sfalma systimatos

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Σφάλμα συστήματος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Εκκινώντας από το σπονδυλωτό μυθιστόρημα Πέτρα, ψαλίδι, χαρτί (εκδ. Καστανιώτη), για να περάσει, πλήρης δυνάμεων, στο πολυσέλιδο και άκρως απαιτητικό μυθιστόρημα Οι τυφλοί (εκδ. Καστανιώτη), ο Νίκος Α. Μάντης έθεσε τις βάσεις για την ουσιαστική δημιουργία μιας τριλογίας που θα έχει ως θεματική τη σημερινή κρίση στην Ελλάδας, βουτώντας όμως στα λύματα του παρελθόντος.

Στο «Σφάλμα Συστήματος» τα ηνία παίρνει η γενιά που ανδρώθηκε από τις μαθητικές καταλήψεις της δεκαετίας του ’90.

Η τρίτη πτυχή αυτής της μυθοπλαστικής προβληματικής έρχεται με το μυθιστόρημα Σφάλμα συστήματος (εκδ. Καστανιώτη), με την οποία ουσιαστικά κλείνει η τριλογία που σύμφωνα με τον συγγραφέα θα μπορούσε να έχει τίτλο «Το χείλος του χρόνου». Η αλήθεια είναι η έννοια του χρόνου σ’ αυτά τα τρία μυθιστορήματα αποκτάει βαρύνουσα σημασία, καθώς το πριν επανακαθορίζει το σήμερα, όπως και το τώρα εξηγείται από όλα τα περασμένα. Οι πολιτικές ανακολουθίες, η τοξικότητα του δημόσιου βίου, τα εγγενή πάθη, οι μυκτηρισμοί και οι μικροπρέπειες, οι αστικοί μύθοι και οι μάχες χαρακωμάτων για ιδεολογικούς και μη λόγους, όλες οι κακοπάθειες της ελληνικής κοινωνίας από την Μεταπολίτευση ως τις μέρες μας περνούν από τις σελίδες των τριών μυθιστορημάτων.

Αν και η έννοια της ταυτοχρονίας με ό,τι ζούμε δεν χάνεται (σαν να βλέπεις να ξεδιπλώνονται μπροστά σου γεγονότα των τελευταίων ετών – ου μην και μηνών), η πλοκή του Μάντη περιπλέκει πολλά περισσότερα στοιχεία της ελληνικής πραγματικότητας θέλοντας έτσι να δώσει και τη διάσταση της διαχρονικότητας. Άλλωστε, τίποτα από όσα μας συνέβησαν τα τελευταία χρόνια δεν προέκυψε από το πουθενά (γενικώς, στην Ιστορία τίποτα δεν έρχεται εξαίφνης), αλλά είναι μέρος της αλυσίδας που συγκροτεί την εθνική περιπέτεια.

Στο Σφάλμα συστήματος τα ηνία παίρνει η γενιά που ανδρώθηκε από τις μαθητικές καταλήψεις της δεκαετίας του ’90. Ανάμεσα σε αυτά τα παιδιά, ως γνωστόν, ήταν και ο Αλέξης Τσίπρας. Ναι, μετέχει και ο έλληνας πρωθυπουργός στο μυθιστόρημα, όχι με την πραγματική του υπόσταση, αλλά με κάποιον που του μοιάζει. Ο Μάντης δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει πραγματικές ιδιότητες πολιτικών προσώπων και να τις ντύσει με μυθιστορηματικά πρόσωπα. Δεν χρειάζεται να μας το πει, είναι εμφανές σε όλη την έκταση της πλοκής. Δεν γίνεται να μπερδέψεις τους πρωταγωνιστές.

Ο Κωστής Βέρος του μυθιστορήματος δεν είναι άλλος από τον σημερινό πρωθυπουργό

Ο Κωστής Βέρος του μυθιστορήματος δεν είναι άλλος από τον σημερινό πρωθυπουργό. Ένας νέος που ανδρώθηκε στην Γκράβα, έγινε ηγέτης των μαθητικών αγώνων και, φυσικά, στη συνέχεια ακολούθησε το πεπρωμένο του: μέσα από ποικίλες παλινωδίες εντάχθηκε στον κομματικό μηχανισμό της Αριστεράς, αναδείχθηκε αρχηγός του κόμματος και στη συνέχεια έφτασε ως το πρωθυπουργικό γραφείο στο Μέγαρο Μαξίμου. Γνωστά και μη εξαιρετέα γεγονότα.

Αντιστοίχως: από το μυθιστόρημα «περνάει» ο Γιάνης Βαρουφάκης ως Ανδρομάχη-Έκτορας Κανάκης. Μια τρανς ριζοσπαστική καλλιτέχνις που μεταφέρει τον ιδιότυπο αναρχισμό της/του έως το υπουργείο Οικονομικών για να συντριβεί από τα γεγονότα και τις καταστάσεις. Ομοίως, ο Νίκος Παπάς βρίσκει το μυθιστορηματικό αντίστοιχό του στον δυσώδη Χατζή. Έναν καπάτσο πολιτικό που ξέρει να ελίσσεται, να παίρνει πάνω του όλη τη «βρόμικη» δουλειά καθαρίζοντας το τοπίο για τον «Μεγάλο».

Κι όμως, αφηγητής είναι ένα πρόσωπο εντελώς επινοημένο, ο Άρης, ο μικρός αδελφός, ενός άλλου ηγέτη του μαθητικού κινήματος, ενός εκκολαπτόμενου Τσε Γκεβάρα, του Κάρολου.

Ο συγκεκριμένος όχι μόνο δεν εξαργύρωσε τη δημοφιλία του, αλλά παρέμεινε πιστός στα αναρχικά πιστεύω του και «κάηκε» νωρίς: σκοτώθηκε σε μια συμπλοκή από αστυνομικούς, καθιστώντας τον εαυτό του αείζωο είδωλο, αλλά και σκιά σε όσους έμειναν πίσω.

Κι όμως, αφηγητής είναι ένα πρόσωπο εντελώς επινοημένο, ο Άρης, ο μικρός αδελφός, ενός άλλου ηγέτη του μαθητικού κινήματος, ενός εκκολαπτόμενου Τσε Γκεβάρα, του Κάρολου.

Ο Άρης, κυριευμένος από το φάντασμα του αδελφού του, αλλά κουβαλώντας και τα δικά του ψυχικά τραύματα, φυτοζωεί. Δίχως τα χάπια του δεν μπορεί να λειτουργήσει (ούτε και μ’ αυτά στην πραγματικότητα). Φέρει όλα τα σημάδια της διπολική του φύσης. Είναι ένας κομπιούτερ-freak που ζει απομονωμένος από όλους και απ’ όλα. Έως τη στιγμή που θα αναπτύξει σχέσεις με το πρώην κορίτσι του αδελφού του, την Ρίτα.

Μεταξύ τους θα αναπτυχθεί μια αρρωστημένη ερωτική σχέση, τη στιγμή μάλιστα που η Ρίτα, μια καταπιεσμένη γυναίκα με κρυφές δυνατότητες που σύντομα θα αναδειχθούν, είναι παντρεμένη με τον Δημήτρη (άλλο μέλος της παλιάς παρέας), γιο του ιδιοκτήτη ενός trash καναλιού που κι αυτός θα παίξει ρόλο, τελικά, στις πολιτικές εξελίξεις.

Η Ρίτα θα γίνει κυβερνητικός σύμβουλος και στη συνέχεια υπουργός, ο Άρης θα γίνει προστάτης και χάκερ των συστημάτων του υπουργείου Οικονομικών (η διπολική του φύση ξανά), ο Δημήτρης θα πάρει τη δική του εκδίκηση, ο Κωστής θα πνιγεί μέσα στις αντιφάσεις του και η πρώτη φορά Αριστερά θα λουστεί όλα τα όξινα της εξουσίας. Θα κάνει κυβερνητικό «χωριό» ακόμη και με τους ακροδεξιούς ξεχνώντας όλα τα προτάγματα της Αριστερής πολιτικής κουλτούρας.

Αν υποθέσουμε πως ο Μάντης κάνει μια φωτογραφική αποτύπωση της σημερινής κατάστασης θα υποπέσουμε σε ένα σφάλμα αναγνωστικού συστήματος. Σε καμία περίπτωση δεν κάνει κάτι τέτοιο. Το μυθιστόρημα έχει μια πλειάδα προσώπων που το καθένα φέρει μια πτυχή του συλλογικού παρελθόντος. Ακόμη και η μητέρα του Δημήτρη, μια πρώην ευειδής νεαρά που έκανε πολλά και διάφορα στα νιάτα της, έγινε η ερωτική μαιτρέσα του γιου της (ναι, εδώ ο Φρόιντ θα είχε πολλή δουλειά) και φυσικά έπαιξε παράπλευρο ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις, αποδεικνύει, εν τοις πράγμασι, την ρευστότητα των γεγονότων, τις ποικίλες προεκτάσεις τους, αλλά και τις βαθύτατες πλευρές τους στη ζωή των υποκειμένων.

Δουλειά του Μάντη δεν είναι να αναπλάσει μυθιστορηματικά αυτό που θα μπορούσε να κάνει κι ένας δημοσιογράφος, αλλά να δώσει διάσταση στο υπόρρητο, το αθέατο, αυτό που συνέχει ένα έθνος ανάδελφο, το δικό μας, ως άλλος χορός μιας εν εξελίξει τραγωδίας.

Ο Μάντης είναι από τους λίγους σημερινούς συγγραφείς της χώρας που επιμένει να γράφει για το πολιτικό και κοινωνικό σήμερα σε μεγάλα και πολυσέλιδα αναπτύγματα. 

Στο μυθιστόρημα, όπως και στα δύο προηγούμενα, συνυπάρχει η ίντριγκα με τις θεωρίες συνωμοσίας. Το δράμα με την κωμωδία (τι πιο ελληνικό;), το πολιτικό προσκήνιο ομού μετά του περιθωρίου, η κυβερνητική πρακτική με τις υπόγειες κυβερνοεπιθέσεις, τα capital controls με την ερωτική αποχαλίνωση, οι λογής εμμονές με την real politik. Όλα αυτά συνιστούν τόσο το corpus του μυθιστορήματος, αλλά και -κατά πολλές έννοιες-  το κοινό φαντασιακό στη χώρα μας.

Περισσότερο μετρημένος και ακριβής σε σχέση με τους Τυφλούς, που σε κάποια σημεία χάθηκαν μέσα στις υψηλές προθέσεις τους, το Σφάλμα Συστήματος είναι το τέλος που θα περίμενε κανείς από μια τριλογία αυτού του είδους.

Ο Μάντης είναι από τους λίγους σημερινούς συγγραφείς της χώρας που επιμένει να γράφει για το πολιτικό και κοινωνικό σήμερα σε μεγάλα και πολυσέλιδα αναπτύγματα. Τον βοηθάει η ευχέρεια που έχει στο ξεδίπλωμα των αλλεπάλληλων σκηνών, αλλά και η ικανότητά του να χειρίζεται ένα πλήθος χαρακτήρων γνωρίζοντας τι θα τους κάνει. Έχουμε να κάνουμε με έναν συγγραφέα αιχμής, καταξιωμένο και βραβευμένο πολλάκις, που δείχνει να έχει βρει την πηγή του και την ακολουθεί δίχως βεβιασμένες προσπάθειες.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).


alt

Σφάλμα συστήματος
Νίκος Α. Μάντης
Καστανιώτης 2019
Σελ. 514, τιμή εκδότη €16,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ Α. ΜΑΝΤΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ίνκουμπους», του Βαγγέλη Γιαννίση (εκδ. Διόπτρα).

Της Κατερίνα Σιδέρη

Το Ίνκουμπους του Βαγγέλη Γιαννίση αποτελεί τη συνέχεια μιας σειράς βιβλίων μυστηρίου και θρίλερ του συγγραφέα, με κεντρικό ήρωά τους τον επιθεωρητή Άντερς. Τούτη τη φορά ...

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

Παράλληλη ανάγνωση της νέας νουβέλας του Θανάση Βαλτινού «Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» (εκδ. Εστία), με τον τόμο που συγκεντρώνει συνεντεύξεις του των τελευταίων πενήντα χρόνων «Όπως ο έρωτας – Επιλογή συνεντεύξεων 1972-2018» (εκδ. Εστία) σε επιμέλεια του Κωστή Δανόπουλου.

Του Ηλία Κ...

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Απόστολου Δοξιάδη «Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» (εκδ. Ίκαρος). 

Του Θόδωρου Σούμα

Tο τηλεφώνημα που δεν έγινε του Απόστολου Δοξιάδη είναι ένα σύνθετο, περίπλοκο λογοτεχνικό αφήγημα. Μια αυτοαναλυτική...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ