istories pou den eipa kentriki

Για τη συλλογή διηγημάτων της Τατιάνας Κίρχοφ «Ιστορίες που (δεν) είπα στον ψυχολόγο μου» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ψυχολόγοι, ψυχαναλυτές, ψυχίατροι, ψυχοθεραπευτές έχουν περάσει πολλές φορές το κατώφλι κι έχουν βρεθεί στα δωμάτια της λογοτεχνίας, όπως είναι ο Χόρχε Μπουκάι ή ο Ίρβιν Γιάλομ. Αλλά κι εδώ στην Ελλάδα η Φωτεινή Τσαλίκογλου, η Μαριαλένα Σπυροπούλου, ο Αθανάσιος Αλεξανδρίδης, ο Ηλίας Γκότσης κ.ά. (δεν ξεχνώ φυσικά και τον ψυχαναλυτή ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκο) έχουν μπολιάσει τα λογοτεχνικά τους κείμενα με εμπειρίες, γνώσεις και οπτικές γωνίες, που εκπορεύονται από τα ψυχικά τραύματα ασθενών τους ή από τις σκέψεις που γεννά η πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής. Έτσι, πολλά διηγήματα ή μυθιστορήματα περιστρέφονται γύρω από μια ιδιαίτερη ψυχοπαθολογία, που δρέπει λογοτεχνικές δάφνες όταν αυτοί ως πεζογράφοι τη χειριστούν ανάλογα.

Ρητά κάνει το ίδιο η τριανταδυάχρονη Τατιάνα Κίρχοφ, που βάζει τους έντεκα αφηγητές της να αντιμετωπίζουν ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα, συνήθως οξέα, τα οποία λένε ή όχι στον ψυχολόγο τους. Βέβαια, η αφήγηση σε καθένα από τα ισάριθμα διηγήματα δεν απευθύνεται σ’ αυτόν αλλά σε κάποιον άλλον, στον οποίο κάθε (αντι)ήρωας εξολομολογείται τα εσώψυχά του. Η ιδιότητα της συγγραφέως ως ψυχολόγου και η θεατρική εμπειρία της γέννησαν κείμενα όπου κάθε αφηγητής σκιαγραφείται ολόγλυφα, τόσο ως ψυχική οντότητα όσο και ως απτό ανθρώπινο ον, που κινείται, δρα, αντιδρά και μιλά ανάλογα με τη θέση του.

Η ιδιότητα της συγγραφέως ως ψυχολόγου και η θεατρική εμπειρία της γέννησαν κείμενα όπου κάθε αφηγητής σκιαγραφείται ολόγλυφα, τόσο ως ψυχική οντότητα όσο και ως απτό ανθρώπινο ον, που κινείται, δρα, αντιδρά και μιλά ανάλογα με τη θέση του.

Οι χαρακτήρες της Τατιάνας Κίρχοφ ακολουθούν δύο πορείες: άλλοι χειροτερεύουν και φτάνουν σε αδιέξοδο κι άλλοι αυτοθεραπεύονται ή ψυχοθεραπεύονται, άλλοι καταπλακώνονται από το άχθος τους κι άλλοι βρίσκουν λύση είτε μόνοι τους είτε με τη βοήθεια ειδικού. Ο δευτερότοκος λ.χ. γιος στέλνει γράμμα στους γονείς του, για να τους εκφράσει το παράπονό του που πάντα τον θεωρούσαν ασήμαντο σε σχέση με τον πρωτότοκο. Κι έπειτα αυτοκτονεί! («Δεύτερος»). Ή ο παππούς συμπάσχει με την κόρη του, που γέννησε ένα θνησιγενές γεμάτο προβλήματα μωρό, και δίνει λύση… σκοτώνοντάς το («Αποφάσεις»). Από την άλλη, η τελειόφοιτος της Νομικής Σχολής ήθελε πάντα να γίνει ηθοποιός, παρόλο που μεγάλωσε σε ένα αυταρχικό επαρχιώτικο σπίτι. Τελικά το πέτυχε, γλιτώνοντας από τα ψυχολογικά της τραύματα («Ανώνυμη»). Ή η αρρωστοφοβία της μάνας περνά σταδιακά στην κόρη, η οποία τελικά συνειδητοποιεί ότι η μόνη αρρώστια της είναι η ίδια η επίδραση της μητέρας, κι έτσι αποβάλλει τις εμμονές της και λυτρώνεται («Το σύνδρομο του καλού κοριτσιού»).

kirchhoff
Η Τατιάνα Κίρχοφ γεννήθηκε στην Αθήνα το 1988. Σπούδασε Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Kingston University του Λονδίνου και είναι διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ. Ασχολείται επαγγελματικά με την ψυχολογία, ενώ ταυτόχρονα έχει κάνει σπου­δές υποκριτικής και έχει εργαστεί ως ηθοποιός και θεατρική συγγραφέας.

 

Ποιος φταίει εν τέλει για τις πλείστες διαταραχές που βιώνουν οι άνθρωποι του εικοστού πρώτου αιώνα; Μήπως η κινδυνολογία και το παγκόσμιο χάος; Μήπως η εγχώρια οικονομική κρίση και οι παρενέργειές της στην καθημερινότητα; Μήπως το κοινωνικό και πολιτικοοικονομικό σύστημα που οδηγεί στην παράνοια;

Η Τατιάνα Κίρχοφ εστιάζει σχεδόν αποκλειστιά στα τραύματα που ανοίγει το νοσηρό οικογενειακό περιβάλλον κι έτσι εντάσσεται στο πλαίσιο της σύγχρονης λογοτεχνίας, η οποία διερευνά (και καταδικάζει) τις παθογένειες της σύγχρονης (αλλά και παλιότερης) οικογένειας. Ο δίχως κατανόηση σύζυγος, ο αυταρχικός πατέρας, η υποχόνδρια μητέρα, οι γονείς που τρέφουν ελπίδες καταξίωσης και τις φορτώνουν στα παιδιά τους, που δεν αναγνωρίζουν την αξία τους, που συγκρίνουν και υποβαθμίζουν τις επιτυχίες του ενός σε μια άδικη σύγκριση με το άλλο, που επιβαρύνουν την ανατροφή τους με τα δικά τους συμπλέγματα…

Η οικογένεια με άλλα λόγια ως φορέας εξουσίας καταπιέζει το άτομο και ως φορέας διαπαιδαγώγησης το γεμίζει με «πρέπει» και δεσμούς, τους οποίους αυτό δεν μπορεί να σηκώσει. Η γνωστή φράση του Λέοντος Τολστόι «Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια, όμως, είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο» εξηγεί την ποικιλία των ατόμων που κουβαλάνε τον δικό τους σταυρό, ο οποίος εκδηλώνεται με άγχη, καταθλίψεις και αυτοκαταστροφικές τάσεις. Τα ψυχικά βάρη του καθενός συνδέονται πρώτιστα με τους ανθρώπους του σπιτιού (γονείς, συντρόφους κ.λπ.).

Οι μονόλογοι της Τατιάνας Κίρχοφ είναι στην ουσία λανθάνοντες διάλογοι προς έναν αφανή αποδέκτη, με θεατρικότητα και λελογισμένο προφορικό λόγο.

Οι μονόλογοι της Τατιάνας Κίρχοφ είναι στην ουσία λανθάνοντες διάλογοι προς έναν αφανή αποδέκτη, με θεατρικότητα και λελογισμένο προφορικό λόγο. Έτσι όλα γίνονται πιο παραστατικά, πιο εύληπτα, ενώ αναδύεται και έκδηλα ο εσωτερικός κόσμος ατόμων που πάσχουν ψυχικά. Μήπως τελικά όλη η λογοτεχνία –ή τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της– δεν διερευνά τέτοιες ιδιαίτερες («διαταραγμένες») προσωπικότητες; Από την αυτοκτονία της Άννα Καρένινα μέχρι τον κυριαρχικό τύπο που αυτοτιμωρείται, όπως ο Καπετάν Μιχάλης, κι από το οιδιπόδειο σύμπλεγμα έως τον διχασμένο Ισμαήλ Φερίκ Πασά ή τον αφελή θρησκόληπτο Χρυσοβαλάντη.

Η διηγηματογράφος μπαίνει δυναμικά στον λογοτεχνικό στίβο και μένει να δούμε και στο μέλλον αν όλα αυτά είναι απλώς επεξεργασμένα βιώματα ή βαθύτερες ανησυχίες που θα εξελιχθούν σε ένα πιθανό δεύτερο βιβλίο της.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Στην κεντρική εικόνα: Η Mia Wasikowska και ο Gabriel Byrne στον πρώτο κύκλο της σειράς “In Treatment”.


kirchofΙστορίες που (δεν) είπα στον ψυχολόγο μου
ΤΑΤΙΑΝΑ ΚΙΡΧΟΦ
ΠΟΛΙΣ 2020
Σελ. 200, τιμή εκδότη €15.00 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλοχογιάννη (κριτική) - Oι ανεξερεύνητοι τόποι του μυαλού και του σώματος

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλοχογιάννη (κριτική) - Oι ανεξερεύνητοι τόποι του μυαλού και του σώματος

Για το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» (εκδ. Περικείμενο).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Υπάρχουν επικράτειες που εκτείνονται στα πέρα μέρη. Εκτάσεις που ούτε ο χάρτης μπορεί να αποτυπώσει τη μορφολο...

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Ετυμολογίες» σε κείμενο του Ευθύμη Φιλίππου και σκηνοθεσία του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια, η οποία θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, στο κτήριο της Παλαιάς Βουλής για 4 ακόμη παραστάσεις (20, 21 –δύο παραστάσεις–, 22 Ιουλίου).

Γράφει ο ...

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ