alt

Για το μυθιστόρημα της Σώτης Τριανταφύλλου «Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό» (εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο αμερικάνος συγγραφέας Άντονι Μάρα στο μυθιστόρημά του Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο (2015, ελλ. έκδοση: Ίκαρος 2016) θέτει ζητήματα που αναφέρονται στη Σοβιετική Ένωση, αλλά κυρίως στο πώς πέρασε στη μετασοβιετική εποχή, εστιάζοντας στην Τσετσενία. Η Σώτη Τριανταφύλλου κάνει κάτι ανάλογο με επίκεντρο τη Δημοκρατία της Γεωργίας, εκεί στον Καύκασο της δεκαετίας του ’80. 

Οι συνεντεύξεις που παίρνει η Ιρίνα τη φέρνουν σε επαφή με γηραιότερους συγγενείς των «ενόχων», οι οποίοι εκπροσωπούν –από άλλη σκοπιά ο καθένας– την πίστη στη σοβιετική κοινωνία που δεν χωρά αμφιβολίες. Τα παιδιά είναι ένοχα πρώτα απ’ όλα επειδή είχαν δυτικά πρότυπα και παρεξέκλιναν από τον υγιή τρόπο ζωής που η ΕΣΣΔ υπαγορεύει.

Το ιστορικό άνυσμα του βιβλίου καλύπτει στην ουσία τα γεγονότα λίγο μετά τον θάνατο του Λεονίντ Μπρέζνιεφ (10.11.1982) και τον πόλεμο στο Αφγανιστάν μέχρι το πυρηνικό δυστύχημα του Τσέρνομπιλ (26.4.1986) και τελικά την άνοδο του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και την περεστρόικα, που έφερε και τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η ηρωίδα Ιρίνα Νόζατζε είναι νεαρή δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Χρονικά της Σοβιετικής Γεωργίας» και εμπλέκεται έμμεσα σε μια αεροπειρατεία που έγινε στις 29 Νοεμβρίου 1982. Και λέω έμμεσα, γιατί τρεις φίλοι της, το πρώην αγόρι της Ίβανε Λουκασβίλι και δυο άλλοι, όπως κι ο αυτόχειρας Σίμονι Κάρλιτζε, επιχείρησαν έτσι να αυτομολήσουν στη Δύση. Η ίδια, κόντρα στην επίσημη θέση, προσπαθεί να διερευνήσει το γεγονός, ψάχνοντας τα μεγάλα ερωτηματικά που εγείρει. 

Το μυθιστόρημα αρθρώνεται πάνω σ’ αυτήν ακριβώς την αναζήτηση της αλήθειας πίσω από τη φαινομενική υπαιτιότητα των τεσσάρων νέων. Πώς έγινε αυτή η αεροπειρατεία, πώς πέρασαν τα όπλα από τον έλεγχο, ήταν όντως αυτά αληθινά και πώς ήξεραν οι αρχές γι’ αυτήν πριν γίνει, ώστε να έχουν έναν ένοπλο μέσα στο πιλοτήριο; Οι συνεντεύξεις που παίρνει η Ιρίνα τη φέρνουν σε επαφή με γηραιότερους συγγενείς των «ενόχων», οι οποίοι εκπροσωπούν –από άλλη σκοπιά ο καθένας– την πίστη στη σοβιετική κοινωνία που δεν χωρά αμφιβολίες. Τα παιδιά είναι ένοχα πρώτα απ’ όλα επειδή είχαν δυτικά πρότυπα και παρεξέκλιναν από τον υγιή τρόπο ζωής που η ΕΣΣΔ υπαγορεύει: ροκ συγκροτήματα, δυτικοευρωπαϊκές και αμερικάνικες ταινίες, view master με πορνογραφικό υλικό κ.λπ.

Οι αντιθέσεις διατρέχουν το έργο και τονίζουν ότι η δεκαετία του 1980 ήταν ένα πεδίο ζυμώσεων.

Στην ουσία, με κέντρο την αεροπειρατεία, που έγινε για να φύγουν από το αυταρχικό καθεστώς προς την ελευθερία, ξεδιπλώνονται διαλεκτικές σχέσεις ανάμεσα στο νέο και το παλιό, τη νέα ανατρεπτική ή αντικομφορμιστική έστω γενιά ή τον φιλελεύθερο πολίτη που απλώνεται ανήσυχα έξω από το μαντρί και τον σοβιετικό πειθήνιο σύντροφο και φυσικά ανάμεσα στην ιδιαιτερότητα της Γεωργίας, και κάθε Δημοκρατίας, και τη Ρωσία που εκφράζει τη σκληρή κεντρική γραμμή. Οι αντιθέσεις διατρέχουν το έργο και τονίζουν ότι η δεκαετία του 1980 ήταν ένα πεδίο ζυμώσεων, που ρέπει συνεχώς από το προηγούμενο καθεστώς στην γκλάσνοστ και την περεστρόικα, στη διάλυση εντέλει της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας προς μια νέα μετακομμουνιστική κοινωνία.

alt
Η Σώτη Τριανταφύλλου ταξίδεψε στην Τυφλίδα πριν
ολοκληρώσει το μυθιστόρημά της Το λούνα παρκ
στο ιερό βουνό.





Παρά τη συνεχώς παρούσα στα έργα της Σώτης Τριανταφύλλου αντίφαση ανάμεσα στην ελληνική γλώσσα, που σκέφτεται ελληνικά, και τη φωνή των ηρώων, που είναι εν προκειμένω γεωργιανή, όλα τα υπόλοιπα, αληθοφανή και ρεαλιστικά, δημιουργούν τον μικρό και μεγάλο διάκοσμο για να πείσουν τον αναγνώστη ότι παρακολουθεί όντως ένα σοβιετικό έργο. Από τα έργα της ρωσικής λογοτεχνίας που στίζουν το μυθιστόρημα μέχρι τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας κι από τα ρούχα ως τα κάρα στον δρόμο, όλα –δεν ξέρω για κάποιον πιο ψαγμένο αν θα άφηναν ρωγμές– δίνουν το στίγμα της δεκαετίας σε έναν σοβιετικό πλανήτη, όπου κυριαρχεί η κομμουνιστική συνείδηση, ο αποκλεισμός έστω κι εν μέρει από την υπόλοιπη υφήλιο, ο έλεγχος των ειδήσεων κ.λπ. Έτσι, τρέχουμε μαζί με την Ιρίνα στο τρένο της εποχής που ξεκίνησε από τον σοβιετικό σταθμό του και τελικά θα βρεθεί σε έναν άλλο γαλαξία μέσω της γκορμπατσοφικής μεταρρύθμισης. Οι κραδασμοί κατά τη διάρκεια της διαδρομής ενισχύουν τη θέση ότι όλα αλλάζουν.

Η Σώτη Τριανταφύλλου πείθει ότι το συγκεκριμένο πολιτισμικό σενάριο έχει βάση, όχι μόνο επειδή πού και πού η Γεωργία θυμίζει την Ελλάδα και τη νοοτροπία της, αλλά κυρίως επειδή αναπαριστά ρεαλιστικά όσο και αλληγορικά τη μετάβαση στην πιο κρίσιμη δεκαετία της σύγχρονης Ρωσίας, αλλά και ολόκληρου του σοσιαλιστικού κόσμου.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου. 
Τελευταίο του βιβλίο, η μελέτη «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

 Στην κεντρική εικόνα: Άγαλμα του Λένιν στην «Πλατεία Λένιν» της Τυφλίδας. Πλέον, η πλατεία έχει μετονομαστεί σε «Πλατεία Ελευθερίας».


altΤο λούνα παρκ στο ιερό βουνό
Σώτη Τριανταφύλλου
Πατάκης 2019
Σελ. 352, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

Για τη νουβέλα του Τάκη Καμπύλη «Γενικά συμπτώματα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το βιβλίο κακώς ονομάζεται «νουβέλα». Όχι μόνο επειδή οι 179 σελίδες του ξεπερνούν κατά πολύ το όριο πάνω από το οποίο αρχίζει η επικράτεια του μυθισ...

Στέφανος Δάνδολος - Ισίδωρος Ζουργός: Παράλληλες πορείες, παράλληλες αναγνώσεις

Στέφανος Δάνδολος - Ισίδωρος Ζουργός: Παράλληλες πορείες, παράλληλες αναγνώσεις

Για τα τα μυθιστορήματα των Ισίδωρου Ζουργού «Περί της εαυτού ψυχής» (εκδ. Πατάκη) και Στέφανου Δάνδολου «Η δίκη που άλλαξε τον κόσμο» (εκδ. Ψυχογιός).

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Ισίδωρος Ζουργός (γεν. 1964) και ο Στέφανος Δάνδολος (γεν. 1970) ανή...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΝSEQS: Μάθημα μπαλέτου με noise-punk συνθέσεις στην καλύτερη παράσταση χορού φέτος

ΙΝSEQS: Μάθημα μπαλέτου με noise-punk συνθέσεις στην καλύτερη παράσταση χορού φέτος

Για την παράσταση «ΙΝSEQS» σε χορογραφία του Δημήτρη Μυτιληναίου, η οποία παρουσιάστηκε στον πρώην εκθεσιακό χώρο αυτοκινήτων της Φίατ, στο Κουκάκι.

Του Νίκου Ξένιου

Οι σωματικές αναπαραστάσεις που επιδιώκει το μπαλέτο είναι πολύ συγκεκριμένες. Η ...

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

«Οι κεφαλές του Κέρβερου», της Φράνσις Στίβενς – Παλπ πρωτοπορία και επιστημονική φαντασία

Για το μυθιστόρημα «Οι κεφαλές του Κέρβερου» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος) της Φράνσις Στίβενς που κυκλοφορεία από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας.

Του Κυριάκου Αθανασιάδη

Γεννημένη το 1884, ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ