baladeur

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Λ. Βρεττού «Η ψίχα και άλλες ασπρόμαυρες ιστορίες» (εκδ. Μελάνι). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Sherrin Lim.

Γράφει ο Μιχάλης Πιτένης

«Το παρελθόν δεν αλλάζει, μόνο η ερμηνεία του. Έτσι μπόρεσα και κρατήθηκα στη ζωή, ερμηνεύοντας τα πράγματα, όπως με βόλευε. Αθώωνα, καταδίκαζα, χρησιμοποιούσα όπως ήθελα κάθε φορά τα στοιχεία, αναθεωρούσα και συνέχιζα». Τα λόγια αυτά της Αρετής, μιας από τους πρωταγωνιστές των ένδεκα διηγημάτων του Σπύρου Λ. Βρεττού, που συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή «Η ψίχα και άλλες ασπρόμαυρες ιστορίες» (εκδόσεις Μελάνι), συνοψίζουν, σε μεγάλο βαθμό, τον τρόπο με τον οποίο δρουν και πορεύονται και οι υπόλοιποι, είτε αντιμετωπίζοντας το παρελθόν τους είτε προσπαθώντας να διαχειριστούν το παρόν τους. Όπως τους βολεύει, ή όπως νομίζουν πως τους βολεύει. Άλλοι τα καταφέρνουν και άλλοι κερδίζουν απλώς κάποια παράταση. «Η φραντζόλα είναι φαγωμένη μέχρι μέσα βαθιά. Δεν έχει καθόλου ψίχα και είναι και η κόρα φαγωμένη και από τις δύο μεριές. Και είναι τούνελ αυτό…», κι έτσι φαίνεται να συμβαίνει με τους ήρωες του Βρεττού. Βαδίζουν διαρκώς και ασταμάτητα σ’ ένα τούνελ, παρόλο που βλέπουν πως οδηγεί σ’ αδιέξοδο.

Ασπρόμαυρες όντως οι ιστορίες που αφηγείται ο Βρεττός μέσα από τα διηγήματα του όχι μόνο γιατί τέτοιο είναι το φόντο πάνω στο οποίο εξελίσσονται, αλλά και γιατί οι χαρακτήρες τους φαίνεται να ταλαντεύονται συνέχεια από το ένα άκρο στο άλλο, από το άσπρο στο μαύρο σαν να μην υπάρχουν ενδιάμεσα χρώματα.

Η σωματική, η ψυχική και η πνευματική φθορά, οι αναμνήσεις που επιστρέφουν συνεχώς σαν εφιάλτες, τα απωθημένα, οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί, τα τραύματα που χάραξαν οι διάφορες σχέσεις, σχέσεις που άλλες ενώ έληξαν οριστικά κρατιούνται με νύχια και με δόντια και άλλες που ξέφτισαν τόσο που κρέμονται πια από μια λεπτή κλωστή· η ανάγκη για λίγη τρυφερότητα έστω και απατηλή, κίβδηλη, η αδυναμία της συμφιλίωσης μ’ αυτό που υπήρξαν οι γονείς και ο καθοριστικός ρόλος που εξακολουθούν να παίζουν πάντα στη ζωή των παιδιών τους παρόλο που έχουν φύγει εδώ και χρόνια, η ψευδαίσθηση πως μπορεί κάποιος ν’ αλλάξει εύκολα, από τη μια στιγμή στην άλλη, να γίνει ένας άλλος, η προσπάθεια ξεριζωμένων μεταναστών να κρατηθούν ζωντανοί μετρώντας ξανά και ξανά τους νεκρούς που άφησαν πίσω τους, όλα ψηφίδες ενός μωσαϊκού που συνθέτει ο συγγραφέας δίνοντας το λόγο σε ήρωες σύγχρονους, οικείους και καθημερινούς, αναγνωρίσιμους αλλά και παντελώς άγνωστους ακόμα και αν κατοικούν μέσα στο ίδιο μας το σπίτι, ή λίγο πιο μακριά, στη διπλανή πόρτα, ξένους που αν και έρχονται από μακριά θα μπορούσαν να είναι δικοί μας.

Χαρακτήρες που ταλαντεύονται από το ένα άκρο στο άλλο

Ασπρόμαυρες όντως οι ιστορίες που αφηγείται ο Βρεττός μέσα από τα διηγήματα του, όχι μόνο γιατί τέτοιο είναι το φόντο πάνω στο οποίο εξελίσσονται, αλλά και γιατί οι χαρακτήρες τους φαίνεται να ταλαντεύονται συνέχεια από το ένα άκρο στο άλλο, από το άσπρο στο μαύρο σαν να μην υπάρχουν ενδιάμεσα χρώματα. Κι αυτή η ταλάντευση δεν οδηγεί πουθενά, παρά μόνο σε πρόσκαιρες ικανοποιήσεις που δεν λύνουν τίποτα, αλλά διαιωνίζουν καταστάσεις απ’ τις οποίες παλεύουν να ξεφύγουν ή να τις αλλάξουν.

melani i psixaΔιαβάζοντας τα κείμενά του σου δημιουργείται η εντύπωση πως ξεφυλλίζεις ένα άλμπουμ με σημερινές εικόνες. Εικόνες απ’ αυτές που, συνήθως, δεν επιδιώκεις να δεις, το αντίθετο μάλιστα, καθώς μπορεί και να τις αποφεύγεις συνειδητά και συστηματικά, φοβούμενος μήπως νιώσεις ότι αφορούν δικούς σου ανθρώπους, ή ακόμα χειρότερα πως βρίσκεσαι απέναντι από έναν καθρέφτη. Έντεκα εικόνες δυνατές και έντονες, με τις οποίες δεν ξεμπερδεύεις με μια ανάγνωση, αλλά σε καλούν και σε τραβούν να επανέλθεις, ξεκλειδώνοντας και αποκωδικοποιώντας κάθε φορά και κάτι καινούργιο. Κάτι που ενδεχομένως να γνωρίζεις, ως μαρτυρία, πιθανότατα ως άκουσμα που άφησες πίσω σου τρέχοντας να προλάβεις κάποιες απ’ τις υποχρεώσεις της καθημερινότητας, είτε, ακόμα, και ως βίωμα που είπες να κρύψεις σε μια γωνιά για να το ξαναδείς και να το αξιολογήσεις την κατάλληλη ώρα που ή αργεί πολύ, ή δεν έρχεται ποτέ.

Η γραφή του Σπύρου Λ. Βρεττού, ενός καταξιωμένου ποιητή που εδώ επιλέγει να μιλήσει μέσω του πεζού λόγου, λιτή και στέρεη, χωρίς κάτι το περιττό και το επιτηδευμένο, συνθέτει κείμενα στα οποία περνά από την πρωτοπρόσωπη στην τριτοπρόσωπη αφήγηση προκειμένου να δώσει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για κάθε αφήγησή του, να σκιαγραφήσει με τέτοιο τρόπο τους ήρωες του έτσι ώστε να είναι ευδιάκριτοι, εμβαθύνοντας τόσο όσο είναι απαραίτητο για να λειτουργήσουν όλα αυτά σαν ερέθισμα για τον αναγνώστη, που έχει πλέον όλα όσα χρειάζεται για να δώσει εκείνος το πρόσωπο που θέλει στους χαρακτήρες, να ερμηνεύσει κάθε ιστορία κατά το δοκούν, κάνοντάς την τελικά δική του. Μήπως, αυτό δεν επιζητούμε, τελικά, όλοι όσοι γράφουμε και φιλοδοξούμε τα βιβλία μας να συνδεθούν με τους αναγνώστες τους;


* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Γιαλάν Ντουνιάς» (εκδ. Γράφημα).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Επειδή της είχε τάξει έναν παράδεισο που ποτέ δεν είχε προσπαθήσει να της τον προσφέρει, εκτός κάποιων εξαιρέσεων που τις θυμόταν πολύ καλά, σαν έπρεπε να απολογείται στις κατηγορίες της γυναίκας του, ο κύριος Ηλίας είχε πάρει ξαφνικά την απόφαση- τώρα που τα χρόνια πέρασαν και η αναπόληση των στιγμών έφερνε στον νου το τάμα του παραδείσου- να την ταξιδέψει σε μέρη που θα μπορούσαν να ήταν ο πραγματικός Παράδεισος.

Το ήξερε πως το να εμφανίζει ως σπουδαία τα λίγα που είχε κάνει για τη σχέση τους, και τις εξαιρέσεις ως κανόνα, ήταν μεγάλο λάθος. Τώρα όμως, κάνοντας μια τέτοια μεγαλοπρεπή κίνηση αναζήτησης του Παραδείσου, πίστευε πως θα διόρθωνε τα λάθη μιας ζωής, πως θα αναπλήρωνε τα κενά που εξαιτίας του έχασκαν στα πίσω χρόνια.»

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

Για το μυθιστόρημα της Ελένης Πριοβόλου «Βαθύ σκοτάδι πριν την αυγή» (εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: Ο Γάλλος περιηγητής Σουαζέλ-Γκουφιέ συναντά στην Πάτμο ένα μοναχό που τον ρωτά αν ζουν ακόμα ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητ...

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ