aris makropoulos

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού, ένας αστροναύτης, μέλος μιας τριμελούς ομάδας επιστημόνων, καλείται να ζήσει για μεγάλο διάστημα στην έρημη επιφάνεια του πλανήτη Άρη, με σκοπό να την ερευνήσει. Τόσο ο ίδιος όσο και οι συνάδελφοί του, Πιέρ και Ιβάν, είναι επιλεγμένοι για την επιστημονική τους επάρκεια και την αφοσίωση στον σκοπό τους. Πρώτο τους μέλημα, η κατασκευή ενός θόλου με υδροπονικά θερμοκήπια, ώστε να εξασφαλιστεί ο αέρας, το νερό και η τροφή. Θα καταφέρουν, όμως, να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον όπου δεν υπάρχει τίποτα, εκτός από το χάος και το κενό; Θα μπορέσει η μνήμη και το συναίσθημα να συνεχίσουν να λειτουργούν κάτω από αυτές τις συνθήκες;

«Μη φανταστείς ότι η Γη δεν είναι έρημη χωρίς εσένα»

Εκείνος, στα μηνύματα που στέλνει στην σύντροφό του στη Γη, ομολογεί πως δεν είναι πλέον και τόσο σίγουρος για την απόφασή του να αποδημήσει, δεν θυμάται τον λόγο για τον οποίο βρίσκεται τώρα εδώ. Αλλά και αυτή στην οποία απευθύνεται δεν είναι λιγότερο μπερδεμένη. «Το αντικαθρέφτισμα της παρουσίας σου υπήρξε η απουσία» του γράφει στη δική της επιστολή, μια απουσία, που αποκτούσε υπόσταση μέσα απ’ αυτά που μεταξύ τους μοιράζονταν. «Μη φανταστείς ότι η Γη δεν είναι έρημη χωρίς εσένα» του λέει, παρόλο που η μοναξιά της δεν είναι της ίδιας υφής με την ερημιά στον Άρη. Γι’ αυτό και τον προτρέπει να ακούει τουλάχιστον μουσική.

«Σκέφτομαι τον θόλο σας εκεί, στον Άρη, σαν ένα μικρό ξωκλήσι του σύμπαντος» επιμένει η αγαπημένη του, αλλά δεν τον πείθει.

Ο σύντροφός της, βλέποντας τους συναδέλφους του να πασχίζουν να κρατηθούν στη ζωή –ο Ιβάν με την εμμονική κατάφασή του σ’ αυτό το τίποτα που τους περιβάλλει, κι ο Πιέρ δίνοντας αδιέξοδη μάχη για να το φέρει στα μέτρα του–, δεν έχει αυταπάτες. Σε έναν τόπο χωρίς ούτε ένα λουλούδι, ένα κελάηδισμα, μια αστραπή, η μουσική δεν είναι καταφύγιο, είναι ιεροσυλία. Εδώ που βρίσκεται έχει χαθεί το νόημα, ακόμη κι η ερημιά είναι άυλη, δεν υπάρχει χρώμα, ελπίδα, όνειρο, φαντασία. Δεν υπάρχει λύτρωση ούτε στην ενσωμάτωση ούτε στην εναντίωση, ούτε καν στη δύναμη της αγάπης. «Σκέφτομαι τον θόλο σας εκεί, στον Άρη, σαν ένα μικρό ξωκλήσι του σύμπαντος» επιμένει η αγαπημένη του, αλλά δεν τον πείθει. Στα έρημα ξωκλήσια, στα νησιά της πατρίδας του, δεν ένιωθε μόνος, υπήρχε πάντα μια παρουσία. Στην απόλυτη νέκρα, οποιοδήποτε ανθρώπινο σημάδι δεν έχει καμιά σχέση με τα ίχνη που σβήνει το κύμα σε μια γήινη αμμουδιά. 

kichli makropoulos kofterou aris

Παρά τη φαινομενικά εξωκοσμική ατμόσφαιρα και τον «παραπλανητικό» τίτλο, η νουβέλα του Μακρόπουλου και της Κοφτερού δεν ενδιαφέρεται να μας δώσει ένα ακόμα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας αλλά μια σύγχρονη αλληγορία, γραμμένη με τρόπο μυθιστορηματικό. Οι συγγραφείς του, ο πρώτος μέσ’ από τη φωνή του επιστήμονα και η δεύτερη μέσ’ από εκείνη της συντρόφου του, με λόγο πυκνό, λυρικό και ταυτόχρονα στοχαστικό και φιλοσοφημένο, αποτυπώνουν μια καθαρά υπαρξιακού τύπου πολιτική και κοινωνική δυστοπία, όχι πολύ διαφορετική από αυτή που ήδη βιώνουμε ως μέλη και μέτοχοι της σύγχρονης παγκόσμιας κοινότητας..

Στον Άρη, το ζεύγος των ερωτευμένων επιστολογράφων, παρόλη την ανωνυμία του, δεν είναι ένα οποιοδήποτε δίδυμο που ζει, κινείται και επικοινωνεί σε χρόνο απροσδιόριστο και υποθετικό. Δεν είναι οι επιστήμονες Πιέρ και Ιβάν πρόσωπα επινοημένα από κάποιους «μυημένους» στα μυστικά του σύμπαντος ή επικεντρωμένους στη μεταφυσική και στη μελλοντολογία. Είμαστε εμείς, με την απληστία, την άγνοια και την α-γνωσία μας, δούλοι της «προηγμένης» τεχνολογίας, βυθισμένοι στη δίνη μιας εσωτερικής εκμηδένισης και σε μια «ρομποτικού τύπου» ομοιομορφία, ένα βήμα πριν την καταστροφή.


* Η ΧΡΥΣΑ ΦΑΝΤΗ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Σε θολά νερά» (εκδ. Σμίλη).

Αποσπάσματα από το βιβλίο:

«Οἱ λέξεις ἐδῶ, Ἑλένη, γλιστροῦν ὅπως ἡ ἄμμος μές’ ἀπὸ τὰ δάχτυλα, γιατὶ ὅ,τι περιγράφουν ἔχει πιὰ χαθεῖ. Τί πάει νὰ πεῖ “φύλλο”; Τί πάει νὰ πεῖ “κοχύλι”; Τί πάει νὰ πεῖ “δέντρο”; Τί πάει νὰ πεῖ “πουλί”;» (σελ. 31)

«Σ’ ἕναν πλανήτη χωρὶς ζωὴ φτωχαίνει τραγικὰ ἡ γλώσσα. Ὅλες οἱ σημασίες τῶν λέξεων χάνονται, ἐκτὸς ἀπ’ αὐτὴν τῆς ἐρημιᾶς. Δὲ θὰ ἀφήσω νὰ συμβεῖ αὐτό. Θὰ κάνω ὅ,τι μπορῶ γιὰ νὰ μὴ χάσεις τὸ νόημα ἢ ἔστω τὴν ἀνάμνηση αὐτοῦ τοῦ νοήματος. Τώρα ποὺ σοῦ γράφω, ἕνα σύννεφο κρύβει γιὰ λίγο τὸν ἥλιο κι ἀμέσως μετὰ τρέχει σὰν κυνηγημένο νὰ συναντήσει τὰ ἄλλα ποὺ ἀπομακρύνονται μαζὶ μὲ τὴν πιθανότητα τῆς βροχῆς. Ἴσως σὲ παρηγορεῖ τὸ γεγονὸς πὼς οὔτε στὴ Γῆ ὑπάρχει μιὰ λέξη ποὺ νὰ περιγράφει τὸν ἀπόηχο αὐτῆς τῆς μικρῆς στιγμῆς καθὼς διαπερνᾶ τὰ τοιχώματα τῆς μοναξιᾶς μου». (σελ. 32)

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

«Βαθύ το σκοτάδι πριν την αυγή» της Ελένης Πριοβόλου (κριτική) – Χριστόδουλος Παμπλέκης, ένας γνήσιος εκπρόσωπος του Διαφωτισμού

Για το μυθιστόρημα της Ελένης Πριοβόλου «Βαθύ σκοτάδι πριν την αυγή» (εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: Ο Γάλλος περιηγητής Σουαζέλ-Γκουφιέ συναντά στην Πάτμο ένα μοναχό που τον ρωτά αν ζουν ακόμα ο Βολταίρος και ο Ρουσσώ © Wikipedia. 

Γράφει η Διώνη Δημητ...

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ