έχει γράψει η ίδια.

Πώς ήρθε το τετράδιο στα χέρια της Ταμάρα

Ποια είναι αυτή η γυναίκα που μιλά μέσα από τα γεμάτα πάθος γραπτά, μέσα από τις σπαραξικάρδιες αυτές επιστολές έρωτα και απελπισίας; Και πώς ήρθε το τετράδιο στα χέρια της Ταμάρα;

Όλα άρχισαν σε μια πόλη της Βαλτικής, κοντά στην Αγία Πετρούπολη, που τότε ονομαζόταν Λένινγκραντ, όπου η Ταμάρα βρέθηκε να σπουδάζει και στη συνέχεια να εργάζεται. Εκεί, στο μικρό καμαράκι όπου νοίκιασε, βρήκε αυτό το τετράδιο, κλειδωμένο μέσα στο μικρό σεκρετέρ, με το κλειδί σε εμφανές σημείο.

Ρωτώντας μια γειτόνισσα που έμενε για πολλά χρόνια στην πολυκατοικία, έμαθε για την κοπέλα που έμενε πριν εκεί, μια ισχνή νεαρή που εργαζόταν στο κεντρικό τυπογραφείο ως διορθώτρια. Την έλεγαν, Βιέρα, κι ήταν από το Κίεβο, με καταγωγή από τη Σουηδία. Εκεί, στη δουλειά της, είχε γνωρίσει τον άντρα που άλλαξε για πάντα τη ζωή της...

Ο «Πάβελ»

Ποιος ήταν αυτός ο άντρας; Πώς τον έλεγαν και από πού ήρθε; Γιατί έλειπε συνέχεια; Η Βιέρα, στα γράμματά της, τον αποκαλεί Πάβελ, αλλά όπως η ίδια αποκαλύπτει δεν είναι το αληθινό του όνομα.

Το χειρότερο ήταν ότι κάποια στιγμή ο «Πάβελ» έπεσε σε δυσμένεια από το σοβιετικό καθεστώς και μεταφέρθηκε κάπου μακριά, σε στρατόπεδο ή απομόνωση, έχασε πάντως τα προνόμιά του και τη δυνατότητά του να βρίσκεται στην πόλη.

Ο «Πάβελ» ήταν δημοσιογράφος που εργαζόταν ως ανταποκριτής για εφημερίδες της ασιατικής πλευράς. Λόγω της δουλειάς του, πήγαινε κι ερχόταν. Μόνο που ο άντρας αυτός ήταν παντρεμένος κι είχε μάλιστα κι ένα παιδί που έπασχε από κάποια ανίατη αρρώστια. Το χειρότερο ήταν ότι κάποια στιγμή ο «Πάβελ» έπεσε σε δυσμένεια από το σοβιετικό καθεστώς και μεταφέρθηκε κάπου μακριά, σε στρατόπεδο ή απομόνωση, έχασε πάντως τα προνόμιά του και τη δυνατότητά του να βρίσκεται στην πόλη. Από τότε, κάθε συνάντηση ήταν μια γιορτή, αλλά οι μέρες και οι εβδομάδες της απουσίας μακρύτερες, βαρύτερες, αβάσταχτες.

Το βάρος του χρόνου

Οι περισσότερες από τις επιστολές κυριαρχούνται από ένα μεικτό συναίσθημα ερωτικού πάθους και οργής για την απουσία του αγαπημένου. Όσο και αν ψάχνει στηρίγματα στις αναμνήσεις της, ή σε άλλες περισπάσεις, αργά ή γρήγορα η Βιέρα καταρρέει από το βάρος του χρόνου, καθώς οι σκοτεινές μέρες του ρωσικού βορά πέφτουν η μια πάνω στην άλλη και τη σκεπάζουν, όπως το βαρύ χιόνι σκεπάζει τους δρόμους της πόλης. Ο εαυτός, γίνεται κι αυτός ένα βάρος.

Τα γράμματα της Βιέρα ΟύλκμανΟ πόνος της απουσίας γίνεται πληρότητα

Κι όμως, μετά από την καταβαράθρωση, έρχεται ξανά η ανάταση. Η υπόσχεση της ευτυχίας μοιάζει αληθινή, ο χρόνος χωρίς τον αγαπημένο ξεχνιέται, ο πόνος της απουσίας γίνεται πληρότητα.

Η εναλλαγή των εποχών, εδώ, συμβολίζει αυτήν ακριβώς την κυκλικότητα, την αμφιθυμία που κανοναρχεί τις δύσκολες όπως και τις όμορφες μέρες.

Μια ιστορία που θυμίζει κάθε έρωτα

Η ιστορία της Βιέρα και του Πάβελ της φέρνει μοιραία στο νου εξωσυζυγικές σχέσεις που ισορροπούν πάνω σε ένα φτενό κομμάτι χρόνου και πραγματικότητας, έτσι που το πάθος συχνά παροξύνεται.

Θυμίζει επίσης παθιασμένους έρωτες που βασάνισαν νέους ανθρώπους στα πέτρινα χρόνια, όταν συνήθως ο άντρας βρισκόταν κάπου εξόριστος, και η γυναίκα έπρεπε να υπομένει για μήνες μέχρι να τον αντικρίσει. Θυμίζει όμως και κάθε έρωτα, που πάντα συνυπάρχει με τη βάσανο, με την απουσία, με την επιθυμία που θεριεύει. 


* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Αφαίας και Τελαμώνος» (εκδ. Μεταίχμιο).

politeia link more

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ