alt

Για το μυθιστόρημα της Ευγενίας Μπογιάνου «Φανή» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Δημήτρη Χριστόπουλου

Η Μπογιάνου φιλοτεχνεί μια οικογενειακή τοιχογραφία καθώς και μια ευρηματική ανασκόπηση των τελευταίων τριάντα χρόνων, εφόσον η αφήγησή της ανοίγεται διαρκώς με ομόκεντρους κύκλους από το κρίσιμο χρονικό σημείο της δεκαετίας της κρίσης στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, οι οποίες εξέθρεψαν την «κατάσταση εξαίρεσης» που βιώσαμε τα προηγούμενα χρόνια. Κι όλα αυτά αφηγημένα από την οπτική μιας κοπέλας που γεννήθηκε στις αρχές του ’90, της Φανής· φοιτήτριας, που μεγάλωσε σε μονογονεϊκή οικογένεια χωρίς καμία καταπίεση και που τώρα ζει σε ένα διαμέρισμα της Ασκληπιού, στο κέντρο της Αθήνας.

Ένα μέιλ (σπαρακτική απεύθυνση) που απευθύνει η πρωταγωνίστρια στη διάσημη Σουηδέζα συγγραφέα μητέρα της, η οποία την εγκατέλειψε μετά τη γέννησή της στις φροντίδες του Έλληνα ανύπαντρου πατέρα, είναι το πρόσχημα της ιστορίας που συνθέτει η Μπογιάνου, το άλλοθι της γραφής.

Ένα μέιλ (σπαρακτική απεύθυνση) που απευθύνει η πρωταγωνίστρια στη διάσημη Σουηδέζα συγγραφέα μητέρα της, η οποία την εγκατέλειψε μετά τη γέννησή της στις φροντίδες του Έλληνα ανύπαντρου πατέρα, είναι το πρόσχημα της ιστορίας που συνθέτει η Μπογιάνου, το άλλοθι της γραφής. Το εύρημα του μέιλ οδηγεί σε μια εντυπωσιακά αληθοφανή αυτοβιογραφία-ενδοσκόπηση της Φανής, καθώς με αυτόν τον τρόπο συστήνεται στην απόμακρη μητέρα της. Αναφερόμενη στη ζωή της, τις σχέσεις της, τις αρέσκειες και τις απαρέσκειές της, τον πατέρα και τους φίλους της, τους έρωτες, τις ενοχές, τις ματαιώσεις και τις συγκρούσεις της (με το περιβάλλον, τους άλλους, τον εαυτό της) βρίσκει μικρά κομμάτια-ψηφίδες από την παιδική της ηλικία (όλα «τυλιγμένα στις γάζες του καιρού» για να θυμηθούμε τον Γιάννη Πάνου), που συγκροτούν ως θραύσματα το παλίμψηστο της ταυτότητάς της, την ίδια τη ζωή της.

«Όταν φαντάζεσαι, "τακτοποιείς" με έναν τρόπο τα πράγματα στο μυαλό σου».

Τα λογοτεχνικά ευρήματα της Μπογιάνου είναι και αξιοθαύμαστα και τολμηρά αλλά τόσο καλά ραμμένα στο ύφασμα της αφήγησης, που οι ραφές τους είναι αδιόρατες, υποδόριες, κρυφές, χωρίς υποψία αυτάρεσκης επίδειξης. Με γλώσσα πυρετική, νεανική, προκλητική, συχνά οργισμένη, η έμπειρη μαστορική της Μπογιάνου γνωρίζει έως πού μπορεί να φθάσει η θερμοκρασία της γραφής, ώστε απότομα να τη γειώσει, ή ποια πράγματα πρέπει να φανερωθούν και ποια να υπονοηθούν. Συχνά μάλιστα ο λόγος της γίνεται αυτοαναφορικός, φανερώνοντας τις προθέσεις της:

«Έχω ξεχάσει πια για ποιον τα γράφω όλα αυτά, και απλώς τα γράφω. Ψάχνω τις λέξεις μου, προσπαθώ να δώσω κομψότητα στη γραφή μου –με εξαίρεση τα βρισίδια, αυτά δεν τα διαπραγματεύομαι, με απελευθερώνουν–, προσπαθώ να κατασκευάσω ενδιαφέρουσες φράσεις, αρχιτεκτονημένες, στιβαρές, φράσεις που να μην μπάζουν νερά, καμιά φορά καταλαβαίνω πως δεν έχει καν σημασία το "τι" όσο το "πώς", είναι μια μετουσίωση όλο αυτό, οι ιδέες γίνονται λέξεις, τα γεγονότα, τα διλήμματα που γεννιούνται από τα γεγονότα είναι δευτερεύουσας σημασίας».

alt
Η Ευγενία Μπογιάνου γεννήθηκε το 1968 στη
Θεσσαλονίκη και ζει στην Αθήνα. Έχει εκδώσει τρεις
συλλογές διηγημάτων: Το μυστικό (Ροές, 2004),
Κλειστή πόρτα (Πόλις, 2012) και το Μόνο ο αέρας
ακουγόταν (Μεταίχμιο, 2016), ενώ το 2014 κυκλοφόρησε
το μυθιστόρημά της Ακόμα φεύγει (Πόλις). Συνεργάζεται
με την εφημερίδα Αυγή στην κριτική βιβλίου.


Χωρίς να εγκαταλείπει τον ρεαλισμό, η Μπογιάνου διαθέτει τη δυνατότητα να «βλέπει» το πριν των ανθρώπων και των καταστάσεων και να χαρτογραφεί τις συμπεριφορές τους. Το «γιατί» της τέτοιας εξέλιξής τους παρουσιάζεται με τρόπο αβίαστο, καθώς η συγγραφέας γνωρίζει πώς να προσεγγίζει το συλλογικό μέσα από το ατομικό πάθος, αναδεικνύοντας τον λογοτεχνικό λόγο σε μαρτυρία της εποχής μας και εγκαθιδρύοντας με την Ιστορία μια διακειμενική σχέση Λόγων (με τη φουκοϊκή έννοια του όρου), έναν ενδιάμεσο τόπο συνάντησης και διαλόγου μεταξύ της λογοτεχνίας και της Ιστορίας. Γιατί η γραφή της Μπογιάνου μιλά όχι για τα συνταρακτικά πρόσφατα γεγονότα αλλά για τους ανθρώπους από τη μεριά της ζωής, εκεί όπου το ατομικό τέμνεται με το συλλογικό ή το συλλογικό φωτίζεται από το προσωπικό βίωμα και την ανθρώπινη περιπέτεια. Άλλωστε, η «εμπράγματη» λογοτεχνία δεν γράφεται με ιδέες αλλά με αισθήματα και ευαισθησίες.

Αν προσθέσουμε σε όλα αυτά την αφηγηματική δεινότητα και τη γλωσσική πολυφωνία –κατεξοχήν δημοκρατική τεχνική που επιτρέπει σε όλα τα πρόσωπα να αποκαλύπτονται πρωτοπρόσωπα– τότε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια καθ’ όλα ώριμη πλέον συγγραφέα που ξέρει σε κάθε βιβλίο της να ανανεώνει τη συγγραφική σκευή της αποφεύγοντας τον κίνδυνο της επανάληψης, της τυποποίησης και της μανιέρας προκειμένου να γίνει αρεστή στο αναγνωστικό κοινό της, και ταυτόχρονα επιβεβαιώνοντας αυτό που έχει ειπωθεί εύστοχα από τη Νόρα Αναγνωστάκη, και ισχύει, νομίζω, καθολικά, ότι «την τέχνη και τη λογοτεχνία τη διαμορφώνουν πολύ περισσότερο από τα ρεύματα και τις σχολές τα κοινωνικά δεδομένα και οι ιδιοφυείς προσωπικότητες».

Η Μπογιάνου συνεχίζει με το πέμπτο βιβλίο της, παράλληλα με το σοβαρό κριτικό έργο που ασκεί από τις στήλες της «Αυγής», μια αθόρυβη αλλά έντιμη όρθια στάση, που ξεκίνησε πριν από δεκαέξι χρόνια, στη ζωή και στη γραφή, και που η ταύτισή τους συντηρεί –καλά κρυμμένη– μια σπίθα αυθεντικότητας.

* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Σπουδή στο κίτρινο» (εκδ. Το Ροδακιό).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Αρχίζω να τραγουδάω ένα παιδικό τραγούδι. Δυνατά, όσο πιο δυνατά μπορώ. Γυρίζει, πάλι, σώπα, μου κάνει, αλλά εγώ συνεχίζω. Είναι η στιγμή που νιώθω την παρουσία στην άλλη άκρη της γραμμής, το ακουστικό ξεχειλίζει αναφιλητά, είναι τα δικά μου, τα δικά του, τα δικά μας, είναι μια οικογενειακή μας υπόθεση. Ένα αεράκι φυσάει ξαφνικά και φέρνει μαζί του τους ήχους της θάλασσας. Μπλε και σκούρο πράσινο. Με αρπάζει από το χέρι και πάμε».


altΦανή
Ευγενία Μπογιάνου
Μεταίχμιο 2020
Σελ. 264, τιμή εκδότη €15,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΜΠΟΓΙΑΝΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ