lapid360

Του Γιώργου Βέη

Τον γεννημένο το 1963, στο Τελ Αβίβ, Yair Lapid, τον έχουν ήδη υποδεχτεί στη γλώσσα μας οι επιμελείς, προνοητικές εκδόσεις «Πόλις», πριν από τέσσερα περίπου χρόνια.

Αναφέρομαι στο πρώτο έργο, με τίτλο Διπλό παιχνίδι, μιας τριλογίας με ήρωα τον επίμονο, υπέρβαρο αλλά ευκίνητο, ικανότατο σκοπευτή, πρώην στέλεχος της Αστυνομίας, σχολαστικό όταν πρέπει, ερωτύλο όταν οι συνθήκες ευνοούν, σαρκαστικό, ενίοτε θύμα μιας άστοργης τύχης, εαυτόν τιμωρούμενον και συχνά πυκνά ειρωνευόμενον, αλλά τελικό νικητή των αντιξοοτήτων της καθημερινότητας ντετέκτιβ Τζος Σίρμαν.

Πολιτικό νουάρ

lapidΔημοσιογράφος, ποιητής, σκηνοθέτης, μεταφραστής, συνθέτης και ιδρυτής του κεντρώου πολιτικού κόμματος «Γες Ατίντ», δηλαδή «Υπάρχει Μέλλον», το οποίο, ως γνωστόν, κατέλαβε τη δεύτερη θέση στην εκλογική αναμέτρηση του Ιανουαρίου του 2013, ο Yair Lapid ανήκει στους συγγραφείς εκείνους, οι οποίοι προσθέτουν εντέχνως στα έντονα στοιχεία της μαύρης ή λεγομένης νουάρ αφήγησης ορισμένες καλώς τεκμηριωμένες θέσεις, καίριες κρίσεις και κρυστάλλινες ατομικές απόψεις καθαρά κοινωνικοπολιτικού χαρακτήρα. Έτσι τα εξωτερικά και τα εσωτερικά τοπία συνυπάρχουν και συνδιαλέγονται αρμονικά, αιτιολογώντας το ένα το άλλο, το ψυχολογικό κλίμα είναι συνήθως παράγωγο της όλης ατμόσφαιρας και συγκεκριμένα της εβραϊκής, όπως συναρτάται μετά την ίδρυση του κράτους του περιπετειώδους Ισραήλ, ενώ οι ειδικότερες συγκρουσιακές σχέσεις, οι οποίες διέπουν τον βίο και την πολιτεία των ηρώων, εντάσσονται κι αυτές εν πολλοίς σ’ ένα πλαίσιο εθνικής συμπεριφοράς.

Η αλληλουχία αιτίων και αιτιατών θα βοηθήσει τελικώς τον Τζος Σίρμαν να φωτίσει το μυστήριο, όχι τόσο ως επ’ αμοιβή άγρυπνος φύλακας του Νόμου, αλλά ως αυθεντικός καρτεσιανός αναλυτής, ο οποίος ξέρει ότι ο ένοχος ενδεχομένως βρίσκεται μπροστά στα μάτια μας είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο, τη στιγμή που εμείς, κοινώς, αγοράζουμε αγρόν! Η εξιχνίαση των εγκλημάτων αναβαθμίζεται έτσι από απλή αστυνομική έρευνα σε στοχαστική επίλυση ιδιαίτερα απαιτητικής εξίσωσης.

Χαρακτήρες με... χαρακτήρα

Επιτηρητές τάφων, οι οποίοι δεν διστάζουν να αδράξουν το μήλο της διαφθοράς, το οποίο τους προτείνει ο Όφις του Άνομου Κέρδους, εν προκειμένω το πολυπόθητο φακελάκι της δωροδοκίας κάτω από το τραπέζι της επίφασης, επήλυδες ομόθρησκοι από τον βορρά, θύματα συνήθως θρησκευτικών διώξεων από γνωστά αυταρχικά καθεστώτα, μητέρες, οι οποίες επιμένουν να μεγαλώνουν χωρίς συζύγους τα παιδιά τους, υπερορθόδοξοι πιστοί, τυπολάτρες αστυνομικοί, αρχομανείς υπηρεσιακοί παράγοντες, πρώην τρόφιμοι φυλακών, οι οποίοι σέβονται και προσέχουν ως κόρη οφθαλμού μια μόνο σχέση, ήτοι την αμιγώς φιλική, άντρες, μάλλον αυτιστικοί, άτομα με ανίατες ψυχώσεις ή αυτοκαταστροφικά σύνδρομα, μοναχικά θήλεα, με καταπιεσμένη λίμπιντο, έτοιμα να δοθούν στον πρώτο εραστή, ο οποίος θα δηλώσει ότι κατανοεί σε βάθος ετερότητες, συναπαρτίζουν τους αντιπροσωπευτικότερους χαρακτήρες του ψυχοσωματικού ψηφιδωτού στο Έκτο αίνιγμα.

Συνοπτικά η υπόθεση του έχει ως εξής: η Αγκάρ Όσμαν αρνείται να αποδεχθεί ως οριστική την εξαφάνιση της εννιάχρονης κόρης της, ονόματι Γεάρα. Οι έρευνες της αστυνομίας, παρά το αρχικό θερμό τους ενδιαφέρον, δεν οδήγησαν πουθενά. Ο Τζος Σίρμαν, ο οποίος, παρά τις πρώτες θυμοειδείς αντιρρήσεις του, θα αναλάβει την υπόθεση. Θα διαπιστώσει όμως ότι συνολικώς έχουν εξαφανιστεί έξι εννιάχρονα κοριτσάκια. Τέσσερα μάλιστα από αυτά βρέθηκαν δολοφονημένα.

Έξι μερόνυχτα διορία

Το περιεχόμενο μας θυμίζει, μεταξύ άλλων, το αστυνομικό αφήγημα της Kim Wozencraft, αμετάφραστο προσώρας στη γλώσσα μας, με τίτλο The Devil’s Backbone, που εκδόθηκε το 2006, όπου ο παιδόφιλος πατέρας αναπτύσσει μιαν εξοντωτική σχέση με την ανήλικη κόρη του. Αντιστοιχίες σαφώς υπάρχουν επίσης και με τις Χαμένες ψυχές του άλλου δόκιμου συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων, Μάικλ Κόλινς, το οποίο έχει επίσης κυκλοφορήσει η «Πόλις», το 2007, σε δημιουργική μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη. Κι εκεί το θύμα είναι ένα κοριτσάκι μόλις τριών ετών. Κι εκεί αποδίδεται τόσο ιδιαίτερη μέριμνα στην ανάδειξη των ανθρωπολογικών χαρακτήρων, όπως απαντούν συγκεκριμένα στις μεσοδυτικές πολιτείες των Η.Π.Α, όσο και στον συστηματικό υπομνηματισμό τού εκεί κοινωνικού-οικονομικού συστήματος αξιών. Βέβαια, εκτός από τον εξαιρετικά ανησυχητικό αριθμό των έξι κοριτσιών, αντί για το ένα των Χαμένων ψυχών, τα ερωτήματα που ανακύπτουν στο Έκτο αίνιγμα διαφέρουν αρκετά. Οι ενδείξεις παρέχουν υλικό για έρευνες στο χώρο των ψυχοπαθών απαγωγέων, των κατά συρροήν δολοφόνων και των αμετανόητων παιδοφίλων. Η ελπίδα πάντως της ανεύρεσης της Γεάρα εν ζωή τροφοδοτεί κατ’ ουσίαν την όλη δράση, η οποία διαρκεί μόνον έξι μερόνυχτα: από το Σάββατο 4υγούστου (αργά το βράδυ) έως την Παρασκευή 10 Αυγούστου (νωρίς το πρωί) 2001.

Αν μάλιστα θελήσουμε να εντοπίσουμε τον λογοτεχνικό πρόγονο του Τζος Σίρμαν, δεν θα πρέπει να τον αναζητήσουμε κατ’ ανάγκην ανάμεσα στα υποκείμενα των «σκληρών» ιστοριών του Ρέιμοντ Τσάντλερ, του Ντάσιελ Χάμετ, του Ρος Μακντόναλντ ή του Έλμορ Λέναρντ. Πιστεύω ότι ο Τζος Σίρμαν κατάγεται ευθέως από τον ευφυή μόνιμο κάτοικο της κομητείας Υoknapatawpha του Μισισιπή, τον αξιότιμο κ. Gavin Stevens, τον οποίο χάρισε στην αιωνιότητα της αστυνομικής γραφής ο νομπελίστας Ουίλιαμ Φόκνερ. Τα κοινά στοιχεία, τα οποία διέπουν τη σκέψη, την οργάνωση της διαλεκτικής συλλογιστικής, τις ποικίλες αντιδράσεις και κυρίως την ανιχνευτική μεθοδολογία, φρονώ, ότι συνηγορούν επ’ αυτού.

Η μετάφραση αποδίδει πολύ καλά τα διαλογικά μέρη, παρακολουθώντας εν γένει με ιδιαίτερη άνεση τους ρυθμούς και τις δομές του ύφους. Οι σημειώσεις πολύτιμες. Στοιχειοθετούν μιαν ολόκληρη εποχή ανακατατάξεων του Ισραήλ, το οποίο, όπως είναι επιφορτισμένο με τη διαφύλαξη της εθνικής του κυριαρχίας και ανεξαρτησίας, παραθεωρεί στην πράξη, μας εξομολογείται εδώ εμμέσως πλην σαφώς ο Yair Lapid, την πρόληψη εγκληματικών πράξεων σαν κι αυτές ακριβώς, οι οποίες προβάλλονται με τόση ενάργεια στο παρόν βιβλίο.

Το βιβλίο, περιττό να το τονίσω, διαβάζεται κυριολεκτικά απνευστί. Είναι αφιερωμένο στη Γιαέλ, την κόρη του συγγραφέα. Πλαγίως όμως και στα δεκατρία κοριτσάκια και στα σαράντα τρία αγοράκια που δολοφονήθηκαν στο Ισραήλ μόνο το 1996. Ας προσμετρηθούν εδώ και οι 1868 επιθέσεις κατά ανηλίκων (εκτός οικογενειακού περιβάλλοντος), οι οποίες διαπιστώθηκαν στην ίδια χώρα μόνο το 1998. (Βλ. σελ. 311, επ. ).

 

lapid_exofylloΤο έκτο αίνιγμα
Yair Lapid
Μετφρ: Αλεξάνδρα Κωσταράκου
Εκδόσεις Πόλις, 2013
Τιμή: € 15,00, σελ. 322

politeia-link

 

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ YAIR LAPID 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ