ena feretro kentriki

Για το αστυνομικό «κοινοπρακτικό» μυθιστόρημα των Ανδρέα Αποστολίδη και Κώστα Καλφόπουλου «Ένα φέρετρο για τη Σοφία» (εκδ. Άγρα). 

Της Νίκης Κώτσιου

Δύο έμπειροι συγγραφείς με εξέχουσα παρουσία στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας ενώνουν τις δυνάμεις τους και υπογράφουν ένα «κοινοπρακτικό» μυθιστόρημα ιδιαίτερης αξίας. Το Ένα φέρετρο για τη Σοφία (ή και για τη Σόφια) προέκυψε στην αρχή σαν παιχνίδι, όταν ο Ανδρέας Αποστολίδης και ο Κώστας Καλφόπουλος κλήθηκαν να επινοήσουν μια ιστορία-γρίφο, που θα παρουσιαζόταν σε μια διαδραστική ανάγνωση στο θέατρο Τρένο στο Ρουφ.

Παλιομοδίτικη αύρα και μοντέρνα γραφή

Στη συνέχεια, η ιστορία αυτή αναπτύχθηκε σε μια συναρπαστική νουβέλα, η οποία εξελίσσεται σε κοσμοπολίτικο περιβάλλον και περίτεχνα εμπλέκει όλους εκείνους τους απείρως γοητευτικούς πρωταγωνιστές της νουαρ ανθρωπογεωγραφίας: μεγαλοαστούς που προσπαθούν να διασκεδάσουν την πλήξη τους μ’ ένα πλήθος ανορθόδοξους τρόπους, μοιραίες γυναίκες μπλεγμένες σε δυσοίωνες ιστορίες, τυχοδιώκτες επιρρεπείς σε ποτό και ραδιουργίες, διεθνείς ληστές που δοκιμάζονται σε μεγάλα κόλπα, διεφθαρμένους δικηγόρους έτοιμους να συγκαλύψουν ατασθαλίες, αδιάφθορους αστυνομικούς ταγμένους στο καθήκον. Το Ένα φέρετρο για τη Σοφία /Σόφια βασίζεται γερά στις συμβάσεις του είδους αλλά παράγει κάτι ξεχωριστό: Με εντυπωσιακά μοντέρνα γραφή δημιουργεί εκείνες τις ανεπανάληπτες νουάρ ατμόσφαιρες που μαγνητίζουν και εξακολουθητικά παρασύρουν τον αναγνώστη στον αόρατο ιστό τους βυθιζοντάς τον μαγικά στο μυστήριο.

Οι αρχές περιέρχονται προς στιγμή σε αδιέξοδο αλλά η συνδυασμένη έρευνα των στοιχείων που δίνουν οι κάμερες οδηγούν σε κάποια αρχικά συμπεράσματα. 

Περιπετειώδες αφήγημα με παλιομοδίτικη αύρα κι εξόχως σύγχρονο στόρυ, το μυθιστόρημα των Αποστολίδη και Καλφόπουλου αποτελεί την πρώτη «υπόθεση» στην ελληνική αστυνομική λογοτεχνία με τη φόρμα μιας κοινοπρακτικής νουβέλας, που έχει θέμα τη ληστεία κοσμημάτων. Την ώρα που η καλή κοινωνία της Αθήνας ετοιμάζεται να υποδεχθεί σ’ ένα πεντάστερο ξενοδοχείο της Γλυφάδας μια περίφημη παρισινή συλλογή κοσμημάτων, κάποιοι κατορθώνουν να αφαιρέσουν, παρά τα δρακόντεια μέτρα, το μεγαλύτερο κομμάτι της συλλογής. Οι αρχές περιέρχονται προς στιγμή σε αδιέξοδο αλλά η συνδυασμένη έρευνα των στοιχείων που δίνουν οι κάμερες οδηγούν σε κάποια αρχικά συμπεράσματα. Ωστόσο, από τα δεδομένα προκύπτει σύγχυση και νευρικότητα καθώς στην έρευνα εμπλέκονται τα ανεξήγητα δακτυλικά αποτυπώματα της νεκρής Σοφίας και ο ύποπτος θάνατος μιας γηραιάς γερμανίδας. Η εμπλοκή των δύο νεκρών γυναικών  κάνει την υπόθεση ακόμη πιο περίπλοκη και εντείνει το ρυθμό των ανακρίσεων.

Αστυνόμος Καρνέζης: σκληρός μπάτσος φτιαγμένος με αρχετυπικά υλικά

Ο αστυνόμος Καρνέζης είναι αποφασισμένος να λύσει το μυστήριο και δεν ορρωδεί προ ουδενός. Πλασμένος στα πρότυπα του σκληρού μπάτσου, ο Καρνέζης κερδίζει εύκολα τις εντυπώσεις και δημιουργεί έναν αλησμόνητο τύπο. Διαθέτει ευσυνειδησία μαζί με αξεπέραστη αναλυτική ικανότητα και ξέρει να είναι αποτελεσματικός. Από τη χορεία των παρανόμων, ο Ευθυμίου και ο Αντωνίου σκιαγραφούνται με τρόπο αξεπέραστο. Οι συγγραφείς επιφυλάσσουν ειδική μεταχείριση σε αυτούς τους δύο, φιλοτεχνώντας το πορτρέτο τους σε ατμοσφαιρικά κοσμοπολίτικα σκηνικά και στιγμιότυπα, που αποκαλύπτουν πολλά για το ποιόν και τον χαρακτήρα τους. Συναρπαστική και η σκιαγράφηση της μοιραίας αλλά άτυχης Σοφίας, που την προσεγγίζουμε και τη γνωρίζουμε μέσ’ από τα σημαίνοντα βλέμματα και τις μαρτυρίες όσων έτυχε να τη συναναστραφούν. Η υποκειμενική ματιά του κάθε μάρτυρα παράγει κι από μία διαφορετική εικόνα για τη Σοφία, πράγμα που μπερδεύει και αποπροσανατολίζει την έρευνα. Η γυναίκα παραμένει «άπιαστη» και διαφεύγουσα, διαρκώς αινιγματική.

apostolidis kalfopoulos ex


Κείμενο που αναπτύσσει ιλιγγιώδεις ταχύτητες, το Ένα φέρετρο για τη Σοφία/Σόφια διαβάζεται απνευστί. Διαθέτει σφρίγος, νεύρο, σασπένς και μια γοητευτική μπλαζέ απόχρωση, που το κάνει ακόμη περισσότερο ελκυστικό. Αναπτύσσεται σαν κινηματογραφική ταινία δράσης με γρήγορα πλάνα που εναλλάσσονται σε ταχύ ρυθμό επιβάλλοντας εγρήγορση και τεταμένη προσοχή. Ο αναγνώστης παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα μία περιπεπελεγμένη ίντριγκα, που ξεδιπλώνεται μ’ ένα καλοζυγισμένο τέμπο. Τα πρόσωπα είναι τύποι και αρχετυπικές φιγούρες της νουαρ λογοτεχνίας, ιδωμένοι με μια καινούρια, μοντέρνα ματιά. Στη διαμόρφωση της χαρακτηρολογίας, οι συγγραφείς έχουν ενοφθαλμίσει στοιχεία από εμβληματικές νουάρ φυσιογνωμίες με έντονο αποτύπωμα, εύκολα αναγνωρίσιμες από τους μυημένους. Στο τέλος του βιβλίου, υπάρχει «κατάλογος» με όλα εκείνα τα δανεισμένα στοιχεία (ατάκες, τόπους, ονόματα, τραγούδια), που αποκαλύπτουν τη συγγραφική δημιουργικότητα / επινοητικότητα και βοηθούν καίρια στην ιχνηλάτηση μιας έντονης και πολύ ενδιαφέρουσας διακειμενικότητας.

Αν και πρόκειται για ένα «κοινοπρακτικό» μυθιστόρημα γραμμένο από δύο, υπάρχει ομοιογένεια κι ενότητα χωρίς καθόλου να διακρίνονται οι ραφές, καθώς η σύζευξη των ειδών («σκληροτράχηλο» hardboiled απέναντι σε «νουάρ», δηλαδή κυνισμός απέναντι στον πεσσιμισμό) εναλλάσσεται ισορροπημένα στο αφήγημα, σαν σε παρτίδα τέννις, όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο Γιάννης Μπασκόζος. Βέβαια, στο δημοσιογραφικό κομμάτι και στα μοτίβα του φλίπερ διακρίνουμε θέλοντας και μη το στίγμα του Καλφόπουλου, «σεσημασμένου» ρέκτη, που έχει αναλύσει εξαντλητικά την κοινωνιολογία των παιχνιδομηχανών και με κάθε ευκαιρία επανέρχεται δριμύτερος, ενώ στα κεφάλαια με το εμπόριο πολυτίμων λίθων και τη δράση των διεθνών συμμοριών είναι εμφανής η σφραγίδα του Ανδρέα Αποστολίδη. 

Η αφήγηση ρέει ασταμάτητη και δημιουργεί μια δίνη, που απορροφά τον αναγνώστη. Όλα υπακούουν σ’ έναν καταιγιστικό ρυθμό που σφυροκοπά με δύναμη και με μια ένταση πρωτοφανή. Ο λόγος κυλά καίριος, οξύς, ευθύβολος, σημαδεύοντας στο ψαχνό. Οι στιχομυθίες ξεδιπλώνονται κοφτές σα χτυπήματα, οι διάλογοι διαθέτουν ενάργεια και δραστικότητα. Με προφανείς λογοτεχνικές αρετές, το κείμενο πάλλεται από ένταση και ζωντάνια παράγοντας εικόνες που σφύζουν από ζωή. Ευσύνοπτο αλλά εμπνευσμένο, στιβαρό και συγχρόνως κομψό μ’ έναν δικό του τρόπο, κοσμοπολίτικο και μοντέρνο, το Ένα φέρετρο για τη Σοφία/Σόφια αποτελεί μια σπουδαία, πρωτότυπη κατάθεση.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Στο Φοίνιξ της Αριζόνας και των Suns, εκεί που κάποτε μεγαλουργούσαν ο Στην Νας και ο Τσαρλς Μπάρκλεϊ, η καλοκαιρινή ζέστη ήταν όπως πάντα αφόρητη. Στο «Motel 6», τα δωμάτια με σκεπαστή βεράντα-διάδρομο έχουν θέα στην πισίνα, κι όμως οι ομπρέλες, οι ξαπλώστρες και το μπλε, βραστό, τίγκα στο χλώριο νερό, δεν έκαναν την υγρασία λιγότερο αποπνικτική. Body builders, barbie γκόμενες (“Come on Barbie, let’s go party…”) με προκλητικά μπικίνι και προσθετική σιλικόνη, πρώην yuppies, ολίγος υπόκοσμος, όλα θαρρείς πως ήταν βγαλμένα από αμερικανική τηλεοπτική παραγωγή του ‘80.

Κανείς από τους πελάτες δεν γνώριζε τον Αντωνίου, έναν Έλληνα με έφεση στις ύποπτες και επικίνδυνες δουλειές, που έχει εγκατασταθεί στο ξενοδοχείο εδώ και δύο μέρες. Η προσμονή ατελείωτη όσο και η ανία. Πώς στην ευχή μπορεί κανείς να σκοτώσει την ώρα του στο περιθωριακό Φοίνιξ; Ο Αντωνίου σκέφτεται να κάνει καμάκι στις Barbie αλλά τον απωθεί ο διάλογος στον οποίο πρέπει να εμπλακεί».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

«Ο νυχτερινός στο βάθος», του Γιώργου Γκόζη (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Γκόζη «Ο νυχτερινός στο βάθος» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Νεφέλη το 2002. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από τον μεγάλο σεισμό στη Θεσσαλονίκη το 1978. 

Του Παναγιώτη Γούτα

Σε αρκετές περιπτώσεις το π...

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του ...

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων «Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: Λεπτομέρεια του πίνακα του John Collier «Κλυταιμνήστρα» (1914) © Worcester City Museums.

Της Λεύκης Σαραντινού

Στο μυαλό δύο διάσημων «φ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Τα «Κόκκινα φανάρια» ανάβουν τα queer φώτα τους στον Cartel Τεχνοχώρο

Μια παράσταση βασισμένη στα «Κόκκινα Φανάρια» του Αλέκου Γαλανού, στο CARTEL Τεχνοχώρος, στο Παλιό Μηχανουργείο στην περιοχή του Ρέντη (που έχει παραχωρηθεί από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση). Κάθε Σάββατο & Κυριακή στις 21.00 και κάθε Δευτέρα στις 20.00 (από τη Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου)

Επιμέλεια: B...

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Βιβλία που θα διαβάσουμε προσεχώς από τις εκδόσεις Κριτική

Το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Κριτική πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα βιβλία, τόσο τίτλοι μεταφρασμένης και ελληνικής λογοτεχνίας, όσο και δοκίμια, μελέτες κ.ά. Δείτε τα αναλυτικά στο άρθρο που ακολουθεί. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Το Γαλλικό Ινστιτούτο τιμά τον Θόδωρο Αγγελόπουλο – Αναβολή λόγω καιρού...

Σήμερα, 24 Ιανουαρίου 2022, συμπληρώνονται 10 χρόνια από την ημέρα που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας για πάντα στραμμένους τους προβολείς στην πολυβραβευμένη διαδρομή του στην Έβδομη Τέχνη. Λόγω των έκτακτων καιρικών συνθηκών η εκδήλωση «Αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» που είχε προγρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ