alt

Για το μυθιστόρημα της Σώτης Τριανταφύλλου «Το λούνα παρκ στο ιερό βουνό» (εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο αμερικάνος συγγραφέας Άντονι Μάρα στο μυθιστόρημά του Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο (2015, ελλ. έκδοση: Ίκαρος 2016) θέτει ζητήματα που αναφέρονται στη Σοβιετική Ένωση, αλλά κυρίως στο πώς πέρασε στη μετασοβιετική εποχή, εστιάζοντας στην Τσετσενία. Η Σώτη Τριανταφύλλου κάνει κάτι ανάλογο με επίκεντρο τη Δημοκρατία της Γεωργίας, εκεί στον Καύκασο της δεκαετίας του ’80. 

Οι συνεντεύξεις που παίρνει η Ιρίνα τη φέρνουν σε επαφή με γηραιότερους συγγενείς των «ενόχων», οι οποίοι εκπροσωπούν –από άλλη σκοπιά ο καθένας– την πίστη στη σοβιετική κοινωνία που δεν χωρά αμφιβολίες. Τα παιδιά είναι ένοχα πρώτα απ’ όλα επειδή είχαν δυτικά πρότυπα και παρεξέκλιναν από τον υγιή τρόπο ζωής που η ΕΣΣΔ υπαγορεύει.

Το ιστορικό άνυσμα του βιβλίου καλύπτει στην ουσία τα γεγονότα λίγο μετά τον θάνατο του Λεονίντ Μπρέζνιεφ (10.11.1982) και τον πόλεμο στο Αφγανιστάν μέχρι το πυρηνικό δυστύχημα του Τσέρνομπιλ (26.4.1986) και τελικά την άνοδο του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και την περεστρόικα, που έφερε και τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η ηρωίδα Ιρίνα Νόζατζε είναι νεαρή δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Χρονικά της Σοβιετικής Γεωργίας» και εμπλέκεται έμμεσα σε μια αεροπειρατεία που έγινε στις 29 Νοεμβρίου 1982. Και λέω έμμεσα, γιατί τρεις φίλοι της, το πρώην αγόρι της Ίβανε Λουκασβίλι και δυο άλλοι, όπως κι ο αυτόχειρας Σίμονι Κάρλιτζε, επιχείρησαν έτσι να αυτομολήσουν στη Δύση. Η ίδια, κόντρα στην επίσημη θέση, προσπαθεί να διερευνήσει το γεγονός, ψάχνοντας τα μεγάλα ερωτηματικά που εγείρει. 

Το μυθιστόρημα αρθρώνεται πάνω σ’ αυτήν ακριβώς την αναζήτηση της αλήθειας πίσω από τη φαινομενική υπαιτιότητα των τεσσάρων νέων. Πώς έγινε αυτή η αεροπειρατεία, πώς πέρασαν τα όπλα από τον έλεγχο, ήταν όντως αυτά αληθινά και πώς ήξεραν οι αρχές γι’ αυτήν πριν γίνει, ώστε να έχουν έναν ένοπλο μέσα στο πιλοτήριο; Οι συνεντεύξεις που παίρνει η Ιρίνα τη φέρνουν σε επαφή με γηραιότερους συγγενείς των «ενόχων», οι οποίοι εκπροσωπούν –από άλλη σκοπιά ο καθένας– την πίστη στη σοβιετική κοινωνία που δεν χωρά αμφιβολίες. Τα παιδιά είναι ένοχα πρώτα απ’ όλα επειδή είχαν δυτικά πρότυπα και παρεξέκλιναν από τον υγιή τρόπο ζωής που η ΕΣΣΔ υπαγορεύει: ροκ συγκροτήματα, δυτικοευρωπαϊκές και αμερικάνικες ταινίες, view master με πορνογραφικό υλικό κ.λπ.

Οι αντιθέσεις διατρέχουν το έργο και τονίζουν ότι η δεκαετία του 1980 ήταν ένα πεδίο ζυμώσεων.

Στην ουσία, με κέντρο την αεροπειρατεία, που έγινε για να φύγουν από το αυταρχικό καθεστώς προς την ελευθερία, ξεδιπλώνονται διαλεκτικές σχέσεις ανάμεσα στο νέο και το παλιό, τη νέα ανατρεπτική ή αντικομφορμιστική έστω γενιά ή τον φιλελεύθερο πολίτη που απλώνεται ανήσυχα έξω από το μαντρί και τον σοβιετικό πειθήνιο σύντροφο και φυσικά ανάμεσα στην ιδιαιτερότητα της Γεωργίας, και κάθε Δημοκρατίας, και τη Ρωσία που εκφράζει τη σκληρή κεντρική γραμμή. Οι αντιθέσεις διατρέχουν το έργο και τονίζουν ότι η δεκαετία του 1980 ήταν ένα πεδίο ζυμώσεων, που ρέπει συνεχώς από το προηγούμενο καθεστώς στην γκλάσνοστ και την περεστρόικα, στη διάλυση εντέλει της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας προς μια νέα μετακομμουνιστική κοινωνία.

alt
Η Σώτη Τριανταφύλλου ταξίδεψε στην Τυφλίδα πριν
ολοκληρώσει το μυθιστόρημά της Το λούνα παρκ
στο ιερό βουνό.





Παρά τη συνεχώς παρούσα στα έργα της Σώτης Τριανταφύλλου αντίφαση ανάμεσα στην ελληνική γλώσσα, που σκέφτεται ελληνικά, και τη φωνή των ηρώων, που είναι εν προκειμένω γεωργιανή, όλα τα υπόλοιπα, αληθοφανή και ρεαλιστικά, δημιουργούν τον μικρό και μεγάλο διάκοσμο για να πείσουν τον αναγνώστη ότι παρακολουθεί όντως ένα σοβιετικό έργο. Από τα έργα της ρωσικής λογοτεχνίας που στίζουν το μυθιστόρημα μέχρι τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας κι από τα ρούχα ως τα κάρα στον δρόμο, όλα –δεν ξέρω για κάποιον πιο ψαγμένο αν θα άφηναν ρωγμές– δίνουν το στίγμα της δεκαετίας σε έναν σοβιετικό πλανήτη, όπου κυριαρχεί η κομμουνιστική συνείδηση, ο αποκλεισμός έστω κι εν μέρει από την υπόλοιπη υφήλιο, ο έλεγχος των ειδήσεων κ.λπ. Έτσι, τρέχουμε μαζί με την Ιρίνα στο τρένο της εποχής που ξεκίνησε από τον σοβιετικό σταθμό του και τελικά θα βρεθεί σε έναν άλλο γαλαξία μέσω της γκορμπατσοφικής μεταρρύθμισης. Οι κραδασμοί κατά τη διάρκεια της διαδρομής ενισχύουν τη θέση ότι όλα αλλάζουν.

Η Σώτη Τριανταφύλλου πείθει ότι το συγκεκριμένο πολιτισμικό σενάριο έχει βάση, όχι μόνο επειδή πού και πού η Γεωργία θυμίζει την Ελλάδα και τη νοοτροπία της, αλλά κυρίως επειδή αναπαριστά ρεαλιστικά όσο και αλληγορικά τη μετάβαση στην πιο κρίσιμη δεκαετία της σύγχρονης Ρωσίας, αλλά και ολόκληρου του σοσιαλιστικού κόσμου.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου. 
Τελευταίο του βιβλίο, η μελέτη «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

 Στην κεντρική εικόνα: Άγαλμα του Λένιν στην «Πλατεία Λένιν» της Τυφλίδας. Πλέον, η πλατεία έχει μετονομαστεί σε «Πλατεία Ελευθερίας».


altΤο λούνα παρκ στο ιερό βουνό
Σώτη Τριανταφύλλου
Πατάκης 2019
Σελ. 352, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ