to louloudi tis thalassas

Για το μυθιστόρημα της Νάγιας Δαλακούρα «Το λουλούδι της θάλασσας» (εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα από την τηλεοπτική σειρά «The Τerror» για την αποστολή του 1845.

Της Λεύκης Σαραντινού

Την αίσθηση μαγείας από τον παγωμένο και σιωπηλό Βορρά, με τους ιριδισμούς του Βορείου Σέλαος, καθώς και το ανεπαίσθητο άρωμα των απολιθωμένων βικτωριανών ηθών, περικλείει το νέο μυθιστόρημα της Νάγιας Δαλακούρα.

Το λουλούδι της θάλασσας εκτός από τίτλος του βιβλίου, είναι και το πλοίο το οποίο θα μεταφέρει τον βικτωριανό αριστοκράτη και χειρουργό Τζέιμς Κάρινγκτον στα παγωμένα νερά της Αρκτικής και στην αγκαλιά της Νανούκ, μιας εκπροσώπου της φυλής των Ινουίτ που κατοικεί στη νήσο Μπάφιν του Καναδά, στον αρκτικό κύκλο.

Ο αναπάντεχος αυτός έρωτας είναι ο βασικός μυθιστορηματικός καμβάς πάνω στον οποίο η Δαλακούρα κεντάει την πλοκή του βιβλίου της και κινεί τον μύθο.

Ο Τζέιμς, ορφανός από μητέρα ήδη από τη γέννησή του, μεγαλώνει στη Μεγάλη Βρετανία, τη μεγαλύτερη αποικιοκρατική δύναμη της εποχής, και σε ένα αυστηρό περιβάλλον που υμνεί την αριστοκρατία και εμμένει στην τυποποίηση, καταπνίγοντας κάθε εκδήλωση αυθορμητισμού. Κόντρα στα ήθη αυτά, ο Τζέιμς νιώθει να διαφέρει από τους υπόλοιπους και να ασφυκτιά σ' αυτό το καταπιεστικό περιβάλλον. Έτσι αποφασίζει να σπουδάσει ιατρική με ειδίκευση στη χειρουργική, μια επιλογή που ήταν μακριά από τις επιθυμίες του πατέρα του.

Η ανήσυχη καρδιά του ονειρεύεται να φτερουγίσει σε άλλα, ανεξερεύνητα μέρη και να γνωρίσει νέους τόπους και ανθρώπους. Η κατάλληλη ευκαιρία παρουσιάζεται όταν συστήνεται μια ναυτική αποστολή, εν έτει 1848, προκειμένου να ανακαλύψει τι απέγιναν τα μυθικά πλοία «Erebus» και «Terror» της καταραμένης αποστολής του Βρετανού εξερευνητή Τζον Φράνκλιν, που εξαφανίστηκαν, δίχως να αφήσουν ίχνη, το 1845 στην προσπάθειά τους να βρουν το περίφημο Βορειοδυτικό Πέρασμα, διαβόητο πόθο όλων των εξερευνητών του 19ου αιώνα.

(...) κάτι πολύ περισσότερο από μια δυνατή ερωτική ιστορία.

Στη νήσο Μπάφιν όμως, για την οποία έχουν βάλει πλώρη τα βρετανικά πλοία, κατοικεί η Νανούκ και ο λαός της. Η Νανούκ είναι μια όμορφη Ινουίτ, μεγαλωμένη σύμφωνα με τους νόμους της φύσης και της καρδιάς, με έναν τρόπο δηλαδή εντελώς διαφορετικό από τον Τζέιμς. Ποια θα είναι η κατάληξη όταν οι εκπρόσωποι αυτών των δύο εντελώς διαφορετικών κόσμων συναντηθούν; Θα έχει μέλλον ο αταίριαστος έρωτάς τους ή ο χωρισμός καθίσταται αναπότρεπτος; Ο αναπάντεχος αυτός έρωτας είναι ο βασικός μυθιστορηματικός καμβάς πάνω στον οποίο η Δαλακούρα κεντάει την πλοκή του βιβλίου της και κινεί τον μύθο. Το λουλούδι της θάλασσας όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια δυνατή ερωτική ιστορία. Πάνω απ' όλα είναι η σύγκρουση του φυσικού με τον τυποποιημένο τρόπο ζωής, η αναμέτρηση των αυτοχθόνων γηγενών πολιτισμών, οι οποίοι ζουν σε αρμονία με τη Μητέρα Φύση, και των εκπολιτισμένων ανθρώπων, οι οποίοι την καταστρέφουν.

«Οι Ινουίτ ζουν με τον φόβο του απρόσμενου, γνωρίζουν απόλυτα το αδάμαστο της φύσης, ξέρουν πως τίποτε δεν αντιστέκεται στον χρόνο, σέβονται τις αποφάσεις των πνευμάτων. Σ' έναν κόσμο μεγάλης θνησιμότητας, κατορθώνουν να αφήνουν το παρελθόν πίσω τους και μαθαίνουν να ζουν την κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία».

«Τα τελευταία χρόνια ο συντηρητικό αριστοκράτης είχε εξελιχθεί σε έναν υπέρμετρα αυστηρό γέρο, με ιδέες που ανήκαν στους σκοτεινούς παρελθόντες αιώνες, όπως πίστευε ο γιος του, κληρονόμος της περιουσίας και μοναδικός απόγονος μιας μακράς δυναστείας που περηφανευόταν πως είχε ρίζες στους Σταυροφόρους του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου. Οι δε πεποιθήσεις του ενθάρρυναν συντηρητικά, ξεπερασμένα και απαράδεκτα για τον γιο του κατεστημένα, όπως το δουλεμπόριο, η φεουδαρχία και η σαφής ανωτερότητα της λευκής φυλής έναντι των απολίτιστων αγρίων του νεοανακαλυφθέντος κόσμου. Κατεστημένα που έκαναν τον Τζέιμς να δυσφορεί και ταυτόχρονα να αναζητεί τρόπους προκειμένου να ξεφύγει από το υποκριτικό περιβάλλον που τον έπνιγε».

Ο 19ος αιώνας ήταν μια μεταβατική εποχή όχι μονάχα για τη Μεγάλη Βρετανία, αλλά για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Η βιομηχανική επανάσταση είχε πάρει πλέον για τα καλά τον δρόμο της, ωθώντας στη διόγκωση και την ακμή της τάξης των αστών, η φεουδαρχία, το εκκλησιαστικό κατεστημένο και η αριστοκρατία κατέρρεαν ραγδαία, ενώ νέα μεγάλα μυαλά όπως ο Δαρβίνος και ανθρωπολόγοι όπως ο Μπόας διατύπωναν «αιρετικές», για την εποχή τους, απόψεις. Η αποικιοκρατία βρισκόταν στο απόγειό της, επιτρέποντας στους εξουσιαστές λευκούς να διατυπώνουν ρατσιστικές απόψεις για τους «ευγενείς αγρίους» του υπόλοιπου πλανήτη –απόψεις που εντάχθηκαν σε ό,τι αργότερα χαρακτηρίστηκε ως κοινωνικός δαρβινισμός– και να διακηρύσσουν πανηγυρικά την ανωτερότητά τους έναντι των υπολοίπων φυλών.

Ο αναγνώστης σχεδόν ακούει, καθώς γυρίζει τις σελίδες του βιβλίου το ελαφρύ τρίξιμο του πάγου και τις κραυγές των καριμπού, αισθάνεται τον παγωμένο άνεμο να χτυπάει κατά ριπές το πρόσωπό του...

Σε αυτό ακριβώς το σημείο είναι που εστιάζει το βιβλίο της Δαλακούρα, το πιο πολυσήμαντο, πολυδιάστατο, αλλά και το πιο ώριμο από τα μέχρι τώρα βιβλία της. Η Αγγλία της βασίλισσας Βικτορίας, της Βιομηχανικής Επανάστασης, των εξερευνητών, του δουλεμπορίου και των αναδυόμενων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του Δαρβίνου και του Ντίκενς, αποτελεί το ένα από τα δύο εκ διαμέτρου αντίθετα σκηνικά του βιβλίου. Το άλλο, το αποτελούν οι παγωμένες εσχατιές του Βορρά, με τον βαρύ ληθαργικό και εξοντωτικό χειμώνα αλλά και τη γλυκύτερη άνοιξη που βλέπει ποτέ η γη. Εκεί, στα τοπία της Αρκτικής, αναδεικνύεται όλη η ξεχωριστή περιγραφική ικανότητα και η ομορφιά του λόγου της συγγραφέως. Ο αναγνώστης σχεδόν ακούει, καθώς γυρίζει τις σελίδες του βιβλίου το ελαφρύ τρίξιμο του πάγου και τις κραυγές των καριμπού, αισθάνεται τον παγωμένο άνεμο να χτυπάει κατά ριπές το πρόσωπό του και αγαλλιάζει η ψυχή του όταν «βλέπει» το πρώτο χορτάρι να ξεπετάγεται δειλά δειλά από την χιονισμένη γη, σηματοδοτώντας το τέλος του χειμώνα.

KLEIDARITHMOS DALAKOURA NAYA photo
Η Νάγια Δαλακούρα γεννήθηκε το 1980 και μεγάλωσε στην Κομοτηνή. Δραστηριοποιείται στον χώρο των μουσείων ως επιμελήτρια εκθέσεων και μουσειοπαιδαγωγός. Από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος κυκλοφόρησε το 2019 το πρώτο μυθιστόρημά της με τίτλο «Το λιμάνι των χαμένων γυναικών» και το 2021, το δεύτερο «Θράσσα - Η μάγισσα της Θράκης».
 

Το νερό είναι αδιαμφισβήτητα το στοιχείο που πρωταγωνιστεί στο βιβλίο, τόσο στο εξώφυλλο, όσο και στις σελίδες του, σε όλες τις μορφές του: πάγος ως στερεό, θάλασσα ως υγρό και ομίχλη ως αέριο στοιχείο.

Πέρα από το ζήτημα της διαφορετικότητας και της υποτιθέμενης ανωτερότητας των πολιτισμών, αναδύεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και ένα δυνατό οικολογικό μήνυμα για την ομορφιά ενός κόσμου που πεθαίνει κινδυνεύοντας από την υπερθέρμανση του πλανήτη, και ειδικότερα για την περιοχή του αρκτικού Βορρά.

Σε όλη τη διάρκεια της αφήγησης, η Δαλακούρα δεν αφήνει τίποτε στην τύχη. Πέρα από τις εξαίσιες περιγραφές, χρησιμοποιεί ενίοτε την προοικονομία και για να φιλοτεχνήσει το πλήρες πορτρέτο των χαρακτήρων της. Το ημερολόγιο που κρατάει ο Τζέιμς στο ταξίδι του, αποτελεί μια δυνατή, γεμάτη συναίσθημα πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Στο ημερολόγιο εκείνο υπάρχει και ένα κρυμμένο οικογενειακό μυστικό, μαζί με μια αναπάντεχη ανατροπή στην υπόθεση, τα οποία θα προσφέρουν ένα συγκινητικό τέλος και ταυτόχρονα την ηθική κάθαρση των ηρώων – μια κάθαρση που έχει τις ρίζες της στην αρχαία τραγωδία.

klidarithmos dalakoura louloudi tis thalassasΤο ταξίδι που θα πραγματοποιήσει ο Τζέιμς θα τον απελευθερώσει, ως έναν βαθμό, από τα στερεότυπα με τα οποία γαλουχήθηκε. Δεν θα μπορέσει όμως ποτέ του να κατακτήσει το ελεύθερο πνεύμα της Νανούκ και να απαλλαγεί οριστικά από τον οριοθετημένο βικτωριανό εαυτό του. Έναν εαυτό τον οποίο κατά βάθος απεχθάνεται, αλλά αδυνατεί να ξεριζώσει ολοκληρωτικά.

Η αντίθεση των δύο διαφορετικών αντιλήψεων ζωής, γίνεται ακόμη εντονότερη από την απόδοση των δύο πρωταγωνιστών, του Τζέιμς και της Νανούκ, οι οποίοι διατηρούν χαρακτηριστικά, τα οποία έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το κοινώς αναμενόμενο για το φύλο τους: ο Τζέιμς παρουσιάζεται τρυφερός και συναισθηματικός με λεπτότητα τρόπων και αισθημάτων, ενώ η Νανούκ εμφανίζεται ιδιαίτερα δυναμική και ισχυρή προσωπικότητα, η οποία μάλιστα πηγαίνει και για κυνήγι με τους άντρες της φυλής της. Η πραότητα του Τζέιμς και ο δυναμισμός της Νανούκ έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το κοινωνικό φύλο των ηρώων, και αυτό δεν είναι κάτι που το κάνει για πρώτη φορά η Δαλακούρα, μιας και τόσο η Ρόζα από το Λιμάνι των χαμένων γυναικών όσο και η Ζωή από τη Θράσσα είναι δύο αντισυμβατικοί και δυναμικοί γυναικείοι χαρακτήρες. 

Εν κατακλείδι, όλη η μυστηριακή ομορφιά του παγωμένου Βορρά με τα πανέμορφα λευκά τοπία του, αλλά και η μονολιθικότητα της Βικτοριανής Αγγλίας περιέχονται σ' αυτό το μυθιστόρημα, το οποίο μπορεί να μιλάει για ένα λουλούδι της θάλασσας, έχει όμως βάλει προορισμό να ανθίσει εντός του κάθε αναγνώστη του βιβλίου της Δαλακούρα.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

Για το βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι, Ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα: Men with Boxes on Head, Brunswick, GA, 2001 © Rodney Smith (1947- 2016)

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Άντρες και γυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ