istories pou den eipa kentriki

Για τη συλλογή διηγημάτων της Τατιάνας Κίρχοφ «Ιστορίες που (δεν) είπα στον ψυχολόγο μου» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ψυχολόγοι, ψυχαναλυτές, ψυχίατροι, ψυχοθεραπευτές έχουν περάσει πολλές φορές το κατώφλι κι έχουν βρεθεί στα δωμάτια της λογοτεχνίας, όπως είναι ο Χόρχε Μπουκάι ή ο Ίρβιν Γιάλομ. Αλλά κι εδώ στην Ελλάδα η Φωτεινή Τσαλίκογλου, η Μαριαλένα Σπυροπούλου, ο Αθανάσιος Αλεξανδρίδης, ο Ηλίας Γκότσης κ.ά. (δεν ξεχνώ φυσικά και τον ψυχαναλυτή ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκο) έχουν μπολιάσει τα λογοτεχνικά τους κείμενα με εμπειρίες, γνώσεις και οπτικές γωνίες, που εκπορεύονται από τα ψυχικά τραύματα ασθενών τους ή από τις σκέψεις που γεννά η πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής. Έτσι, πολλά διηγήματα ή μυθιστορήματα περιστρέφονται γύρω από μια ιδιαίτερη ψυχοπαθολογία, που δρέπει λογοτεχνικές δάφνες όταν αυτοί ως πεζογράφοι τη χειριστούν ανάλογα.

Ρητά κάνει το ίδιο η τριανταδυάχρονη Τατιάνα Κίρχοφ, που βάζει τους έντεκα αφηγητές της να αντιμετωπίζουν ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα, συνήθως οξέα, τα οποία λένε ή όχι στον ψυχολόγο τους. Βέβαια, η αφήγηση σε καθένα από τα ισάριθμα διηγήματα δεν απευθύνεται σ’ αυτόν αλλά σε κάποιον άλλον, στον οποίο κάθε (αντι)ήρωας εξολομολογείται τα εσώψυχά του. Η ιδιότητα της συγγραφέως ως ψυχολόγου και η θεατρική εμπειρία της γέννησαν κείμενα όπου κάθε αφηγητής σκιαγραφείται ολόγλυφα, τόσο ως ψυχική οντότητα όσο και ως απτό ανθρώπινο ον, που κινείται, δρα, αντιδρά και μιλά ανάλογα με τη θέση του.

Η ιδιότητα της συγγραφέως ως ψυχολόγου και η θεατρική εμπειρία της γέννησαν κείμενα όπου κάθε αφηγητής σκιαγραφείται ολόγλυφα, τόσο ως ψυχική οντότητα όσο και ως απτό ανθρώπινο ον, που κινείται, δρα, αντιδρά και μιλά ανάλογα με τη θέση του.

Οι χαρακτήρες της Τατιάνας Κίρχοφ ακολουθούν δύο πορείες: άλλοι χειροτερεύουν και φτάνουν σε αδιέξοδο κι άλλοι αυτοθεραπεύονται ή ψυχοθεραπεύονται, άλλοι καταπλακώνονται από το άχθος τους κι άλλοι βρίσκουν λύση είτε μόνοι τους είτε με τη βοήθεια ειδικού. Ο δευτερότοκος λ.χ. γιος στέλνει γράμμα στους γονείς του, για να τους εκφράσει το παράπονό του που πάντα τον θεωρούσαν ασήμαντο σε σχέση με τον πρωτότοκο. Κι έπειτα αυτοκτονεί! («Δεύτερος»). Ή ο παππούς συμπάσχει με την κόρη του, που γέννησε ένα θνησιγενές γεμάτο προβλήματα μωρό, και δίνει λύση… σκοτώνοντάς το («Αποφάσεις»). Από την άλλη, η τελειόφοιτος της Νομικής Σχολής ήθελε πάντα να γίνει ηθοποιός, παρόλο που μεγάλωσε σε ένα αυταρχικό επαρχιώτικο σπίτι. Τελικά το πέτυχε, γλιτώνοντας από τα ψυχολογικά της τραύματα («Ανώνυμη»). Ή η αρρωστοφοβία της μάνας περνά σταδιακά στην κόρη, η οποία τελικά συνειδητοποιεί ότι η μόνη αρρώστια της είναι η ίδια η επίδραση της μητέρας, κι έτσι αποβάλλει τις εμμονές της και λυτρώνεται («Το σύνδρομο του καλού κοριτσιού»).

kirchhoff
Η Τατιάνα Κίρχοφ γεννήθηκε στην Αθήνα το 1988. Σπούδασε Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Kingston University του Λονδίνου και είναι διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ. Ασχολείται επαγγελματικά με την ψυχολογία, ενώ ταυτόχρονα έχει κάνει σπου­δές υποκριτικής και έχει εργαστεί ως ηθοποιός και θεατρική συγγραφέας.

 

Ποιος φταίει εν τέλει για τις πλείστες διαταραχές που βιώνουν οι άνθρωποι του εικοστού πρώτου αιώνα; Μήπως η κινδυνολογία και το παγκόσμιο χάος; Μήπως η εγχώρια οικονομική κρίση και οι παρενέργειές της στην καθημερινότητα; Μήπως το κοινωνικό και πολιτικοοικονομικό σύστημα που οδηγεί στην παράνοια;

Η Τατιάνα Κίρχοφ εστιάζει σχεδόν αποκλειστιά στα τραύματα που ανοίγει το νοσηρό οικογενειακό περιβάλλον κι έτσι εντάσσεται στο πλαίσιο της σύγχρονης λογοτεχνίας, η οποία διερευνά (και καταδικάζει) τις παθογένειες της σύγχρονης (αλλά και παλιότερης) οικογένειας. Ο δίχως κατανόηση σύζυγος, ο αυταρχικός πατέρας, η υποχόνδρια μητέρα, οι γονείς που τρέφουν ελπίδες καταξίωσης και τις φορτώνουν στα παιδιά τους, που δεν αναγνωρίζουν την αξία τους, που συγκρίνουν και υποβαθμίζουν τις επιτυχίες του ενός σε μια άδικη σύγκριση με το άλλο, που επιβαρύνουν την ανατροφή τους με τα δικά τους συμπλέγματα…

Η οικογένεια με άλλα λόγια ως φορέας εξουσίας καταπιέζει το άτομο και ως φορέας διαπαιδαγώγησης το γεμίζει με «πρέπει» και δεσμούς, τους οποίους αυτό δεν μπορεί να σηκώσει. Η γνωστή φράση του Λέοντος Τολστόι «Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια, όμως, είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο» εξηγεί την ποικιλία των ατόμων που κουβαλάνε τον δικό τους σταυρό, ο οποίος εκδηλώνεται με άγχη, καταθλίψεις και αυτοκαταστροφικές τάσεις. Τα ψυχικά βάρη του καθενός συνδέονται πρώτιστα με τους ανθρώπους του σπιτιού (γονείς, συντρόφους κ.λπ.).

Οι μονόλογοι της Τατιάνας Κίρχοφ είναι στην ουσία λανθάνοντες διάλογοι προς έναν αφανή αποδέκτη, με θεατρικότητα και λελογισμένο προφορικό λόγο.

Οι μονόλογοι της Τατιάνας Κίρχοφ είναι στην ουσία λανθάνοντες διάλογοι προς έναν αφανή αποδέκτη, με θεατρικότητα και λελογισμένο προφορικό λόγο. Έτσι όλα γίνονται πιο παραστατικά, πιο εύληπτα, ενώ αναδύεται και έκδηλα ο εσωτερικός κόσμος ατόμων που πάσχουν ψυχικά. Μήπως τελικά όλη η λογοτεχνία –ή τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της– δεν διερευνά τέτοιες ιδιαίτερες («διαταραγμένες») προσωπικότητες; Από την αυτοκτονία της Άννα Καρένινα μέχρι τον κυριαρχικό τύπο που αυτοτιμωρείται, όπως ο Καπετάν Μιχάλης, κι από το οιδιπόδειο σύμπλεγμα έως τον διχασμένο Ισμαήλ Φερίκ Πασά ή τον αφελή θρησκόληπτο Χρυσοβαλάντη.

Η διηγηματογράφος μπαίνει δυναμικά στον λογοτεχνικό στίβο και μένει να δούμε και στο μέλλον αν όλα αυτά είναι απλώς επεξεργασμένα βιώματα ή βαθύτερες ανησυχίες που θα εξελιχθούν σε ένα πιθανό δεύτερο βιβλίο της.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Στην κεντρική εικόνα: Η Mia Wasikowska και ο Gabriel Byrne στον πρώτο κύκλο της σειράς “In Treatment”.


kirchofΙστορίες που (δεν) είπα στον ψυχολόγο μου
ΤΑΤΙΑΝΑ ΚΙΡΧΟΦ
ΠΟΛΙΣ 2020
Σελ. 200, τιμή εκδότη €15.00 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ανθολογία διηγημάτων, του Χριστόφορου Μηλιώνη – Τα τιμαλφή της μνήμης

Ανθολογία διηγημάτων, του Χριστόφορου Μηλιώνη – Τα τιμαλφή της μνήμης

Για τον τόμο «Ανθολογία διηγημάτων του Χριστόφορου Μηλιώνη» με εισαγωγές και ανθολόγηση από τους: Αλέξη Ζήρα, Ελισάβετ Κοτζιά, Βαγγέλη Χατζηβασιλείου (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Δημήτρη Χριστόπουλου

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο μόλις εξ...

Το θηρίο βγήκε βόλτα, της Μαρίλης Μαργωμένου – Παρωδία φυλακής, ή πώς χτίζονται οι μύθοι

Το θηρίο βγήκε βόλτα, της Μαρίλης Μαργωμένου – Παρωδία φυλακής, ή πώς χτίζονται οι μύθοι

Για το μυθιστόρημα της Μαρίλης Μαργωμένου «Το θηρίο βγήκε βόλτα» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Ο Bryan Cranston από τη σειρά “Breaking Bad”.

Tου Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η παρωδία, το χιούμορ, η σάτιρα, το κωμικό, η φάρσα, το καρναβαλικό ...

Πλαγκτόν - Οι ιστορίες, του Βασίλη Αμανατίδη

Πλαγκτόν - Οι ιστορίες, του Βασίλη Αμανατίδη

Για τον συγκεντρωτικό τόμο με τα πεζά κείμενα του Βασίλη Αμανατίδη «Πλαγκτόν – Οι ιστορίες» (εκδ. Νεφέλη). Κεντρική εικόνα: Κεφάλι μέδουσας από την έκθεση του M.E.T. © «Από την Ασσυρία στην Ιβηρική στην αυγή της Κλασικής Εποχής» (Σεπτέμβριος 2014 – Ιανουάριος 2015).

Του Κωνσταντίνου Μα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γαλήνη (διήγημα)

Γαλήνη (διήγημα)

Απ’ όταν χώρισε, άλλαζε σπίτια συχνά ‒τέσσερα διαμερίσματα σε έξι χρόνια‒, λες κι η ζωή τον εκδικούνταν επειδή ως τότε πάντα απεχθανόταν τις αλλαγές.

Διήγημα της Αλέκας Πλακονούρη

Το τελευταίο διαμέρισμα όμως τ’ αγάπησε με την πρώτη ματιά, ίσως επειδή ήταν πολύ φωτ...

Ο άρχοντας των μυγών, του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ

Ο άρχοντας των μυγών, του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ

Για το μυθιστόρημα του William Golding «Ο άρχοντας των μυγών» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Διόπτρα), «αλληγορική παραβολή, διδακτικός μύθος, φιλοσοφικό μυθιστόρημα πάνω στην ανθρώπινη φύση». Στην κεντρική εικόνα στιγμιότυπο από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, το 1963, σε σκηνοθεσία του Peter Brook.

Της...

Ναύπλιο: προς τιμήν του Νίκου Καρούζου το 1o φεστιβάλ λόγου και τέχνης

Ναύπλιο: προς τιμήν του Νίκου Καρούζου το 1o φεστιβάλ λόγου και τέχνης

Μια ετήσια διοργάνωση προς τιμήν του μεγάλου Έλληνα ναυπλιώτη ποιητή Νίκου Καρούζου θα πραγματοποιηθεί στις 19, 20 & 21 Ιουνίου. Διαλέξεις, απαγγελίες, συζητήσεις και προβολές που κάθε χρόνο θα έχουν έναν συγκεκριμένο θεματικό άξονα. Φέτος το θέμα είναι τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου «Ο θάνατος του Οδυσσέα – Μια Περιπέτεια του Αστυνόμου Καπετάνου», το οποίο κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

20...

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Η χώρα των άλλων, της Λεϊλά Σλιμανί (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Leila Slimani «Η χώρα των άλλων» (μτφρ. Κλαιρ Νεβέ, Μανώλης Πιμπλής), που κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Την πρώτη φορά που η Ματίλντ επισκέφθηκε...

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Άνθρωποι στο περιθώριο, του Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ulrich Alexander Boschwitz «Άνθρωποι στο περιθώριο» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), που κυκλοφορεί στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Τέσσερα μυθιστορήματα και δύο συλλογές αστυνομικών ιστοριών Ελλήνων συγγραφέων, επιλεγμένα από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Επιλογή οκτώ μεταφρασμένων αστυνομικών μυθιστορημάτων από τις πρόσφατες κυκλοφορίες.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Ήταν Σάββατο του Λαζάρου 26 Απριλίου 1986 όταν σημειώθηκε το μεγαλύτερο, μέχρι τότε, πυρηνικό δυστύχημα στην ιστορία. Μια σειρά εκρήξεων προκάλεσε την καταστροφή του αντιδραστήρα 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας στο Τσερνομπίλ της τότε Σοβιετικής Ένωσης και σημερινής Ουκρανίας. Τριάντε πέντε χρόνια μετά, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

19 Μαΐου 2021 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Έξι καλά ελληνικά αστυνομικά

Τέσσερα μυθιστορήματα και δύο συλλογές αστυνομικών ιστοριών Ελλήνων συγγραφέων, επιλεγμένα από την πρόσφατη βιβλιοπαραγωγή. Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ